ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΜΟΝΟΜΕΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ ΣΥΡΟΥ (Διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων)
ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΕΠΙΔΙΚΑΣΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ
(Καθυστερούμενων αποδοχών και αποζημίωσης)
του ############
ΚΑΤΑ
της Ναυτιλιακής Εταιρείας «############ Ν.Ε.» που εδρεύει στο Κερατσίνι Πειραιώς, οδός ############.
(Α) Η Κύρια Αγωγή μου.
Κατά της καθής η παρούσα αίτηση, έχω ήδη καταθέσει ενώπιον του Δικαστηρίου Σας την από 7 Ιουλίου 2004 Αγωγή μου διαδικασίας Εργατικών Διαφορών, δικάσιμος της οποίας ορίστηκε η __/__/2004 με αριθμ. πινακίου __ .
Η αγωγή μου αυτή, στην οποία αναφέρομαι, έχει κατά λέξη ως εξής:
(Β) Δυνατότητα λήψης ασφ. μέτρου προσωρινής επιδίκασης μισθών υπερημερίας και καθυστερούμενων αποδοχών – ύπαρξη επείγουσας περίπτωσης.
Σύμφωνα με το άρθρο 728 παρ. 1 Κ.Πολ.Δικ:
«Το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει προσωρινά, ως ασφαλιστικό μέτρο, εν όλω ή εν μέρει, απαιτήσεις: … (γ) καθυστερούμενων τακτικών ή έκτακτων αποδοχών οποιασδήποτε μορφής ή αμοιβών ή αποζημιώσεων που οφείλονται από την παροχή εργασίας ή εξόδων που έγιναν με αφορμή την εργασία, (δ) μισθών υπερημερίας ή αποζημίωσης για παράνομη καταγγελία της σύμβασης εργασίας ή για εργατικό ατύχημα ή που οφείλεται από την σύμβαση εργασίας ή λόγω παραβάσεώς της»
Με την παραπάνω αγωγή μου αυτή ζητώ από την καθής η παρούσα αίτηση και εναγόμενη:
α) να μου καταβάλλει συνολικό ποσόν ύψους 13051,02 ευρώ (αναλυόμενο ως εξής: για υπερωριακή απασχόληση συνολικό ποσό 9891,84€, για ποσοστό που δικαιούμαι επί της ετήσιας κανονικής άδειας με αποδοχές 1200,42€, για Δώρο Πάσχα 2004 και ποσοστό που δικαιούμαι επί του Δώρου Χριστουγέννων 2004 που μου αναλογεί 1175,26 ευρώ, για αποζημίωση λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας μου 783,50€. Δηλαδή συνολικά: 9891,84€ + 1200,42€ + 1175,26€ + 783,50€ = 13051,02€).
β) Να καταδικαστεί η εναγόμενη στην πληρωμή όλων των παραπάνω ποσών, πλην του ποσού της αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας μου ύψους 783,50€, δηλαδή ποσών συνολικού ύψους 12267,52€ [13051,02€ - 783,50€ = 12267,52€]) νομιμότοκα από την επομένη της ημέρας απολύσεως μου (δηλ. την 5-6-2004) που αποτελεί δήλη ημέρα γιατί τότε έπρεπε να μου καταβληθούν οι σχετικές αποδοχές (Ίδετε Ειρηνοδ. Πειραιά 17/1996, ΑΡΧ.ΝΟΜ. 1999, σ. 105).
Να καταδικαστεί η εναγόμενη στην πληρωμή της αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας μου ύψους 783,50€ νομιμότοκα από επιδόσεως της παρούσας αγωγής.
Επειδή λοιπόν, 1ον) η εκδίκαση της αγωγής μου έχει προσδιοριστεί να γίνει μετά τις Δικαστικές διακοπές, 2ον) η εργασία μου είναι η μόνη πηγή βιοπορισμού τόσο εμού αλλά και της οικογένειάς μου καθόσον άλλα εισοδήματα δεν έχω και η γυναίκα μου δεν εργάζεται, 3ον) από τις ενέργειες της εναγόμενης έχω χάσει αποδοχές την είσπραξη των οποίων είχα προγραμματίσει για την αποπληρωμή πιεστικών χρεών και τώρα κινδυνεύω να χάσω το σπίτι όπου διαμένει η οικογένειά μου (ίδετε την προσκομιζόμενη τελευταία ατομική Ειδοποίηση Ληξιπρόθεσμων Χρεών προ κατάσχεσης της Δ.Ο.Υ. Σύρου ημερομηνίας 11-5-2004 ύψους άνω των 3000€ που μου απευθύνεται), 4ον) καθόσον η καλοκαιρινή σεζόν έχει ήδη ξεκινήσει είναι δύσκολο να ξαναβρώ τώρα δουλειά ως ναύτης καθόσον οι εφοπλιστές τουριστικών, επιβατηγών και φορτηγών πλοίων έχουν ήδη κάνει τις προσλήψεις τους για το φετινό καλοκαίρι,
ΣΥΝΕΠΩΣ υπάρχει κατεπείγουσα περίπτωση που δικαιολογεί τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων.
(Γ) Αίτημα της παρούσας αίτησης.
Για τους λόγους αυτούς, και επειδή η αίτησή μου είναι νόμιμη, βάσιμη, εισάγεται στο αρμόδιο καθ’ ύλη και κατά τόπο Δικαστήριο, και θα την αποδείξω με όλα τα νόμιμα, έγκυρα και υποστατά αποδεικτικά μέσα,
ΑΙΤΟΥΜΑΙ
1) Να γίνει δεκτή η παρούσα αίτηση και να ληφθούν ασφαλιστικά μέτρα.
2) Να υποχρεωθεί η καθής να μου καταβάλλει προσωρινά για τους πιο πάνω λόγους συνολικό ποσόν ύψους 13051,02 ευρώ (αναλυόμενο ως εξής: για υπερωριακή απασχόληση συνολικό ποσό 9891,84€, για ποσοστό που δικαιούμαι επί της ετήσιας κανονικής άδειας με αποδοχές 1200,42€, για Δώρο Πάσχα 2004 και ποσοστό που δικαιούμαι επί του Δώρου Χριστουγέννων 2004 που μου αναλογεί 1175,26 ευρώ, για αποζημίωση λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας μου 783,50€. Δηλαδή συνολικά: 9891,84€ + 1200,42€ + 1175,26€ + 783,50€ = 13051,02€).
3) Να καταδικαστεί η καθής στην πληρωμή όλων των παραπάνω ποσών, πλην του ποσού της αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας μου ύψους 783,50€, δηλαδή ποσών συνολικού ύψους 12267,52€ [13051,02€ - 783,50€ = 12267,52€]) νομιμότοκα από την επομένη της ημέρας απολύσεως μου (δηλ. την 5-6-2004) που αποτελεί δήλη ημέρα γιατί τότε έπρεπε να μου καταβληθούν οι σχετικές αποδοχές (Ίδετε Ειρηνοδ. Πειραιά 17/1996, ΑΡΧ.ΝΟΜ. 1999, σ. 105).
Να καταδικαστεί η καθής στην πληρωμή της αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας μου ύψους 783,50€ νομιμότοκα από επιδόσεως της παρούσας αιτήσεως.
4) Να υποχρεωθεί στην καταβολή των εξόδων μου της δίκης αυτής και αμοιβή του δικηγόρου μου.
Σύρος, 7 Ιουλίου 2004
Ο πληρεξούσιος δικηγόρος
Δευτέρα 13 Δεκεμβρίου 2010
Κυριακή 12 Δεκεμβρίου 2010
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Πτόρθος 11.06.2010
.
Θέλω να πω τα μάτια σου. Σωπαίνω.
Πώς την ηδύτητα να πεις, πώς την αρμύρα,
αν τύχει και συγκατοικούν. Μαθαίνω
απ’ την αρχή τη θάλασσα, απ’ την αρχή την πύρα.
Θέλω να πω τα χέρια σου. Μ’ αγγίζουν
και λες πεζεύει ο χάροντας, λες ξαναρχίζει ο χρόνος.
Τα δόντια σου θέλω να πω. Με ορίζουν
με κόβουν και μ’ αλέθουνε. Με ακεραιώνει ο πόνος.
Τα χείλη σου θέλω να πω. Πώς νεύουν,
πώς με καλούν, πώς με ζωγρούν, πώς περιέχουν
το φόβο, πώς τον έρωτα τελούν, πώς θαλασσεύουν.
Ό,τι κι αν πω, τα λόγια σου λέω, που με κατέχουν.
Στον έρωτα τα χέρια μας πληθαίνουν
τα μάτια γίνονται ουρανός αστερωμένος
το σώμα σύμπαν που διαστέλλεται αενάως
και κόσμος γίνεται του άθλιου νου το χάος
Βαραίνουνε στον έρωτα οι λέξεις κι ομορφαίνουν
Κι ο πόθος πάντοτε σκιρτά σαν πτόρθος διψασμένος
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Ποικίλα | 1 Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Καρδιοπονόθλιβος 10.06.2010
.
Λέξη στου λεξικού κρυμμένη τις σελίδες,
πες κοιμωμένη, πες από το χρόνο ηττημένη
αφού αλλάζουν και τα πάθη σύνταξη και τρόπο.
Τυχαία καθήλωσε το μάτι, άλλα ζητούσε,
η λέξη-έρμαιο, τυχαία ξεκλείδωσε τη σκέψη.
Κάποιος πολύ που πόνεσε την έπλασε, ποιος άλλος,
κάποιος που σάλο διένυσε και βγήκε συντριμμένος
και τα συντρίμμια σύναξε να ξαναρμόσει κόσμο.
Κι έφτιαξε λέξη όμορφη, και δύσκολη, και πλήρη,
μέσα να κλείσει τον καημό και να τον φυλακίσει,
μέσα κι ο ίδιος να κλειστεί για να ’χει να γκρεμίσει,
για να ξανάβγει όπυο φως, όπου καημός κι αγάπη,
πάλι να λάβει, να δοθεί, να ξοδευτεί, ν’ ανοίξει,
πάλι το φόβο να γευτεί, το σπαραγμό να ζήσει.
πάλι η χαρά να του δοθεί θάλασσα αγριεμένη,
δίχως λιμάνι πουθενά, δίχως σκαριά σωσίβια.
Λέξη σαν λήμμα ουδέτερο στο λεξικό χαμένο,
σάμπως δεν είναι μάχαιρα η κάθε συλλαβή της,
σάμπως δεν είναι πυρκαγιά το κάθε της το γράμμα,
φωτιά που καίει και καταλεί, φωτιά που αποτεφρώνει.
Καρδιοπονόθλιβος λοιπόν. Λέξη τυχαία, σβησμένη,
που πάλι παίρνει τη φωνή, και τρέμει και τρομάζει.
πάλι τον κόσμο ζωγραφεί, πλήρη και συντριμμένο.
Εφτά καρφιά οι συλλαβές, εφτά γλυκά φαρμάκια.
Καρδιοπονόθλιβος – αυτό. Ποιον τάχα; Ποιον ορίζουν
τα γράμματα κι οι συλλαβές, ηχώντας και σιωπώντας;
Ποιος άλλος απ’ τον έρωτα στον πόνο νόημα δίνει,
τον χρόνο τον περιγελά κι ας μοιάζει ηττημένος;
Ποιο λεξικό ασφαλέστερο, πιο πλούσιο απ’ το σώμα,
όταν φιλάει και φλέγεται, φιλιέται σπαρταράει;
Ποιος λόγος πιο αιματηρός από το σ’ αγαπάω;
ποιον καρδιοπονόθλιβο άλλον να ιστορήσεις
παρά τον που συντρίβει
…………………………………………….καρδιά
……………………………………………………………κορμί
…………………………………………………………………………και λογισμό;
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Δεκαπεντασύλλαβοι, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής | Leave a Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Λεξείω 09.06.2010
.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας, πειράζουνε, πονάνε,
στο πρώτο χάδι ευθύς γελούν, κι ευθύς ξανά πεισμώνουν,
βιάζονται όλα να τα πουν, μπερδεύονται, αγαπάνε,
σωπαίνουν, γίνονται κραυγή, κρύβονται, φανερώνουν.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας, και ξέρουν ν’ ανταρτεύουν,
ξέρουν το δάκρυ να το πουν, το γέλιο να το γράψουν.
Πρόθυμοι αμνοί θυσιάζονται, θεριά όταν ιμερεύουν,
όλο τον κόσμο ουρανό ποθούνε να τον βάψουν.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας. Σώματα που λυγίζουν,
και πολεμούν, εγείρονται, φτερώνονται, πετάνε.
Σκιάζονται, ονειρεύονται, σμίγουνε και χωρίζουν,
ψυχούλες που τους δόθηκε πάντοτε να διψάνε.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας. Μπρος τους λευκός ο χρόνος,
ένα χαρτί για να γραφτεί, πανί για να φουσκώσει,
να βγει ταξίδι όπου η χαρά, ταξίδι όπου ο πόνος.
Η τρικυμία τον έρωτα μπορεί να ιερώσει.
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Στροφές τετράστιχες | Leave a Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Νταλκάς 08.06.2010
.
Τον έρωτα σε λέξη μια πώς να τον καταφέρω,
πάντως πιο ταιριαστός μου φαίνεται ο σεβντάς,
όχι σεκλέτι ή ντέρτι. Αγρίως υποφέρω
μα στην αγάπη δεν χωράει «ταν ή επί τας».
Δεν είναι δίλημμα η αγάπη, είναι σπαραγμός,
κι όταν μιλιέται κι όταν άρρητα πονάει.
Δεν είναι λίμνη η αγάπη, είναι ποταμός,
κι αν καμωθείς το βράχο, σε σαρώνει όπως ξεσπάει.
Σεβντάς λοιπόν, λαχτάρα που αγριεύει,
και ρήματα σοφίζεται και μουσική
όταν με το κενό και την απόσταση παλεύει,
κι ας ξέρει πως αγιάτρευτη η πληγή.
Νταλκάς, σεβντάς, και ντέρτι και σεκλέτι
– α, γλώσσα ωραία, πλούσια η ελληνική.
Γλώσσα του έρωτα του κόσμου όλες οι γλώσσες
– κι όλες μαζί λαβαίνουν νόημα απ’ τη σιωπή.
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Στροφές άλλες | 2 Comments »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Μου παρήγγειλε τ’ αηδόνι 07.06.2010
.
Τώρα μαθαίνω πως η λύπη
γράφεται μ’ έψιλον και γιώτα.
Λείπεις – κι όλος ο κόσμος λείπει.
Λείπεις και νύχτωσαν τα φώτα.
Φωνή που ξεμακραίνει, τρέμει
φωνή ίδια βουνό ένα κλάμα.
Σαν δίχως νήμα μια ανέμη
σαν θαύμα που γυρνάει σε τραύμα.
Φωνή φαρμάκι, και το πίνω
όλο πουλί μου, να γλυκάνεις.
Το νου και το κορμί τα σβήνω,
μόνον εσύ μη μου πικράνεις.
Ακούω πιο βαθιά απ’ τη φωνή σου.
Νιώθω το βλέμμα της σιωπής σου σπαραγμένο.
Αξιώθηκα στιγμούλα της στιγμής σου.
Δώρο πιο τίμιο δεν έχω να προσμένω.
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Στροφές τετράστιχες | Leave a Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, “Λοιπόν, το βάθος…” 28.05.2009
.
.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου είναι γαλάζιο,
το ’νιωσα χθες όταν τα κύματα με πήραν,
σ’ ερημονήσια μ’ εξορίσαν να μονάζω
και ναυαγό μες στην αγκάλη σου με σύραν.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου πρασινίζει,
το ’ζησα χθες κι ήταν στο δάσος με θηρία,
κι αυτά μου μάθαν ν’ αγαπώ ό,τι κοστίζει,
ό,τι πονάει κι αδειάζει κάθε αρτηρία.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου μαύρο είναι,
μ’ έζωσε χθες και με ταξίδεψε στη θλίψη.
Να φύγω θέλεις μα μου λες σε λίγο “μείνε”,
ποιος εαυτός σου, ποιος, στο τέλος θα σου λείψει.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου είναι αίμα,
κόκκινος κίνδυνος, φωτιά, σκληρό λεπίδι.
Επαίτης γίνομαι, μου φτάνει κι ένα ψέμα
απ’ την αρχή χαμένος νά ’μπω στο παιγνίδι.
Ο μάντης, 1994
.
Θέλω να πω τα μάτια σου. Σωπαίνω.
Πώς την ηδύτητα να πεις, πώς την αρμύρα,
αν τύχει και συγκατοικούν. Μαθαίνω
απ’ την αρχή τη θάλασσα, απ’ την αρχή την πύρα.
Θέλω να πω τα χέρια σου. Μ’ αγγίζουν
και λες πεζεύει ο χάροντας, λες ξαναρχίζει ο χρόνος.
Τα δόντια σου θέλω να πω. Με ορίζουν
με κόβουν και μ’ αλέθουνε. Με ακεραιώνει ο πόνος.
Τα χείλη σου θέλω να πω. Πώς νεύουν,
πώς με καλούν, πώς με ζωγρούν, πώς περιέχουν
το φόβο, πώς τον έρωτα τελούν, πώς θαλασσεύουν.
Ό,τι κι αν πω, τα λόγια σου λέω, που με κατέχουν.
Στον έρωτα τα χέρια μας πληθαίνουν
τα μάτια γίνονται ουρανός αστερωμένος
το σώμα σύμπαν που διαστέλλεται αενάως
και κόσμος γίνεται του άθλιου νου το χάος
Βαραίνουνε στον έρωτα οι λέξεις κι ομορφαίνουν
Κι ο πόθος πάντοτε σκιρτά σαν πτόρθος διψασμένος
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Ποικίλα | 1 Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Καρδιοπονόθλιβος 10.06.2010
.
Λέξη στου λεξικού κρυμμένη τις σελίδες,
πες κοιμωμένη, πες από το χρόνο ηττημένη
αφού αλλάζουν και τα πάθη σύνταξη και τρόπο.
Τυχαία καθήλωσε το μάτι, άλλα ζητούσε,
η λέξη-έρμαιο, τυχαία ξεκλείδωσε τη σκέψη.
Κάποιος πολύ που πόνεσε την έπλασε, ποιος άλλος,
κάποιος που σάλο διένυσε και βγήκε συντριμμένος
και τα συντρίμμια σύναξε να ξαναρμόσει κόσμο.
Κι έφτιαξε λέξη όμορφη, και δύσκολη, και πλήρη,
μέσα να κλείσει τον καημό και να τον φυλακίσει,
μέσα κι ο ίδιος να κλειστεί για να ’χει να γκρεμίσει,
για να ξανάβγει όπυο φως, όπου καημός κι αγάπη,
πάλι να λάβει, να δοθεί, να ξοδευτεί, ν’ ανοίξει,
πάλι το φόβο να γευτεί, το σπαραγμό να ζήσει.
πάλι η χαρά να του δοθεί θάλασσα αγριεμένη,
δίχως λιμάνι πουθενά, δίχως σκαριά σωσίβια.
Λέξη σαν λήμμα ουδέτερο στο λεξικό χαμένο,
σάμπως δεν είναι μάχαιρα η κάθε συλλαβή της,
σάμπως δεν είναι πυρκαγιά το κάθε της το γράμμα,
φωτιά που καίει και καταλεί, φωτιά που αποτεφρώνει.
Καρδιοπονόθλιβος λοιπόν. Λέξη τυχαία, σβησμένη,
που πάλι παίρνει τη φωνή, και τρέμει και τρομάζει.
πάλι τον κόσμο ζωγραφεί, πλήρη και συντριμμένο.
Εφτά καρφιά οι συλλαβές, εφτά γλυκά φαρμάκια.
Καρδιοπονόθλιβος – αυτό. Ποιον τάχα; Ποιον ορίζουν
τα γράμματα κι οι συλλαβές, ηχώντας και σιωπώντας;
Ποιος άλλος απ’ τον έρωτα στον πόνο νόημα δίνει,
τον χρόνο τον περιγελά κι ας μοιάζει ηττημένος;
Ποιο λεξικό ασφαλέστερο, πιο πλούσιο απ’ το σώμα,
όταν φιλάει και φλέγεται, φιλιέται σπαρταράει;
Ποιος λόγος πιο αιματηρός από το σ’ αγαπάω;
ποιον καρδιοπονόθλιβο άλλον να ιστορήσεις
παρά τον που συντρίβει
…………………………………………….καρδιά
……………………………………………………………κορμί
…………………………………………………………………………και λογισμό;
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Δεκαπεντασύλλαβοι, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής | Leave a Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Λεξείω 09.06.2010
.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας, πειράζουνε, πονάνε,
στο πρώτο χάδι ευθύς γελούν, κι ευθύς ξανά πεισμώνουν,
βιάζονται όλα να τα πουν, μπερδεύονται, αγαπάνε,
σωπαίνουν, γίνονται κραυγή, κρύβονται, φανερώνουν.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας, και ξέρουν ν’ ανταρτεύουν,
ξέρουν το δάκρυ να το πουν, το γέλιο να το γράψουν.
Πρόθυμοι αμνοί θυσιάζονται, θεριά όταν ιμερεύουν,
όλο τον κόσμο ουρανό ποθούνε να τον βάψουν.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας. Σώματα που λυγίζουν,
και πολεμούν, εγείρονται, φτερώνονται, πετάνε.
Σκιάζονται, ονειρεύονται, σμίγουνε και χωρίζουν,
ψυχούλες που τους δόθηκε πάντοτε να διψάνε.
Παιδιά παιδάκια οι λέξεις μας. Μπρος τους λευκός ο χρόνος,
ένα χαρτί για να γραφτεί, πανί για να φουσκώσει,
να βγει ταξίδι όπου η χαρά, ταξίδι όπου ο πόνος.
Η τρικυμία τον έρωτα μπορεί να ιερώσει.
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Στροφές τετράστιχες | Leave a Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Νταλκάς 08.06.2010
.
Τον έρωτα σε λέξη μια πώς να τον καταφέρω,
πάντως πιο ταιριαστός μου φαίνεται ο σεβντάς,
όχι σεκλέτι ή ντέρτι. Αγρίως υποφέρω
μα στην αγάπη δεν χωράει «ταν ή επί τας».
Δεν είναι δίλημμα η αγάπη, είναι σπαραγμός,
κι όταν μιλιέται κι όταν άρρητα πονάει.
Δεν είναι λίμνη η αγάπη, είναι ποταμός,
κι αν καμωθείς το βράχο, σε σαρώνει όπως ξεσπάει.
Σεβντάς λοιπόν, λαχτάρα που αγριεύει,
και ρήματα σοφίζεται και μουσική
όταν με το κενό και την απόσταση παλεύει,
κι ας ξέρει πως αγιάτρευτη η πληγή.
Νταλκάς, σεβντάς, και ντέρτι και σεκλέτι
– α, γλώσσα ωραία, πλούσια η ελληνική.
Γλώσσα του έρωτα του κόσμου όλες οι γλώσσες
– κι όλες μαζί λαβαίνουν νόημα απ’ τη σιωπή.
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Στροφές άλλες | 2 Comments »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, Μου παρήγγειλε τ’ αηδόνι 07.06.2010
.
Τώρα μαθαίνω πως η λύπη
γράφεται μ’ έψιλον και γιώτα.
Λείπεις – κι όλος ο κόσμος λείπει.
Λείπεις και νύχτωσαν τα φώτα.
Φωνή που ξεμακραίνει, τρέμει
φωνή ίδια βουνό ένα κλάμα.
Σαν δίχως νήμα μια ανέμη
σαν θαύμα που γυρνάει σε τραύμα.
Φωνή φαρμάκι, και το πίνω
όλο πουλί μου, να γλυκάνεις.
Το νου και το κορμί τα σβήνω,
μόνον εσύ μη μου πικράνεις.
Ακούω πιο βαθιά απ’ τη φωνή σου.
Νιώθω το βλέμμα της σιωπής σου σπαραγμένο.
Αξιώθηκα στιγμούλα της στιγμής σου.
Δώρο πιο τίμιο δεν έχω να προσμένω.
Ρήματα, 2009
Posted in — 2001-2010, — Επιθυμίες, — Μπουκάλας Παντελής, — Στροφές τετράστιχες | Leave a Comment »
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, “Λοιπόν, το βάθος…” 28.05.2009
.
.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου είναι γαλάζιο,
το ’νιωσα χθες όταν τα κύματα με πήραν,
σ’ ερημονήσια μ’ εξορίσαν να μονάζω
και ναυαγό μες στην αγκάλη σου με σύραν.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου πρασινίζει,
το ’ζησα χθες κι ήταν στο δάσος με θηρία,
κι αυτά μου μάθαν ν’ αγαπώ ό,τι κοστίζει,
ό,τι πονάει κι αδειάζει κάθε αρτηρία.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου μαύρο είναι,
μ’ έζωσε χθες και με ταξίδεψε στη θλίψη.
Να φύγω θέλεις μα μου λες σε λίγο “μείνε”,
ποιος εαυτός σου, ποιος, στο τέλος θα σου λείψει.
Λοιπόν, το βάθος των ματιών σου είναι αίμα,
κόκκινος κίνδυνος, φωτιά, σκληρό λεπίδι.
Επαίτης γίνομαι, μου φτάνει κι ένα ψέμα
απ’ την αρχή χαμένος νά ’μπω στο παιγνίδι.
Ο μάντης, 1994
Παντελής Μπουκάλας
Υπαρξιακές νύξεις στην ποίησή του
Της Χρύσας Σπυροπούλου
"Πρώτα ο κόσμος σώνεται ή πρώτα οι λέξεις;"
Οπόταν πλάτανος
Ο Παντελής Μπουκάλας (1957) εμφανίζεται με τον Αλγόρυθμο το 1980 στα Ελληνικά Γράμματα και έκτοτε, σταθερά, εκδίδονται συλλογές του όταν έχει κάτι να πει. Ξεκινά με ρυθμούς αλγεινούς, όπως μας προϊδεάζει ο τίτλος της πρώτης ποιητικής του κατάθεσης, άλγη τα οποία δεν θα πάψουν να εμφανίζονται σ' όλα του τα έργα. Αλλωστε ο πόνος παρακινεί και διακινεί το "δαιμόνιο" της δημιουργίας. Και εδώ πρόκειται για πόνο βαθύ, πόνο των πραγμάτων, για την ουσία της ύπαρξης, γι' αυτό που γίναμε ερήμην μας. Για την αντίθεση γέννηση-θάνατος, φως-σκοτάδι ή αυτήν τη γενικότητα, που τόσο μας εξυπηρετεί, ωστόσο, το καλό και το κακό, την ηδονή και την οδύνη. Γι' αυτό, εξάλλου, η ποίηση του Μπουκάλα είναι βαθύτατα υπαρξιακή και συνάμα ουσιαστική, καθώς καμιά λέξη δεν επιλέγεται τυχαία μόνο και μόνο για λόγους εντυπωσιασμού. Αυτή βγαίνει από την εσώτερη ανάγκη να αναπαραστήσει αυθεντικά συναισθήματα, να συνδυάσει το αίσθημα με τον νου και τις διεργασίες του.
Στην Εκδρομή της Ευδοκίας (1982) ο ποιητής επιλέγει να ανασυνθέσει το χάος της καθημερινότητας, τα θραύσματα των αισθημάτων και των αναμνήσεων με ποιητικό μονόλογο. Η θάλασσα, οι λέξεις, τα δέντρα, το σώμα, οι τόποι, όπως το Μεσολόγγι ή ο Αγιος Ευστράτιος, είναι κλειδιά στο ποιητικό τοπίο. Ο "αφηγητής" απευθύνεται ενίοτε σε δεύτερο πρόσωπο και ο λόγος μολονότι γίνεται ερωτικός, ακόμη και τότε δεν αποβάλλεται η θλίψη. Οι λέξεις έχουν μεγάλη σημασία στην ποίηση του Μπουκάλα, όχι ως υλικά που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία του στίχου, αλλά ως ανεξάρτητα σώματα που συμπληρώνουν την ανθρώπινη υπόσταση.
Στη συλλογή Ο μέσα Πάνθηρας (1985), ο ποιητής δίνει μέσω της δημιουργίας διέξοδο στις ανησυχίες του, τιθασεύει τους εσωτερικούς δαίμονές του, δαμάζει τις "υπνωτισμένες τίγρεις" του. Εφόσον η τέχνη δεν είναι παρά το αποτέλεσμα, η λύση των εσωτερικών συγκρούσεων. Εστω και προσωρινά, το μηδέν, "το μηδέν μου το έγκυο", αναιρείται, μετατρέπεται σε οντότητα. Η άμυνα στο κενό, αλλά και στο γρήγορο πέρασμα του χρόνου, που μας φέρνει όλο και πιο κοντά σ' αυτό, γίνεται μέσω των λέξεων και της ποιήσεως: "τα μάτια σου αειθαλή / και με δικάζουνε / κάθε που οχυρώνομαι / σε λέξεις και σε οινόπνευμα / όταν παραμονεύοντας σπουδάζω / το χρόνο που λιώνει...". Μάλιστα σ' αυτό το ποίημα, αλλά και αλλού, δεν χρησιμοποιείται στίξη, για να φανεί ότι η γραφή δεν διακόπτεται, συνεχίζεται στο διηνεκές, ενώ ο κάθε στίχος δεν διαχωρίζεται από τον επόμενο, καθώς η ασθματική σύνδεσή τους επεκτείνεται και στα πράγματα, σ' ό,τι μας περιβάλλει. Ο θάνατος και η απουσία μπορούν να παραλληλιστούν και με μια λευκή σελίδα του ποιητή, με τη σιωπή του, μόνο που στην πρώτη περίπτωση όλα είναι οριστικά, ενώ στη δεύτερη όχι. Αλλωστε, είναι δυνατόν η όποια αποχή για ένα χρονικό διάστημα από τη δημιουργία να προσφέρει καινούργιους καρπούς, μια ανασυγκρότηση των εσωτερικών διεργασιών.
Οι συλλαβές, οι λέξεις για τον ποιητή είναι κομμάτι του σώματος του, μια προέκταση της ύπαρξής του: "Μια συλλαβή / πριν γίνεις δάκρυ / λύνεσαι φως / κι εγώ που σε διψώ / μαυλίζω το κοκαλάκι της μουσικής σου...". Ο "αφηγητής" σκάβει εντός του, εισέρχεται σε περιοχές σκιερές και ανακαλύπτει πτυχές του "άλλου" του εαυτού, "παίζει" με τον "πάνθηρα" προτού τον δαμάσει -αν γίνει κι αυτό οριστικά κάποτε, ίσως να πάψει να γράφει-, αυτόν τον δαίμονα της δημιουργίας, τον Μεφιστοφελή της τέχνης, κυνηγάει το "ανείπωτο", για να το καθυποτάξει, για να το "σκάψει", σμιλέψει και να του δώσει μορφή. Οι λέξεις, ωστόσο, "πετρώνουν", γίνονται κάτι σταθερό και αμετακίνητο, δίνουν υπόσταση στα "φαντάσματα", σ' όλα εκείνα τα εσωτερικά δαιμόνια που βρίσκουν διέξοδο σε ώρες μοναξιάς, σε στιγμές περισυλλογής. Κι εν τω μεταξύ, οι πέτρες-λέξεις οικοδομούν έναν δικό τους κόσμο, αντλώντας τα υλικά τους από τις αθέατες πλευρές του νου, από τα παιχνιδίσματα και τις αντανακλάσεις της φαντασίας: "Οι πέτρες / πιο αλαφρές απ' τα φωνήεντα / που σε κτίζουν / Γιατ' είσαι φως...". Εξάλλου, η δύναμη της σκέψης έχει θαυματουργικές ιδιότητες, καθώς αυτή είναι σε θέση να πλάσει, ν' αναπλάσει, να συνθέσει κομμάτια του δεδομένου σύμπαντος, να τα ανακατανείμει και να δώσει κάτι εντελώς πρωτότυπο και καινούργιο: "Αρκεί να σκεφτείς / πως ανοίγοντας η πόρτα / το πόμολο γίνεται πουλί / Κι όταν σε διαγράφει η ερημία / αρκεί να σκεφτείς / το βλέμμα της και πώς πεντοβολάει / τεχνουργώντας τη μετάληψη...". Ακόμα και όταν κανείς προσπαθεί να ξεφύγει από τις μνήμες, όλα εκείνα που πληγώνουν ή που διεκδικούν τον δικό τους λόγο και τη δική τους ύπαρξη, δεν μπορεί να αποφύγει τον "πάνθηρα", αυτήν την άγρια πλευρά του εαυτού του, η οποία διεκδικεί, ζητεί επίμονα υπόσταση.
Το τρίπτυχο: πόθοι-θλίψη-ηδονή δημιουργεί τους "καθρέφτες", τις "μάσκες" και τον "ρόλο" του ποιητή, ενώ ταυτοχρόνως αυτό συνιστά και τον έσω "πάνθηρα".
Ονειρα, μνήμες, παρουσίες και απουσίες, ο θάνατος που έρχεται συνεχώς, ο "λιμάρης χρόνος" συνθέτουν τη θεματική των ποιημάτων της συλλογής Σήματα λυγρά (1992). Αυτοί που φεύγουν από τη ζωή μπαίνουν οριστικά στο "αλλού", ενώ όσοι παραμένουν -για πόσο άραγε- "έχουν ακόμη πολύ θάνατο να ζήσουν" (ποίημα Εμπυρα σήματα). Ποιήματα μινιατούρες συνομιλούν με πεζολογικού τύπου στίχους για ανεκπλήρωτους πόθους, για άγονες στιγμές και νύχτες, για λευκές σελίδες, για τον χρόνο που τώρα προσφέρει παραμυθία, αλλά επίσης πόνο και φθορά, για τη μνήμη που: "...αμείλικτη το σώμα σου, / ένα κλωνί βασιλικός στ' αυτί του χάρου. / Πρώτη και μόνη σιγουριά / αυτό που πάντα διαφεύγει". (Παραμυθία)
Σε ορισμένα ποιήματα, όπως Ημερολόγιο, Τρίστρατο, ο Μπουκάλας χρησιμοποιεί το μέτρο, μια φόρμα που υιοθετείται για να φανεί πιο πειθαρχημένος ο στίχος, αλλά επιπλέον για να αποδοθεί η διάθεση για παιχνίδι ή επικοινωνία με παλαιότερους τρόπους έκφρασης, πιο μουσικούς και ενίοτε περισσότερο ανάλαφρους. Λιτός, υπαινικτικός, με αντιθέσεις και παιχνιδίσματα ή αναστροφές, ο ποιητής αναφέρεται στο ανείπωτο δίνοντας με τους στίχους του νόημα στο "παμφάγο Ανόητο", δαμάζοντας τον πόνο και το πένθος, μιας και "δεν αντέχεται αλλιώς τόσο πένθος". (Λοκ άουτ) Εξάλλου η ποίηση προσφέρει "χρώμα στο χρώμα", είναι η κατάφαση, το περιεχόμενο, το "ναι στο μηδέν", η γέφυρα με τον "κόσμο", το νήμα που δίνει νόημα στην ύπαρξη. Με τους στίχους και τις λέξεις ξεγελιέται το "κενό", επινοούνται άμυνες σωτηρίας.
Ποιητικός μονόλογος με θεατρικά στοιχεία και οντολογικές νύξεις είναι η συλλογή Ο μάντης (1994). Κοφτός λόγος που ενώνει το παρελθόν με το παρόν, αλλά και το μέλλον, που κι αυτό πολύ σύντομα γίνεται παρελθόν. Μονολογεί ο τυφλός μάντης, ο Τειρεσίας, και κάνει τον απολογισμό του. Μπορεί να είναι τυφλός, βλέπει παρ' όλ' αυτά με τα μάτια της σκέψης, βλέπει καλύτερα κι από αυτούς που δεν τους λείπει το φως. Μιλά για τον θάνατο, αν και νεκρός, τον έρωτα, τη σχέση με τους άλλους, την ενοχή, τον αδάμαστο χρόνο και την ακλόνητη βεβαιότητα ότι κάθε τι που περνά, δεν επανέρχεται. Ιδέα που φέρνει στον νου την ηρακλείτεια ρήση: "Ποταμώ γαρ ουκ έστιν εμβήναι δις τω αυτώ" ή όπως γράφει ο Μπουκάλας: "Το χρόνο ποτάμι να βλέπω και μονάχος εγώ να μπορώ, ευτυχία απαίσια περιούσιο άλγος, δύο φορές στα ίδια νερά του να μπω, τα μελλούμενα να 'ναι από πριν παρελθόντα". Ή, όπως έγραψε ο T.S. Eliot: "Time present and time past / Are both perhaps present in time future, / And time future contained in time past...". (I, Burnt Norton, Four Quartets){"Ο τωρινός κι ο περασμένος χρόνος / ίσως υπάρχουνε μαζί μες στον μελλούμενο / κι ο χρόνος ο μελλούμενος ίσως περιέχεται στον περασμένο", μετάφραση Γ. Νίκας, T.S. Eliot, Τα Ποιήματα, Εστία 1992}.
Ο μονόλογος του μάντη εμπεριέχει και απηχεί στίχους, μύθους και αποσπάσματα από έργα της Σαπφώς, του Πλάτωνα, του Ομήρου, του Ηράκλειτου, του Αισχύλου, του Πινδάρου, από το δημοτικό τραγούδι, του Στησιχόρου, του Ευριπίδη και του Σοφοκλή. Ενα ταξίδι, λοιπόν, κάνει ο μάντης με στάσεις σε σημαντικά ονόματα της Ελληνικής Γραμματείας, με σταθμούς που ενώνουν το παρόν με το παρελθόν. Εικόνες υψηλής αισθητικής συνδέουν το άτομο με τη φύση, μετατρέπουν τον έρωτα για τον έτερο σε έρωτα για τη ζωή. Διονυσιακή διάθεση διατρέχει τις σκέψεις του μάντη, ενώ η έκρηξη των συναισθημάτων αποκαλύπτει έναν κόσμο αυθεντικό, που μπορεί να στηρίζεται στον νου, αν και βρίσκεται πολύ κοντά στις φυσικές απαρχές του: "Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δώσω κάτι περ- / σότερο από τον πανικό μου. Κρυμμένος θα / 'μαι και την ώρα την πιο άγρια, όταν το πά- / θος θα με τανύει ως τη ρήξη. Ατεχνα κρυμ- / μένος. Σαν και τον κλέφτη που επαιτεί τη / σύλληψή του, να λυτρωθεί...".
Το "δίχα μοι τα νοήματα" της Σαπφώς, που συναντάμε και στην ποίηση της Ζωής Καρέλλη, επανέρχεται και στην ποιητική του Παντελή Μπουκάλα με τη μορφή των "διπλών πόθων" και της "ανδρόγυνης" φύσης. Αλλού ο "αφηγητής" μακαρίζει και "φθονεί" την τύχη του Ακταίωνα, τον οποίο κατασπάραξαν, σύμφωνα με τον μύθο, τα αγαπημένα του σκυλιά. Η θεά Αρτεμις τα σκότισε και έτσι αυτά δεν κατάλαβαν ότι το ελάφι που διαμέλιζαν ήταν ο μεταμορφωμένος κύριός τους. Ο ίδιος μύθος απασχολεί και έναν άλλο ποιητή, τον Γιάννη Δάλλα, ο οποίος όμως συνδέει τον μύθο με τις μάσκες, τις διαρκείς μεταμορφώσεις του σύγχρονου ανθρώπου που φέρνουν την ήττα και την αποτυχία: "Τι ήθελες να περιβληθείς το ένδυμα / το σχήμα του ύστατου ρόλου σου / τάχα για ποια σκοπιμότητα / ποιον να παραπλανήσεις ή να προκαλέσεις / ; ...Φόρεσες λοιπόν το ελαφόδερμα / αυτήν την ολόσωμη μάσκα σου...". (Σαν τον Ακταίωνα, συλλογή Αποθέτης, 1993) . Αντίθετα, ο "αφηγητής" του Μπουκάλα θα επιθυμούσε τον θάνατο του Ακταίωνα, για να ανακουφιστεί από τον πόνο των ενοχών: "Μια φορά τον εσπάραξαν, καταβροχθίζοντας κιόλας ό,τι βλάσφημο έπραξε όταν τον καιρό εφύλαξε να μελετήσει την Αγρία Παρθένο να λούζει στην πηγή την οχυρή της γυμνότητα. Αλλά εγώ είχα να μετρηθώ με τη διάρκεια, στην ευεργετική κακότητα της επανάληψης να ανοίξω το πνεύμα μου...". Ο μάντης, ο Τειρεσίας, μιλά για το ανείπωτο, για το παράδοξο της ζωής, τη δύναμη του νου , την τρέλα, τη ματαιότητα των πάντων, την αίσθηση του κενού και του τίποτε που μερικές φορές δίνει νόημα στα πράγματα, τα οποία στερούνται νοήματος. Ο τυφλός μάντης βλέπει μακριά και βαθιά, η γνώση ωστόσο από εφόδιο μετατρέπεται σε πανικό, σε τρόμο. Η γνώση, λοιπόν, είναι ευλογία και κατάρα συγχρόνως.
Η συλλογή Οπόταν πλάτανος (1999) περιλαμβάνει ποιήματα με ποικίλες μορφές, άλλα είναι πεζολογικού τύπου, άλλα με ρίμα ή συρραφή λέξεων, που τονίζουν το παράδοξο της πραγματικότητας, ενώ επαναλαμβάνεται η λέξη "θάνατος". Και τα "άγονα ρήματα" προετοιμάζουν την επόμενη συλλογή που εκδίδεται το 2009 με τον τίτλο Ρήματα, συλλογή που ακουμπά στο δημοτικό τραγούδι και σε λόγια, αλλά και λαϊκά στοιχεία της παράδοσής μας, εκείνα κυρίως που προβάλλουν τις συναισθηματικές και "ιδεολογικές" επιλογές. Η ποιητική συλλογή χωρίζεται σε τρία μέρη: στις Ιστορίες, τα Ερωτήματα και τα Μυθολογήματα. Στο τελευταίο μέρος πρόσωπα του μύθου μονολογούν και αποκαλύπτουν την προσωπική τους περιπέτεια, την αντανάκλαση ιδεών και ό,τι μπορεί να κρύβει το συλλογικό υποσυνείδητο. Εδώ ανήκει το εξαιρετικό ποίημα Μαρσύας, το οποίο συνομιλεί με το ομότιτλο του Γιάννη Δάλλα. Φυσικά και οι δύο ως ποιητές είναι με το μέρος του Μαρσύα, του σπουδαίου μουσικού, ο οποίος ηττήθηκε σε μουσικό διαγωνισμό από τον Απόλλωνα και τιμωρήθηκε σκληρά: γδάρθηκε ζωντανός αφού κρεμάστηκε σε δέντρο, και από το δέρμα του κατασκευάστηκε ασκός. Ο μύθος και στις δύο περιπτώσεις λειτουργεί ως μεταφορά, ως υπαινιγμός για να φανεί με τρόπο εξωλογικό η στάση του ποιητή απέναντι στη δημιουργία, η οποία είναι ταυτόσημη με την έξαρση, τον έρωτα. Η δημιουργία, άλλωστε, φέρνει στο φως το καινούργιο, το πρωτότυπο, αυτό που μεταφέρει συναίσθημα και ιδέες.
Ο ποιητής πότε τρυφερά πότε με πιο δόκιμο τρόπο, ο οποίος όμως δεν στερεί από τον λόγο του την ικμάδα της σκέψης, αναφέρεται στην αγάπη, τον πόθο, τον έρωτα αλλά και στη μνήμη, στο γρήγορο πέρασμα του χρόνου, στο εφήμερο και στον θάνατο. Οι λέξεις δίνουν διέξοδο στο εσωτερικό ηφαίστειο, στην αγάπη για τη ζωή, για κάθε τι μικρό και ασήμαντο. Η συναισθηματική συνομιλία με τα μέρη, αλλά και το όλον καταλήγει σ' ένα διαρκές ταξίδι αναζήτησης.
Η ποίηση του Παντελή Μπουκάλα, στιβαρή, κινείται άνετα ανάμεσα στην παράδοση και το μοντέρνο, το πειθαρχημένο και το απείθαρχο, ενώ ορίζει το ατομικό και το συλλογικό μέσω της χρήσης των μύθων.
Και η ποίηση, η καλή ποίηση, "συμβαίνει", όπως "απλώς συμβαίνει η αγάπη. / Οπως συμβαίνει η θάλασσα".
Ανθολόγηση ποιημάτων
Απ' τις εφτά σάλπιγγες του τηλεφώνου διελαύνουν τα μάτια σου ως να με τήξουν. Καλύτερα να μη γυρίσεις. Θα σε καλύπτει το προσδοκώμενο χαμόγελο, η ήρεμη φωτιά ελπίζοντας οσμές σαββάτου. Καλύτερα να 'ρθεις. Είπα να χαιρετίσω τα μάτια σου, μόνο που μ' είχε κυκλώσει το εφτάψυχο βλέμμα σου δικαιώνοντας τη μοναξιά του κόσμου.
Η χαρά σου το σήμα μου, όταν το φως κερδίζει το σώμα μου συντάσσοντάς το με τον τρόπο της γεύσης σου. Και πάντα με τα όνειρά μου ανθοί πικροδάφνης να εντείνουν τη γλώσσα μου. Εύφορος κόσμος ο κόσμος των εξόδων.
(Η εκδρομή της Ευδοκίας, 1982)
................
Μια συλλαβή
πριν γίνεις δάκρυ
λύνεσαι φως
Κι εγώ που σε διψώ
μαυλίζω
το κοκαλάκι της μουσικής σου
Ο πόνος άγονος
στο αλέτρι σου μη ενδίδοντας
Σβήνει τα χείλη σου η πίκρα
Μαράθηκαν τα φύλλα σου
κι έγινες μάνα
................
Στύση μουγκή
βουλιαγμένη στην ιλύ των φαντασμάτων
Η μοναξιά κατοικεί στους καθρέφτες
ρίμες θλιβερές και τελετές θανάτου
εμπορεύεται
Η μοναξιά ουρλιάζει στα σύρματα
και πετρώνουν οι λέξεις
Αξία τους μόνη εσύ
αυτός
το ζεϊμπέκικο που δεν τόλμησε
..................
Κάθε πρωί ταΐζω τον μέσα πάνθηρα με καθρεφτάκια και εικονίσματα, να 'χει να πλέξει όνειρα να 'χει να υφάνει δάκρυ. Και κάθε που σιγά ο ήλιος, ανατέλλω μέσα μου τις νύχτες που δεν τις ρυμουλκούν επίθετα, μια μ' όνειρο μια δάκρυ ζωπυρώντας των φρενών τ' ολοκαύτωμα. Και κάθε που 'ρχεται η αφή μουσκεμένος κόσμο κερδίζω τη σπατάλη
(Ο μέσα πάνθηρας, 1985)
Παραμυθία
Ψωμί ο χρόνος,
ακριβώς πικρό,
ωσάν το βλέμμα όσων απόκαμαν
και κίνησαν για το βαθύ ταξίδι
το αμεταγλώττιστο.
Μνήμη αμείλικτη το σώμα σου,
ένα κλωνί βασιλικός στ' αυτί του χάρου.
Πρώτη και μόνη σιγουριά
αυτό που πάντα διαφεύγει
Λοκ άουτ
Υγρός
κι ανήμερος
επειδή του πόθου παρανάλωμα.
Φεύγεις
και φεύγει η όψη μου.
Πώς να μην ξαναρχίσω.
Ανάποδα, λοιπόν, Τζων Λοκ, ανάποδα.
Με το κεφάλι κάτω:
Ουδέν εν τη αισθήσει
ο μη πρότερον εν τη νοήσει.
Ενας νους τερατώδης ολονέν εκσαρκίζεται
να πληρώσει νόημα το Παμφάγο Ανόητο
Δεν αντέχεται αλλιώς τόσο πένθος
Στον αστερισμό του κυνός
Να ξοδευόμαστε υπέρ του μηδενός
για να μην στο μηδέν υποχωρήσουμε
Λέξεις από το πένθος μας
να κλέβουμε ανοιχτές
για να μην στο πένθος κλειστούμε
Να μεταφράζουμε την απελπισία σε όρεξη,
της ψυχής μας τη σάρκα να δειπνούμε
για να μην το κενό μας βροχίσει
Μπαίγνιο του χρόνου μην ξεπέσουμε
Του κυνισμού
κόκαλο
μην αφεθούμε
Ερεβοδίφης
Ρέεις εντός μου.
Πάμπλουτος όσο η νύχτα.
Και με τον ήλιο
σκηνοθετώ στην αγορά
τον μέσα πάνθηρα
τον αυτοφάγο.
Οτι καρκίνος ο έρωτας
πολλαπλασιάζοντάς σε
για να σε σβήσει
(Σήματα Λυγρά, 1992)
.......................
Τότε ήταν που άρχισα να βλέπω. Βαθιά να βλέπω, σε δίστομη όραση θητεύοντας. Το πίσω απ' την εικόνα, το έξω, κι ό,τι οι θεοί είχανε τάξει της σκιάς. Τα δέντρα, απ' τις ρίζες και κάτω μονάχα, εξόριστος πια όπως ήμουν από την ήπειρο του φαινομένου, του απλώς και αμέσως καλού. Το χρόνο ποτάμι να βλέπω και μονάχος εγώ να μπορώ, ευτυχία απαίσια περιούσιο άλγος, δύο φορές στα ίδια του να μπω, τα μελλούμενα να 'ναι από πριν παρελθόντα. Σκοτεινόβιος πορεύτηκα και στους άλλους το φως μου εδάνειζα, και συχνά μ' αποστρέφονταν. Κι ώς τον Αδη κατέβηκα, των θεών και του είναι μου. Και τρομάζω ακόμα να πω ποιος πιο άγριος ήταν.
.......................
Μάντευα την ηδονή πριν την γνωρίσω και με κατακτήσει, με άκρα επιμέλεια την οργάνωνα, την εφεύρισκα ακόμα, ότι του νου είναι όλα, από κείνον εκπορεύονται και σ' εκείνον ο νόστος τους.
.......................
Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δώσω κάτι περ-
σότερο από τον πανικό μου. Κρυμμένος θα
'μαι και την ώρα την πιο άγρια, όταν το πά-
θος θα με τανύει ώς τη ρήξη. Ατεχνα κρυμ-
μένος. Σαν και τον κλέφτη που επαιτεί τη
σύλληψή του, να λυτρωθεί.
Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δώσω κάτι περ-
σότερο από τον πανικό σου. Και τη στιγμή
την άγια θα ξεμακραίνεις μέσα σου, θα χά-
νεσαι, στον κόμπο που σε γέννησε θα επι-
στρέφεις, λατρεύοντάς τον με μιαν αγάπη
σπαραγμού.
Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δοθώ υπέρτερος
του σκηνοθέτη πανικού μου.
(Ο μάντης, 1994)
.....................
Σαν τα πλατάνια. Ξυλεύει ο χρόνος και καίει. Καν ανη-
λεής. Απλώς αδιάφορος. Και βλασταίνει η πίκρα και θάλ-
λει, τα παιδιά μας υπάρχουμε, κατοικούμε ήδη μια μνήμη
που θα μας ξεχάσει, είμαστε κιόλας οι μέλλοντες, και το νήμα κρατάει και συσταίνει δεσμούς, τις μοίρες τυφλές της οργής καταλείποντας. Η σπορά μας ο άνεμος. Η πατρίδα υγρή, όσο υγρή η ερωμένη φωνή όταν λύνει τους κόμπους της και ηδύτατα άγρια βαθαίνει τα ρήματα, παραπλέει το θάνατο.
Χα. Ο θάνατος.
.....................
Νύχτα, κι ο κόσμος γίνεται καπνός και με τυλίγει. Δίχως
μορφή τα πράγματα, σκοτίζονται, σμίγουν, παράφορα ερω-
τεύονται
και φονικά χωρίζουν.
Η μνήμη ανέρχεται αιματηρή, πόλη φασμάτων. Κομ-
μένα νήματα με πνίγουν, φίλοι που φύγαν, κι έμεινε η
πληγή
να καίει λέξεις.
.....................
Χα ο θάνατος. Μα ο πατέρας έγινε ίσκιος και γραφή
πριν γίνει ρήμα. Και καβαλάρης έφυγε, ο ημερήσιος θάνα-
τος μην και τον φαρμακώσει. Τώρα κοιμάται στα βαθύκο-
μα πλατάνια τ' ουρανού και καβαλάρη με ονειρεύεται. Και
στ' όνειρο του υπάρχω ήδη ασφαλής και καταστερωμένος.
(Οπόταν πλάτανος, 1999)
.....................
Σύνοψη
Μια μεταφορά ο βίος
Κυριολεκτικά
Ακάθεκτα περνούν τα χρόνια μας τα στάσιμα
ένας αέρας πες ένας αέρας. Ούτε.
Εκείνος, μια θ' αναστήσει τη φωτιά
μόλις που σβήνει
μια τα καράβια θα τα κινδυνέψει
μια πιο αψύ θα κάνει το κρασί.
Αέρας το λοιπόν.
Αφού το λες.
Φυσάει και φεύγει.
Απ' την πληγή δεν απομένει παρά η μνήμη της,
λειψή κι εκείνη,
μακρινή. Τότε. Θυμάσαι. Δεν θυμάσαι;
Τότε που έφυγε ο...
Ο;
Ολα τα συνοψίζει ο θάνατος
Φυσικά
Φαντάζομαι το χέρι της.
Να μεθοδεύει την παραφορά
τραγούδια μυστικά διαλέγοντας,
να ξεσκονίζει μνήμες
να χαϊδεύει νότες.
Αχ να 'μουν νότα, έστω τραυλή,
έστω θραυσμένη,
χάδι το χέρι της να μου δωρίσει πύρινο
ώς την απανθράκωση.
Φαντάζομαι τα μάτια της.
Να συννεφιάζουν, να πανηγυρίζουνε,
να λάμπουν, ολόγιομα να λάμπουν
ακούγοντας τραγούδια της αγάπης και της ξενιτιάς,
παιδί παιδάκι ο χρόνος
και να κολυμπάει στην υγρασία τους.
Αχ να 'μουν τραγούδι να με πει
να με στολίσει,
να μ' ευλογήσει ο ρυθμός της
την ψυχή να λύσει.
Φαντάζομαι το δάκρυ της. Δακρύζω.
Στο γέλιο της γελώ και θριαμβεύω.
Φαντάζομαι την πίκρα της. Ραγίζω.
Και μέσα απ' τις ρωγμές μου ταξιδεύω.
(Ρήματα, 2009)
Υπαρξιακές νύξεις στην ποίησή του
Της Χρύσας Σπυροπούλου
"Πρώτα ο κόσμος σώνεται ή πρώτα οι λέξεις;"
Οπόταν πλάτανος
Ο Παντελής Μπουκάλας (1957) εμφανίζεται με τον Αλγόρυθμο το 1980 στα Ελληνικά Γράμματα και έκτοτε, σταθερά, εκδίδονται συλλογές του όταν έχει κάτι να πει. Ξεκινά με ρυθμούς αλγεινούς, όπως μας προϊδεάζει ο τίτλος της πρώτης ποιητικής του κατάθεσης, άλγη τα οποία δεν θα πάψουν να εμφανίζονται σ' όλα του τα έργα. Αλλωστε ο πόνος παρακινεί και διακινεί το "δαιμόνιο" της δημιουργίας. Και εδώ πρόκειται για πόνο βαθύ, πόνο των πραγμάτων, για την ουσία της ύπαρξης, γι' αυτό που γίναμε ερήμην μας. Για την αντίθεση γέννηση-θάνατος, φως-σκοτάδι ή αυτήν τη γενικότητα, που τόσο μας εξυπηρετεί, ωστόσο, το καλό και το κακό, την ηδονή και την οδύνη. Γι' αυτό, εξάλλου, η ποίηση του Μπουκάλα είναι βαθύτατα υπαρξιακή και συνάμα ουσιαστική, καθώς καμιά λέξη δεν επιλέγεται τυχαία μόνο και μόνο για λόγους εντυπωσιασμού. Αυτή βγαίνει από την εσώτερη ανάγκη να αναπαραστήσει αυθεντικά συναισθήματα, να συνδυάσει το αίσθημα με τον νου και τις διεργασίες του.
Στην Εκδρομή της Ευδοκίας (1982) ο ποιητής επιλέγει να ανασυνθέσει το χάος της καθημερινότητας, τα θραύσματα των αισθημάτων και των αναμνήσεων με ποιητικό μονόλογο. Η θάλασσα, οι λέξεις, τα δέντρα, το σώμα, οι τόποι, όπως το Μεσολόγγι ή ο Αγιος Ευστράτιος, είναι κλειδιά στο ποιητικό τοπίο. Ο "αφηγητής" απευθύνεται ενίοτε σε δεύτερο πρόσωπο και ο λόγος μολονότι γίνεται ερωτικός, ακόμη και τότε δεν αποβάλλεται η θλίψη. Οι λέξεις έχουν μεγάλη σημασία στην ποίηση του Μπουκάλα, όχι ως υλικά που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία του στίχου, αλλά ως ανεξάρτητα σώματα που συμπληρώνουν την ανθρώπινη υπόσταση.
Στη συλλογή Ο μέσα Πάνθηρας (1985), ο ποιητής δίνει μέσω της δημιουργίας διέξοδο στις ανησυχίες του, τιθασεύει τους εσωτερικούς δαίμονές του, δαμάζει τις "υπνωτισμένες τίγρεις" του. Εφόσον η τέχνη δεν είναι παρά το αποτέλεσμα, η λύση των εσωτερικών συγκρούσεων. Εστω και προσωρινά, το μηδέν, "το μηδέν μου το έγκυο", αναιρείται, μετατρέπεται σε οντότητα. Η άμυνα στο κενό, αλλά και στο γρήγορο πέρασμα του χρόνου, που μας φέρνει όλο και πιο κοντά σ' αυτό, γίνεται μέσω των λέξεων και της ποιήσεως: "τα μάτια σου αειθαλή / και με δικάζουνε / κάθε που οχυρώνομαι / σε λέξεις και σε οινόπνευμα / όταν παραμονεύοντας σπουδάζω / το χρόνο που λιώνει...". Μάλιστα σ' αυτό το ποίημα, αλλά και αλλού, δεν χρησιμοποιείται στίξη, για να φανεί ότι η γραφή δεν διακόπτεται, συνεχίζεται στο διηνεκές, ενώ ο κάθε στίχος δεν διαχωρίζεται από τον επόμενο, καθώς η ασθματική σύνδεσή τους επεκτείνεται και στα πράγματα, σ' ό,τι μας περιβάλλει. Ο θάνατος και η απουσία μπορούν να παραλληλιστούν και με μια λευκή σελίδα του ποιητή, με τη σιωπή του, μόνο που στην πρώτη περίπτωση όλα είναι οριστικά, ενώ στη δεύτερη όχι. Αλλωστε, είναι δυνατόν η όποια αποχή για ένα χρονικό διάστημα από τη δημιουργία να προσφέρει καινούργιους καρπούς, μια ανασυγκρότηση των εσωτερικών διεργασιών.
Οι συλλαβές, οι λέξεις για τον ποιητή είναι κομμάτι του σώματος του, μια προέκταση της ύπαρξής του: "Μια συλλαβή / πριν γίνεις δάκρυ / λύνεσαι φως / κι εγώ που σε διψώ / μαυλίζω το κοκαλάκι της μουσικής σου...". Ο "αφηγητής" σκάβει εντός του, εισέρχεται σε περιοχές σκιερές και ανακαλύπτει πτυχές του "άλλου" του εαυτού, "παίζει" με τον "πάνθηρα" προτού τον δαμάσει -αν γίνει κι αυτό οριστικά κάποτε, ίσως να πάψει να γράφει-, αυτόν τον δαίμονα της δημιουργίας, τον Μεφιστοφελή της τέχνης, κυνηγάει το "ανείπωτο", για να το καθυποτάξει, για να το "σκάψει", σμιλέψει και να του δώσει μορφή. Οι λέξεις, ωστόσο, "πετρώνουν", γίνονται κάτι σταθερό και αμετακίνητο, δίνουν υπόσταση στα "φαντάσματα", σ' όλα εκείνα τα εσωτερικά δαιμόνια που βρίσκουν διέξοδο σε ώρες μοναξιάς, σε στιγμές περισυλλογής. Κι εν τω μεταξύ, οι πέτρες-λέξεις οικοδομούν έναν δικό τους κόσμο, αντλώντας τα υλικά τους από τις αθέατες πλευρές του νου, από τα παιχνιδίσματα και τις αντανακλάσεις της φαντασίας: "Οι πέτρες / πιο αλαφρές απ' τα φωνήεντα / που σε κτίζουν / Γιατ' είσαι φως...". Εξάλλου, η δύναμη της σκέψης έχει θαυματουργικές ιδιότητες, καθώς αυτή είναι σε θέση να πλάσει, ν' αναπλάσει, να συνθέσει κομμάτια του δεδομένου σύμπαντος, να τα ανακατανείμει και να δώσει κάτι εντελώς πρωτότυπο και καινούργιο: "Αρκεί να σκεφτείς / πως ανοίγοντας η πόρτα / το πόμολο γίνεται πουλί / Κι όταν σε διαγράφει η ερημία / αρκεί να σκεφτείς / το βλέμμα της και πώς πεντοβολάει / τεχνουργώντας τη μετάληψη...". Ακόμα και όταν κανείς προσπαθεί να ξεφύγει από τις μνήμες, όλα εκείνα που πληγώνουν ή που διεκδικούν τον δικό τους λόγο και τη δική τους ύπαρξη, δεν μπορεί να αποφύγει τον "πάνθηρα", αυτήν την άγρια πλευρά του εαυτού του, η οποία διεκδικεί, ζητεί επίμονα υπόσταση.
Το τρίπτυχο: πόθοι-θλίψη-ηδονή δημιουργεί τους "καθρέφτες", τις "μάσκες" και τον "ρόλο" του ποιητή, ενώ ταυτοχρόνως αυτό συνιστά και τον έσω "πάνθηρα".
Ονειρα, μνήμες, παρουσίες και απουσίες, ο θάνατος που έρχεται συνεχώς, ο "λιμάρης χρόνος" συνθέτουν τη θεματική των ποιημάτων της συλλογής Σήματα λυγρά (1992). Αυτοί που φεύγουν από τη ζωή μπαίνουν οριστικά στο "αλλού", ενώ όσοι παραμένουν -για πόσο άραγε- "έχουν ακόμη πολύ θάνατο να ζήσουν" (ποίημα Εμπυρα σήματα). Ποιήματα μινιατούρες συνομιλούν με πεζολογικού τύπου στίχους για ανεκπλήρωτους πόθους, για άγονες στιγμές και νύχτες, για λευκές σελίδες, για τον χρόνο που τώρα προσφέρει παραμυθία, αλλά επίσης πόνο και φθορά, για τη μνήμη που: "...αμείλικτη το σώμα σου, / ένα κλωνί βασιλικός στ' αυτί του χάρου. / Πρώτη και μόνη σιγουριά / αυτό που πάντα διαφεύγει". (Παραμυθία)
Σε ορισμένα ποιήματα, όπως Ημερολόγιο, Τρίστρατο, ο Μπουκάλας χρησιμοποιεί το μέτρο, μια φόρμα που υιοθετείται για να φανεί πιο πειθαρχημένος ο στίχος, αλλά επιπλέον για να αποδοθεί η διάθεση για παιχνίδι ή επικοινωνία με παλαιότερους τρόπους έκφρασης, πιο μουσικούς και ενίοτε περισσότερο ανάλαφρους. Λιτός, υπαινικτικός, με αντιθέσεις και παιχνιδίσματα ή αναστροφές, ο ποιητής αναφέρεται στο ανείπωτο δίνοντας με τους στίχους του νόημα στο "παμφάγο Ανόητο", δαμάζοντας τον πόνο και το πένθος, μιας και "δεν αντέχεται αλλιώς τόσο πένθος". (Λοκ άουτ) Εξάλλου η ποίηση προσφέρει "χρώμα στο χρώμα", είναι η κατάφαση, το περιεχόμενο, το "ναι στο μηδέν", η γέφυρα με τον "κόσμο", το νήμα που δίνει νόημα στην ύπαρξη. Με τους στίχους και τις λέξεις ξεγελιέται το "κενό", επινοούνται άμυνες σωτηρίας.
Ποιητικός μονόλογος με θεατρικά στοιχεία και οντολογικές νύξεις είναι η συλλογή Ο μάντης (1994). Κοφτός λόγος που ενώνει το παρελθόν με το παρόν, αλλά και το μέλλον, που κι αυτό πολύ σύντομα γίνεται παρελθόν. Μονολογεί ο τυφλός μάντης, ο Τειρεσίας, και κάνει τον απολογισμό του. Μπορεί να είναι τυφλός, βλέπει παρ' όλ' αυτά με τα μάτια της σκέψης, βλέπει καλύτερα κι από αυτούς που δεν τους λείπει το φως. Μιλά για τον θάνατο, αν και νεκρός, τον έρωτα, τη σχέση με τους άλλους, την ενοχή, τον αδάμαστο χρόνο και την ακλόνητη βεβαιότητα ότι κάθε τι που περνά, δεν επανέρχεται. Ιδέα που φέρνει στον νου την ηρακλείτεια ρήση: "Ποταμώ γαρ ουκ έστιν εμβήναι δις τω αυτώ" ή όπως γράφει ο Μπουκάλας: "Το χρόνο ποτάμι να βλέπω και μονάχος εγώ να μπορώ, ευτυχία απαίσια περιούσιο άλγος, δύο φορές στα ίδια νερά του να μπω, τα μελλούμενα να 'ναι από πριν παρελθόντα". Ή, όπως έγραψε ο T.S. Eliot: "Time present and time past / Are both perhaps present in time future, / And time future contained in time past...". (I, Burnt Norton, Four Quartets){"Ο τωρινός κι ο περασμένος χρόνος / ίσως υπάρχουνε μαζί μες στον μελλούμενο / κι ο χρόνος ο μελλούμενος ίσως περιέχεται στον περασμένο", μετάφραση Γ. Νίκας, T.S. Eliot, Τα Ποιήματα, Εστία 1992}.
Ο μονόλογος του μάντη εμπεριέχει και απηχεί στίχους, μύθους και αποσπάσματα από έργα της Σαπφώς, του Πλάτωνα, του Ομήρου, του Ηράκλειτου, του Αισχύλου, του Πινδάρου, από το δημοτικό τραγούδι, του Στησιχόρου, του Ευριπίδη και του Σοφοκλή. Ενα ταξίδι, λοιπόν, κάνει ο μάντης με στάσεις σε σημαντικά ονόματα της Ελληνικής Γραμματείας, με σταθμούς που ενώνουν το παρόν με το παρελθόν. Εικόνες υψηλής αισθητικής συνδέουν το άτομο με τη φύση, μετατρέπουν τον έρωτα για τον έτερο σε έρωτα για τη ζωή. Διονυσιακή διάθεση διατρέχει τις σκέψεις του μάντη, ενώ η έκρηξη των συναισθημάτων αποκαλύπτει έναν κόσμο αυθεντικό, που μπορεί να στηρίζεται στον νου, αν και βρίσκεται πολύ κοντά στις φυσικές απαρχές του: "Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δώσω κάτι περ- / σότερο από τον πανικό μου. Κρυμμένος θα / 'μαι και την ώρα την πιο άγρια, όταν το πά- / θος θα με τανύει ως τη ρήξη. Ατεχνα κρυμ- / μένος. Σαν και τον κλέφτη που επαιτεί τη / σύλληψή του, να λυτρωθεί...".
Το "δίχα μοι τα νοήματα" της Σαπφώς, που συναντάμε και στην ποίηση της Ζωής Καρέλλη, επανέρχεται και στην ποιητική του Παντελή Μπουκάλα με τη μορφή των "διπλών πόθων" και της "ανδρόγυνης" φύσης. Αλλού ο "αφηγητής" μακαρίζει και "φθονεί" την τύχη του Ακταίωνα, τον οποίο κατασπάραξαν, σύμφωνα με τον μύθο, τα αγαπημένα του σκυλιά. Η θεά Αρτεμις τα σκότισε και έτσι αυτά δεν κατάλαβαν ότι το ελάφι που διαμέλιζαν ήταν ο μεταμορφωμένος κύριός τους. Ο ίδιος μύθος απασχολεί και έναν άλλο ποιητή, τον Γιάννη Δάλλα, ο οποίος όμως συνδέει τον μύθο με τις μάσκες, τις διαρκείς μεταμορφώσεις του σύγχρονου ανθρώπου που φέρνουν την ήττα και την αποτυχία: "Τι ήθελες να περιβληθείς το ένδυμα / το σχήμα του ύστατου ρόλου σου / τάχα για ποια σκοπιμότητα / ποιον να παραπλανήσεις ή να προκαλέσεις / ; ...Φόρεσες λοιπόν το ελαφόδερμα / αυτήν την ολόσωμη μάσκα σου...". (Σαν τον Ακταίωνα, συλλογή Αποθέτης, 1993) . Αντίθετα, ο "αφηγητής" του Μπουκάλα θα επιθυμούσε τον θάνατο του Ακταίωνα, για να ανακουφιστεί από τον πόνο των ενοχών: "Μια φορά τον εσπάραξαν, καταβροχθίζοντας κιόλας ό,τι βλάσφημο έπραξε όταν τον καιρό εφύλαξε να μελετήσει την Αγρία Παρθένο να λούζει στην πηγή την οχυρή της γυμνότητα. Αλλά εγώ είχα να μετρηθώ με τη διάρκεια, στην ευεργετική κακότητα της επανάληψης να ανοίξω το πνεύμα μου...". Ο μάντης, ο Τειρεσίας, μιλά για το ανείπωτο, για το παράδοξο της ζωής, τη δύναμη του νου , την τρέλα, τη ματαιότητα των πάντων, την αίσθηση του κενού και του τίποτε που μερικές φορές δίνει νόημα στα πράγματα, τα οποία στερούνται νοήματος. Ο τυφλός μάντης βλέπει μακριά και βαθιά, η γνώση ωστόσο από εφόδιο μετατρέπεται σε πανικό, σε τρόμο. Η γνώση, λοιπόν, είναι ευλογία και κατάρα συγχρόνως.
Η συλλογή Οπόταν πλάτανος (1999) περιλαμβάνει ποιήματα με ποικίλες μορφές, άλλα είναι πεζολογικού τύπου, άλλα με ρίμα ή συρραφή λέξεων, που τονίζουν το παράδοξο της πραγματικότητας, ενώ επαναλαμβάνεται η λέξη "θάνατος". Και τα "άγονα ρήματα" προετοιμάζουν την επόμενη συλλογή που εκδίδεται το 2009 με τον τίτλο Ρήματα, συλλογή που ακουμπά στο δημοτικό τραγούδι και σε λόγια, αλλά και λαϊκά στοιχεία της παράδοσής μας, εκείνα κυρίως που προβάλλουν τις συναισθηματικές και "ιδεολογικές" επιλογές. Η ποιητική συλλογή χωρίζεται σε τρία μέρη: στις Ιστορίες, τα Ερωτήματα και τα Μυθολογήματα. Στο τελευταίο μέρος πρόσωπα του μύθου μονολογούν και αποκαλύπτουν την προσωπική τους περιπέτεια, την αντανάκλαση ιδεών και ό,τι μπορεί να κρύβει το συλλογικό υποσυνείδητο. Εδώ ανήκει το εξαιρετικό ποίημα Μαρσύας, το οποίο συνομιλεί με το ομότιτλο του Γιάννη Δάλλα. Φυσικά και οι δύο ως ποιητές είναι με το μέρος του Μαρσύα, του σπουδαίου μουσικού, ο οποίος ηττήθηκε σε μουσικό διαγωνισμό από τον Απόλλωνα και τιμωρήθηκε σκληρά: γδάρθηκε ζωντανός αφού κρεμάστηκε σε δέντρο, και από το δέρμα του κατασκευάστηκε ασκός. Ο μύθος και στις δύο περιπτώσεις λειτουργεί ως μεταφορά, ως υπαινιγμός για να φανεί με τρόπο εξωλογικό η στάση του ποιητή απέναντι στη δημιουργία, η οποία είναι ταυτόσημη με την έξαρση, τον έρωτα. Η δημιουργία, άλλωστε, φέρνει στο φως το καινούργιο, το πρωτότυπο, αυτό που μεταφέρει συναίσθημα και ιδέες.
Ο ποιητής πότε τρυφερά πότε με πιο δόκιμο τρόπο, ο οποίος όμως δεν στερεί από τον λόγο του την ικμάδα της σκέψης, αναφέρεται στην αγάπη, τον πόθο, τον έρωτα αλλά και στη μνήμη, στο γρήγορο πέρασμα του χρόνου, στο εφήμερο και στον θάνατο. Οι λέξεις δίνουν διέξοδο στο εσωτερικό ηφαίστειο, στην αγάπη για τη ζωή, για κάθε τι μικρό και ασήμαντο. Η συναισθηματική συνομιλία με τα μέρη, αλλά και το όλον καταλήγει σ' ένα διαρκές ταξίδι αναζήτησης.
Η ποίηση του Παντελή Μπουκάλα, στιβαρή, κινείται άνετα ανάμεσα στην παράδοση και το μοντέρνο, το πειθαρχημένο και το απείθαρχο, ενώ ορίζει το ατομικό και το συλλογικό μέσω της χρήσης των μύθων.
Και η ποίηση, η καλή ποίηση, "συμβαίνει", όπως "απλώς συμβαίνει η αγάπη. / Οπως συμβαίνει η θάλασσα".
Ανθολόγηση ποιημάτων
Απ' τις εφτά σάλπιγγες του τηλεφώνου διελαύνουν τα μάτια σου ως να με τήξουν. Καλύτερα να μη γυρίσεις. Θα σε καλύπτει το προσδοκώμενο χαμόγελο, η ήρεμη φωτιά ελπίζοντας οσμές σαββάτου. Καλύτερα να 'ρθεις. Είπα να χαιρετίσω τα μάτια σου, μόνο που μ' είχε κυκλώσει το εφτάψυχο βλέμμα σου δικαιώνοντας τη μοναξιά του κόσμου.
Η χαρά σου το σήμα μου, όταν το φως κερδίζει το σώμα μου συντάσσοντάς το με τον τρόπο της γεύσης σου. Και πάντα με τα όνειρά μου ανθοί πικροδάφνης να εντείνουν τη γλώσσα μου. Εύφορος κόσμος ο κόσμος των εξόδων.
(Η εκδρομή της Ευδοκίας, 1982)
................
Μια συλλαβή
πριν γίνεις δάκρυ
λύνεσαι φως
Κι εγώ που σε διψώ
μαυλίζω
το κοκαλάκι της μουσικής σου
Ο πόνος άγονος
στο αλέτρι σου μη ενδίδοντας
Σβήνει τα χείλη σου η πίκρα
Μαράθηκαν τα φύλλα σου
κι έγινες μάνα
................
Στύση μουγκή
βουλιαγμένη στην ιλύ των φαντασμάτων
Η μοναξιά κατοικεί στους καθρέφτες
ρίμες θλιβερές και τελετές θανάτου
εμπορεύεται
Η μοναξιά ουρλιάζει στα σύρματα
και πετρώνουν οι λέξεις
Αξία τους μόνη εσύ
αυτός
το ζεϊμπέκικο που δεν τόλμησε
..................
Κάθε πρωί ταΐζω τον μέσα πάνθηρα με καθρεφτάκια και εικονίσματα, να 'χει να πλέξει όνειρα να 'χει να υφάνει δάκρυ. Και κάθε που σιγά ο ήλιος, ανατέλλω μέσα μου τις νύχτες που δεν τις ρυμουλκούν επίθετα, μια μ' όνειρο μια δάκρυ ζωπυρώντας των φρενών τ' ολοκαύτωμα. Και κάθε που 'ρχεται η αφή μουσκεμένος κόσμο κερδίζω τη σπατάλη
(Ο μέσα πάνθηρας, 1985)
Παραμυθία
Ψωμί ο χρόνος,
ακριβώς πικρό,
ωσάν το βλέμμα όσων απόκαμαν
και κίνησαν για το βαθύ ταξίδι
το αμεταγλώττιστο.
Μνήμη αμείλικτη το σώμα σου,
ένα κλωνί βασιλικός στ' αυτί του χάρου.
Πρώτη και μόνη σιγουριά
αυτό που πάντα διαφεύγει
Λοκ άουτ
Υγρός
κι ανήμερος
επειδή του πόθου παρανάλωμα.
Φεύγεις
και φεύγει η όψη μου.
Πώς να μην ξαναρχίσω.
Ανάποδα, λοιπόν, Τζων Λοκ, ανάποδα.
Με το κεφάλι κάτω:
Ουδέν εν τη αισθήσει
ο μη πρότερον εν τη νοήσει.
Ενας νους τερατώδης ολονέν εκσαρκίζεται
να πληρώσει νόημα το Παμφάγο Ανόητο
Δεν αντέχεται αλλιώς τόσο πένθος
Στον αστερισμό του κυνός
Να ξοδευόμαστε υπέρ του μηδενός
για να μην στο μηδέν υποχωρήσουμε
Λέξεις από το πένθος μας
να κλέβουμε ανοιχτές
για να μην στο πένθος κλειστούμε
Να μεταφράζουμε την απελπισία σε όρεξη,
της ψυχής μας τη σάρκα να δειπνούμε
για να μην το κενό μας βροχίσει
Μπαίγνιο του χρόνου μην ξεπέσουμε
Του κυνισμού
κόκαλο
μην αφεθούμε
Ερεβοδίφης
Ρέεις εντός μου.
Πάμπλουτος όσο η νύχτα.
Και με τον ήλιο
σκηνοθετώ στην αγορά
τον μέσα πάνθηρα
τον αυτοφάγο.
Οτι καρκίνος ο έρωτας
πολλαπλασιάζοντάς σε
για να σε σβήσει
(Σήματα Λυγρά, 1992)
.......................
Τότε ήταν που άρχισα να βλέπω. Βαθιά να βλέπω, σε δίστομη όραση θητεύοντας. Το πίσω απ' την εικόνα, το έξω, κι ό,τι οι θεοί είχανε τάξει της σκιάς. Τα δέντρα, απ' τις ρίζες και κάτω μονάχα, εξόριστος πια όπως ήμουν από την ήπειρο του φαινομένου, του απλώς και αμέσως καλού. Το χρόνο ποτάμι να βλέπω και μονάχος εγώ να μπορώ, ευτυχία απαίσια περιούσιο άλγος, δύο φορές στα ίδια του να μπω, τα μελλούμενα να 'ναι από πριν παρελθόντα. Σκοτεινόβιος πορεύτηκα και στους άλλους το φως μου εδάνειζα, και συχνά μ' αποστρέφονταν. Κι ώς τον Αδη κατέβηκα, των θεών και του είναι μου. Και τρομάζω ακόμα να πω ποιος πιο άγριος ήταν.
.......................
Μάντευα την ηδονή πριν την γνωρίσω και με κατακτήσει, με άκρα επιμέλεια την οργάνωνα, την εφεύρισκα ακόμα, ότι του νου είναι όλα, από κείνον εκπορεύονται και σ' εκείνον ο νόστος τους.
.......................
Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δώσω κάτι περ-
σότερο από τον πανικό μου. Κρυμμένος θα
'μαι και την ώρα την πιο άγρια, όταν το πά-
θος θα με τανύει ώς τη ρήξη. Ατεχνα κρυμ-
μένος. Σαν και τον κλέφτη που επαιτεί τη
σύλληψή του, να λυτρωθεί.
Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δώσω κάτι περ-
σότερο από τον πανικό σου. Και τη στιγμή
την άγια θα ξεμακραίνεις μέσα σου, θα χά-
νεσαι, στον κόμπο που σε γέννησε θα επι-
στρέφεις, λατρεύοντάς τον με μιαν αγάπη
σπαραγμού.
Ποτέ δε θα μπορέσω να σου δοθώ υπέρτερος
του σκηνοθέτη πανικού μου.
(Ο μάντης, 1994)
.....................
Σαν τα πλατάνια. Ξυλεύει ο χρόνος και καίει. Καν ανη-
λεής. Απλώς αδιάφορος. Και βλασταίνει η πίκρα και θάλ-
λει, τα παιδιά μας υπάρχουμε, κατοικούμε ήδη μια μνήμη
που θα μας ξεχάσει, είμαστε κιόλας οι μέλλοντες, και το νήμα κρατάει και συσταίνει δεσμούς, τις μοίρες τυφλές της οργής καταλείποντας. Η σπορά μας ο άνεμος. Η πατρίδα υγρή, όσο υγρή η ερωμένη φωνή όταν λύνει τους κόμπους της και ηδύτατα άγρια βαθαίνει τα ρήματα, παραπλέει το θάνατο.
Χα. Ο θάνατος.
.....................
Νύχτα, κι ο κόσμος γίνεται καπνός και με τυλίγει. Δίχως
μορφή τα πράγματα, σκοτίζονται, σμίγουν, παράφορα ερω-
τεύονται
και φονικά χωρίζουν.
Η μνήμη ανέρχεται αιματηρή, πόλη φασμάτων. Κομ-
μένα νήματα με πνίγουν, φίλοι που φύγαν, κι έμεινε η
πληγή
να καίει λέξεις.
.....................
Χα ο θάνατος. Μα ο πατέρας έγινε ίσκιος και γραφή
πριν γίνει ρήμα. Και καβαλάρης έφυγε, ο ημερήσιος θάνα-
τος μην και τον φαρμακώσει. Τώρα κοιμάται στα βαθύκο-
μα πλατάνια τ' ουρανού και καβαλάρη με ονειρεύεται. Και
στ' όνειρο του υπάρχω ήδη ασφαλής και καταστερωμένος.
(Οπόταν πλάτανος, 1999)
.....................
Σύνοψη
Μια μεταφορά ο βίος
Κυριολεκτικά
Ακάθεκτα περνούν τα χρόνια μας τα στάσιμα
ένας αέρας πες ένας αέρας. Ούτε.
Εκείνος, μια θ' αναστήσει τη φωτιά
μόλις που σβήνει
μια τα καράβια θα τα κινδυνέψει
μια πιο αψύ θα κάνει το κρασί.
Αέρας το λοιπόν.
Αφού το λες.
Φυσάει και φεύγει.
Απ' την πληγή δεν απομένει παρά η μνήμη της,
λειψή κι εκείνη,
μακρινή. Τότε. Θυμάσαι. Δεν θυμάσαι;
Τότε που έφυγε ο...
Ο;
Ολα τα συνοψίζει ο θάνατος
Φυσικά
Φαντάζομαι το χέρι της.
Να μεθοδεύει την παραφορά
τραγούδια μυστικά διαλέγοντας,
να ξεσκονίζει μνήμες
να χαϊδεύει νότες.
Αχ να 'μουν νότα, έστω τραυλή,
έστω θραυσμένη,
χάδι το χέρι της να μου δωρίσει πύρινο
ώς την απανθράκωση.
Φαντάζομαι τα μάτια της.
Να συννεφιάζουν, να πανηγυρίζουνε,
να λάμπουν, ολόγιομα να λάμπουν
ακούγοντας τραγούδια της αγάπης και της ξενιτιάς,
παιδί παιδάκι ο χρόνος
και να κολυμπάει στην υγρασία τους.
Αχ να 'μουν τραγούδι να με πει
να με στολίσει,
να μ' ευλογήσει ο ρυθμός της
την ψυχή να λύσει.
Φαντάζομαι το δάκρυ της. Δακρύζω.
Στο γέλιο της γελώ και θριαμβεύω.
Φαντάζομαι την πίκρα της. Ραγίζω.
Και μέσα απ' τις ρωγμές μου ταξιδεύω.
(Ρήματα, 2009)
Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου 2010
Άρθρο 75
Συνέπειες κατάθεσης και επίδοσης
1. Η εκκρεμοδικία αρχίζει με την κατάθεση της αγωγής και λήγει με τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης ή την κατάργηση της δίκης.
2. Τα κατά το ουσιαστικό δίκαιο έννομα αποτελέσματα της άσκησης της αγωγής, ως προς τον εναγόμενο, επέρχονται μόνο από την επίδοσή της σε αυτόν, η οποία μπορεί να διενεργηθεί και από τον ενάγοντα. Κατ' εξαίρεση, η παραγραφή διακόπτεται σε κάθε περίπτωση με την κατάθεση της αγωγής και αρχίζει πάλι μόνο από την τελεσιδικία της απόφασης ή την κατάργηση της δίκης.
3. Μεταβολή του αιτήματος της αγωγής είναι απαράδεκτη.
Κατ' εξαίρεση, ο ενάγων μπορεί, ως το τέλος της πρώτη συζήτησης, να περιορίσει το αίτημα της αγωγής ή να το μετατρέψει από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό ή από αναγνωριστικό σε καταψηφιστικό.
Συνέπειες κατάθεσης και επίδοσης
1. Η εκκρεμοδικία αρχίζει με την κατάθεση της αγωγής και λήγει με τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης ή την κατάργηση της δίκης.
2. Τα κατά το ουσιαστικό δίκαιο έννομα αποτελέσματα της άσκησης της αγωγής, ως προς τον εναγόμενο, επέρχονται μόνο από την επίδοσή της σε αυτόν, η οποία μπορεί να διενεργηθεί και από τον ενάγοντα. Κατ' εξαίρεση, η παραγραφή διακόπτεται σε κάθε περίπτωση με την κατάθεση της αγωγής και αρχίζει πάλι μόνο από την τελεσιδικία της απόφασης ή την κατάργηση της δίκης.
3. Μεταβολή του αιτήματος της αγωγής είναι απαράδεκτη.
Κατ' εξαίρεση, ο ενάγων μπορεί, ως το τέλος της πρώτη συζήτησης, να περιορίσει το αίτημα της αγωγής ή να το μετατρέψει από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό ή από αναγνωριστικό σε καταψηφιστικό.
Κυριακή 19 Σεπτεμβρίου 2010
Αίτηση προσωρινής επιδίκασης απαίτησης (άρ. 211 επ ΚΔΔ):
Η σχετική αίτηση εκδικάζεται σε δημόσια συνεδρίαση μετά από άσκηση καταψηφιστικής αγωγής. Με την αίτηση αυτή μπορεί να επιδικαστεί στον ενάγοντα από το δικαστήριο, προσωρινώς, μέρος της απαίτησης, για την οποία άσκησε την αγωγή του. Λόγο προσωρινής επιδίκασης της απαίτησης μπορεί να θεμελιώσει η αδυναμία ή η ιδιαίτερη δυσχέρεια του αιτούντος προς αντιμετώπιση των άμεσων αναγκών διαβίωσης του ίδιου και της οικογένειάς του.
Η προσωρινή επιδίκαση αποκλείεται:
i. αν προσκρούει στο δημόσιο συμφέρον, ή
ii. αν η αντίστοιχη καταψηφιστική αγωγή είναι προδήλως απαράδεκτη ή προδήλως αβάσιμη.
Στη διαδικασία εκδίκασης της παραπάνω αίτησης, οι ιδιώτες διάδικοι μπορούν να παρίστανται κατά τη συζήτηση χωρίς δικαστικό πληρεξούσιο (άρ. 27 παρ. 2 εδ. γ΄ ΚΔΔ).
Επειδή ο καθ' ού θα πρέπει να έχει γνώση του περιεχομένου της καταψηφηστικής αγωγής (εν' όψει και της αρχής της ισότητας των διαδίκων), ώστε να δύναται να προτείνει τις σχετικές ενστάσεις του αβασίμου και απαραδέκτου κατ' αυτής, τεκμαίρεται ότι η καταψηφιστική αγωγή θα πρέπει να έχει κοινοποιηθεί στον καθ' ού σε εύλογο χρόνο πρό της συζήτησης της αίτησης προσωρινής επιδίκασης απάιτησης.
Η σχετική αίτηση εκδικάζεται σε δημόσια συνεδρίαση μετά από άσκηση καταψηφιστικής αγωγής. Με την αίτηση αυτή μπορεί να επιδικαστεί στον ενάγοντα από το δικαστήριο, προσωρινώς, μέρος της απαίτησης, για την οποία άσκησε την αγωγή του. Λόγο προσωρινής επιδίκασης της απαίτησης μπορεί να θεμελιώσει η αδυναμία ή η ιδιαίτερη δυσχέρεια του αιτούντος προς αντιμετώπιση των άμεσων αναγκών διαβίωσης του ίδιου και της οικογένειάς του.
Η προσωρινή επιδίκαση αποκλείεται:
i. αν προσκρούει στο δημόσιο συμφέρον, ή
ii. αν η αντίστοιχη καταψηφιστική αγωγή είναι προδήλως απαράδεκτη ή προδήλως αβάσιμη.
Στη διαδικασία εκδίκασης της παραπάνω αίτησης, οι ιδιώτες διάδικοι μπορούν να παρίστανται κατά τη συζήτηση χωρίς δικαστικό πληρεξούσιο (άρ. 27 παρ. 2 εδ. γ΄ ΚΔΔ).
Επειδή ο καθ' ού θα πρέπει να έχει γνώση του περιεχομένου της καταψηφηστικής αγωγής (εν' όψει και της αρχής της ισότητας των διαδίκων), ώστε να δύναται να προτείνει τις σχετικές ενστάσεις του αβασίμου και απαραδέκτου κατ' αυτής, τεκμαίρεται ότι η καταψηφιστική αγωγή θα πρέπει να έχει κοινοποιηθεί στον καθ' ού σε εύλογο χρόνο πρό της συζήτησης της αίτησης προσωρινής επιδίκασης απάιτησης.
Τετάρτη 8 Σεπτεμβρίου 2010
Αρμοδιότητα ανάκλησης ατομικών διοικητικών πράξεων
31/5/2010
Με τις Σ.τ.Ε. 1581 και 1582/2010 (Ολομ.) κρίθηκε ότι, ενόψει της αδιάστικτης διατύπωσης του άρθρου 21 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, κάθε ατομική διοικητική πράξη, είτε αρμοδίως είτε αναρμοδίως εκδοθείσα, μπορεί να ανακαλείται, για οποιονδήποτε λόγο εξωτερικής ή εσωτερικής νομιμότητας, είτε από το όργανο που την εξέδωσε είτε από το όργανο, το οποίο είναι, κατά τον χρόνο της ανάκλησης, αρμόδιο για την έκδοσή της.
Με τις αποφάσεις αυτές κρίθηκαν, ειδικότερα, κατά πλειοψηφία, τα εξής: Η διάταξη του άρθρου 21 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, αναθέτουσα την αρμοδιότητα ανάκλησης ατομικής διοικητικής πράξης είτε στο όργανο που την εξέδωσε είτε στο όργανο το οποίο, κατά τον χρόνο της ανάκλησης, είναι αρμόδιο για την έκδοσή της, δεν συναρτά, κατά το σαφές γράμμα της, την εν λόγω αρμοδιότητα ανάκλησης ούτε προς την, κατά το χρόνο έκδοσης της ανακαλουμένης, αρμοδιότητα του εκδόντος αυτήν οργάνου ούτε προς συγκεκριμένους λόγους ανάκλησης. Ο περιορισμός, άλλωστε, της δυνατότητας ανάκλησης των μη νομίμων διοικητικών πράξεων με την καθιέρωση, και μάλιστα παρά τη σαφή και αδιάστικτη διατύπωση της ανωτέρω διάταξης, προϋποθέσεων ανάκλησης αναγομένων είτε στην αρμοδιότητα ή αναρμοδιότητα των οργάνων που εξέδωσαν τις πράξεις αυτές είτε στους λόγους ανάκλησης αντιστρατεύεται τη συνταγματικώς κατοχυρωμένη και θεμελιώδη για το Κράτος Δικαίου αρχή της νομιμότητας, βασική έκφανση της οποίας αποτελεί η ανάκληση των μη νομίμων διοικητικών πράξεων. Εν όψει, λοιπόν, της αδιάστικτης διατύπωσης της εν λόγω διάταξης, κάθε ατομική διοικητική πράξη, είτε αρμοδίως είτε αναρμοδίως εκδοθείσα, μπορεί να ανακαλείται, για οποιονδήποτε λόγο εξωτερικής ή εσωτερικής νομιμότητας, είτε από το όργανο που την εξέδωσε είτε από το όργανο, το οποίο, κατά τον χρόνο της ανάκλησης, είναι αρμόδιο για την έκδοσή της. Στην ειδικότερη δε περίπτωση της αναρμοδίως εκδοθείσας ατομικής διοικητικής πράξης, η ανάκλησή της από το όργανο που την εξέδωσε χωρεί όχι μόνον κατ’ επίκληση της αναρμοδιότητάς του, αλλά για οποιονδήποτε λόγο. Στην περίπτωση, δηλαδή, αυτή, η αναρμοδιότητα ως προς την έκδοση της ανακαλουμένης πράξης, ως ζήτημα δημόσιας τάξης, εξεταζόμενο και αυτεπαγγέλτως από το δικαστή ενώπιον του οποίου αμφισβητείται το κύρος της ανακλητικής πράξης, καθιστά νόμιμη, εν πάση περιπτώσει, την ανάκλησή της. Τούτο δε, προκειμένου να αποκατασταθεί στο νομικό κόσμο η νομιμότητα, με την εξαφάνιση της αναρμοδίως εκδοθείσας πράξης, και να καταστεί εφεξής δυνατή η αδέσμευτη ρύθμιση του θέματος από το κατά νόμο αρμόδιο όργανο. Στην προκείμενη περίπτωση, η Διευθύντρια της Διεύθυνσης Πολιτικών Δικαιωμάτων και Προστασίας Πολιτών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δυτικής Αττικής υπέγραψε αναρμοδίως τη διαπιστωτική της ελληνικής ιθαγένειας του αιτούντος πράξη. Ανεξαρτήτως, όμως, της αναρμοδιότητάς της, η Διευθύντρια, εκ μόνου του λόγου ότι υπέγραψε την ανωτέρω πράξη, είχε την αρμοδιότητα να υπογράψει και την προσβληθείσα με την αίτηση ακυρώσεως ανακλητική αυτής απόφαση. Περαιτέρω δε, εν όψει της αναρμοδιότητας της εν λόγω Διευθύντριας ως προς την έκδοση της αρχικής ως άνω πράξης, η ανάκληση αυτής με την προσβληθείσα (που υπογράφεται από την ίδια Διευθύντρια) πράξη είναι, ανεξαρτήτως των αιτιολογιών της, νόμιμη και, επομένως, είναι απορριπτέοι ως αλυσιτελείς οι λόγοι ακυρώσεως, με τους οποίους πλήσσονται οι αιτιολογίες της προσβληθείσας ανακλητικής πράξης.
31/5/2010
Με τις Σ.τ.Ε. 1581 και 1582/2010 (Ολομ.) κρίθηκε ότι, ενόψει της αδιάστικτης διατύπωσης του άρθρου 21 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, κάθε ατομική διοικητική πράξη, είτε αρμοδίως είτε αναρμοδίως εκδοθείσα, μπορεί να ανακαλείται, για οποιονδήποτε λόγο εξωτερικής ή εσωτερικής νομιμότητας, είτε από το όργανο που την εξέδωσε είτε από το όργανο, το οποίο είναι, κατά τον χρόνο της ανάκλησης, αρμόδιο για την έκδοσή της.
Με τις αποφάσεις αυτές κρίθηκαν, ειδικότερα, κατά πλειοψηφία, τα εξής: Η διάταξη του άρθρου 21 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, αναθέτουσα την αρμοδιότητα ανάκλησης ατομικής διοικητικής πράξης είτε στο όργανο που την εξέδωσε είτε στο όργανο το οποίο, κατά τον χρόνο της ανάκλησης, είναι αρμόδιο για την έκδοσή της, δεν συναρτά, κατά το σαφές γράμμα της, την εν λόγω αρμοδιότητα ανάκλησης ούτε προς την, κατά το χρόνο έκδοσης της ανακαλουμένης, αρμοδιότητα του εκδόντος αυτήν οργάνου ούτε προς συγκεκριμένους λόγους ανάκλησης. Ο περιορισμός, άλλωστε, της δυνατότητας ανάκλησης των μη νομίμων διοικητικών πράξεων με την καθιέρωση, και μάλιστα παρά τη σαφή και αδιάστικτη διατύπωση της ανωτέρω διάταξης, προϋποθέσεων ανάκλησης αναγομένων είτε στην αρμοδιότητα ή αναρμοδιότητα των οργάνων που εξέδωσαν τις πράξεις αυτές είτε στους λόγους ανάκλησης αντιστρατεύεται τη συνταγματικώς κατοχυρωμένη και θεμελιώδη για το Κράτος Δικαίου αρχή της νομιμότητας, βασική έκφανση της οποίας αποτελεί η ανάκληση των μη νομίμων διοικητικών πράξεων. Εν όψει, λοιπόν, της αδιάστικτης διατύπωσης της εν λόγω διάταξης, κάθε ατομική διοικητική πράξη, είτε αρμοδίως είτε αναρμοδίως εκδοθείσα, μπορεί να ανακαλείται, για οποιονδήποτε λόγο εξωτερικής ή εσωτερικής νομιμότητας, είτε από το όργανο που την εξέδωσε είτε από το όργανο, το οποίο, κατά τον χρόνο της ανάκλησης, είναι αρμόδιο για την έκδοσή της. Στην ειδικότερη δε περίπτωση της αναρμοδίως εκδοθείσας ατομικής διοικητικής πράξης, η ανάκλησή της από το όργανο που την εξέδωσε χωρεί όχι μόνον κατ’ επίκληση της αναρμοδιότητάς του, αλλά για οποιονδήποτε λόγο. Στην περίπτωση, δηλαδή, αυτή, η αναρμοδιότητα ως προς την έκδοση της ανακαλουμένης πράξης, ως ζήτημα δημόσιας τάξης, εξεταζόμενο και αυτεπαγγέλτως από το δικαστή ενώπιον του οποίου αμφισβητείται το κύρος της ανακλητικής πράξης, καθιστά νόμιμη, εν πάση περιπτώσει, την ανάκλησή της. Τούτο δε, προκειμένου να αποκατασταθεί στο νομικό κόσμο η νομιμότητα, με την εξαφάνιση της αναρμοδίως εκδοθείσας πράξης, και να καταστεί εφεξής δυνατή η αδέσμευτη ρύθμιση του θέματος από το κατά νόμο αρμόδιο όργανο. Στην προκείμενη περίπτωση, η Διευθύντρια της Διεύθυνσης Πολιτικών Δικαιωμάτων και Προστασίας Πολιτών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δυτικής Αττικής υπέγραψε αναρμοδίως τη διαπιστωτική της ελληνικής ιθαγένειας του αιτούντος πράξη. Ανεξαρτήτως, όμως, της αναρμοδιότητάς της, η Διευθύντρια, εκ μόνου του λόγου ότι υπέγραψε την ανωτέρω πράξη, είχε την αρμοδιότητα να υπογράψει και την προσβληθείσα με την αίτηση ακυρώσεως ανακλητική αυτής απόφαση. Περαιτέρω δε, εν όψει της αναρμοδιότητας της εν λόγω Διευθύντριας ως προς την έκδοση της αρχικής ως άνω πράξης, η ανάκληση αυτής με την προσβληθείσα (που υπογράφεται από την ίδια Διευθύντρια) πράξη είναι, ανεξαρτήτως των αιτιολογιών της, νόμιμη και, επομένως, είναι απορριπτέοι ως αλυσιτελείς οι λόγοι ακυρώσεως, με τους οποίους πλήσσονται οι αιτιολογίες της προσβληθείσας ανακλητικής πράξης.
Τετάρτη 30 Ιουνίου 2010
Tα δικαιολογητικά για απαλλαγή φόρου απόκτησης πρώτης κατοικίας
Πηγή: Express.gr 29/06/10-07:00
Με την ΠΟΛ 1101/24.6.2010 εγκύκλιο του Yπουργείου Οικονομικών καθορίζονται τα δικαιολογητικά που υποβάλλονται για τη χορήγηση απαλλαγής από τον φόρο κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας με αγορά ή αιτία θανάτου ή γονικής παροχής, μετά τις αλλαγές που επέφερε και στη φορολογία ακινήτων ο τελευταίος φορολογικός νόμος.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, για την απαλλαγή από τον φόρο για πρώτη κατοικία απαιτείται:
1. Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του δικαιούχου της απαλλαγής ή άλλο/α ισοδύναμο/α πιστοποιητικό/α που εκδίδονται από τις αρμόδιες αρχές της χώρας του και ληξιαρχική πράξη γάμου ή γέννησης τέκνου, κατά περίπτωση, εφόσον τα στοιχεία του γάμου ή της γέννησης δεν προκύπτουν από αυτό.
2. Τοπογραφικό διάγραμμα με επ'Α αυτού βεβαίωση από τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες ή δήλωση από ιδιώτη μηχανικό κατά τις διατάξεις του ν. 651/1977 και του ν. 1337/1983 ότι το αγοραζόμενο οικόπεδο ή το οικόπεδο μέσα στο οποίο βρίσκεται η αγοραζόμενη κατοικία είναι οικοδομήσιμο κατά τον χρόνο της αγοράς και βρίσκεται μέσα σε εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο ή μέσα στα όρια οικισμού χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο. Στην περίπτωση κατά την οποία έχει εκδοθεί από την αρμόδια υπηρεσία άδεια οικοδομής, αντί του προηγούμενου δικαιολογητικού προσκομίζεται φωτοτυπικό αντίγραφο της άδειας, εφόσον από αυτή ή το προσαρτημένο σ'Α αυτή τοπογραφικό διάγραμμα, εάν υπάρχει, προκύπτουν και οι δύο αναγκαίες κατά νόμο προϋποθέσεις και ο υπόχρεος δηλώσει υπεύθυνα στη δήλωση της επόμενης παραγράφου ότι όσα αναφέρονται στην άδεια οικοδομής ή στο τοπογραφικό διάγραμμα δεν εν έχουν τροποποιηθεί και ισχύουν κατά τον χρόνο φορολογίας.
3. Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (ΦΕΚ 75 Α΄), με την οποία ο αγοραστής θα βεβαιώνει ότι:
α) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγος και τα ανήλικα ή ανάπηρα τέκνα τους:
i. δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε άλλη κατοικία ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας σε οικοδομήσιμο οικόπεδο ή ιδανικό μερίδιο οικοπέδου ή κατοικίας σε δημοτικό ή κοινοτικό διαμέρισμα με πληθυσμό άνω των 3.000 κατοίκων και τα οποία συνολικά πληρούν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειάς τους,
ii. δεν έχουν τύχει απαλλαγής από τον φόρο μεταβίβασης, κληρονομιάς ή γονικής παροχής για την απόκτηση πρώτης κατοικίας κατά το παρελθόν,
iii. δεν έχουν μεταβιβάσει κατά την προηγούμενη πενταετία:
• την επικαρπία ή το δικαίωμα οίκησης ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας, ή
• την ψιλή κυριότητα ή επικαρπία ή ιδανικό μερίδιο οικοπέδου που πληρούσαν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειάς τους, συναθροιζόμενα με τα λοιπά ακίνητα της οικογένειας,
β) δεν είναι συγγενής πρώτου βαθμού εξ αίματος ή αγχιστείας με τον πωλητή ή σύζυγός του
γ) κατοικεί μόνιμα στην Ελλάδα επί ένα (1) τουλάχιστον έτος πριν τη χορήγηση της απαλλαγής,
δ) αναλαμβάνει την υποχρέωση να προσκομίσει, μετά την κατάρτιση του συμβολαίου, τα απαιτούμενα κατά περίπτωση πιστοποιητικά που τυχόν θα του ζητηθούν από τη Δ.Ο.Υ.
4. Αναλυτική κατάσταση ακινήτων, υπογεγραμμένη και από τους δύο συζύγους.
5. Η απόδειξη της μόνιμης κατοικίας στην Ελλάδα επί ένα (1) τουλάχιστον έτος πριν τη χορήγηση της απαλλαγής για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων γίνεται με οποιοδήποτε νόμιμο μέσο. Ενδεικτικά αναφέρονται η υποβολή φορολογικών δηλώσεων, η βεβαίωση ασφαλιστικών φορέων, συμβάσεις εργασίας, φοίτηση των τέκνων σε σχολεία στην Ελλάδα, έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας, μισθωτήριο συμβόλαιο κατοικίας κ.λπ.
Ειδικές κατηγορίες
Για ειδικές κατηγορίες δικαιούχων απαιτούνται πρόσθετα δικαιολογητικά, εκτός από τα απαραίτητα που αφορούν όλες τις κατηγορίες δικαιούχων απαλλαγής κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας με αγορά.
1. Για άτομα που παρουσιάζουν αναπηρία απαιτούνται:
Απόφαση της αρμόδιας Υγειονομικής Επιτροπής, αν ο αγοραστής είναι ανάπηρος με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67% ή προστατεύει ανάπηρο τέκνο με το ίδιο ποσοστό, για το ποσοστό της αναπηρίας και τον χρόνο διάρκειας αυτής. Σε περίπτωση χορήγησης, από ασφαλιστικό φορέα κύριας ασφάλισης, σύνταξης λόγω αναπηρίας με ποσοστό 67% και πάνω, θα προσκομίζεται βεβαίωση του ασφαλιστικού αυτού φορέα, που θα αναφέρει ότι χορηγήθηκε σύνταξη αναπηρίας, το ποσοστό της αναπηρίας και τον χρόνο διάρκειας αυτής.
2. Σε περίπτωση λύσης του γάμου:
α) Σε περίπτωση λύσης του γάμου με θάνατο ή διαζύγιο και χορήγησης απαλλαγής στον επιζώντα ή διαζευγμένο σύζυγο, ληξιαρχική πράξη θανάτου ή κυρωμένο αντίγραφο αμετάκλητης δικαστικής απόφασης ή διαζευκτηρίου αντίστοιχα, εφόσον η λύση του γάμου δεν προκύπτει από το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης.
β) Σε περίπτωση λύσης του γάμου με απόφαση αλλοδαπού δικαστηρίου, δικαστική απόφαση περί αναγνώρισης της εκτελεστότητας στην Ελλάδα της αλλοδαπής αυτής απόφασης, όπου απαιτείται.
3. Για την απόδειξη της επιμέλειας των τέκνων:
α) Από τον επιζώντα σύζυγο, υπεύθυνη δήλωση ότι εξακολουθεί να έχει την επιμέλεια αυτών και ότι δεν εκδόθηκε δικαστική απόφαση που να ρυθμίζει διαφορετικά το θέμα της επιμέλειάς τους.
β) Από τον διαζευγμένο γονέα, δικαστική απόφαση, με την οποία του ανατίθεται η επιμέλεια αυτών καθώς και υπεύθυνη δήλωση ότι αυτή δεν έχει ανακληθεί ή τροποποιηθεί μεταγενέστερα ή, σε περίπτωση λύσης του γάμου με συναινετικό διαζύγιο, δικαστική απόφαση που να ρυθμίζει την επιμέλεια των τέκνων, ή έγγραφη συμφωνία των γονέων επικυρωμένη από το δικαστήριο. Αν με τη δικαστική απόφαση ή την έγγραφη συμφωνία απονέμεται η επιμέλεια από κοινού και στους δύο γονείς, αντίγραφο της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, από την οποία προκύπτει ότι η επιμέλεια των τέκνων ασκείται πραγματικά από τον αγοραστή.
γ) Από την άγαμη μητέρα, υπεύθυνη δήλωση ότι δεν έχει πάψει να ασκεί τη γονική μέριμνα ή αυτή δεν έχει ανατεθεί με δικαστική απόφαση σε τρίτο.
δ) Από τον εξ αναγνωρίσεως πατέρα, δικαστική απόφαση, με την οποία του ανατίθεται η επιμέλεια καθώς και υπεύθυνη δήλωση ότι αυτή δεν έχει ανακληθεί ή τροποποιηθεί μεταγενέστερα.
ε) Από τον εν διαστάσει σύζυγο, συμβολαιογραφικό έγγραφο περί ανάθεσης της επιμέλειας των τέκνων.
στ) Από πρόσωπο που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τις διατάξεις του ν. 3719/2008, αντίγραφο της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος από την οποία να προκύπτει η δήλωση των ανηλίκων τέκνων ως προστατευόμενων. Επισημαίνεται ότι τα τέκνα δεν θα πρέπει να έχουν δηλωθεί ως προστατευόμενα στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προσώπου με το οποίο έχει συνάψει το σύμφωνο συμβίωσης ο αγοραστής.
4. Για την αγορά εξ αδιαιρέτου μεριδίου:
α) Πιστοποιητικό του αρμόδιου υποθηκοφύλακα ότι ο αγοραστής είναι κύριος ποσοστού εξ αδιαιρέτου του ακινήτου ή του εμπράγματου δικαιώματος επί του ακινήτου, το υπόλοιπο του οποίου πρόκειται να αγοράσει, προκειμένου να καταστεί πλήρης κύριος αυτού.
β) Σε περίπτωση μεταβίβασης του εξ αδιαιρέτου μεριδίου πρώτης κατοικίας, από τον ένα σύζυγο προς τον εξ αδιαιρέτου συγκύριο άλλο σύζυγο, πριν από την πάροδο πενταετίας από την αγορά, βεβαίωση του γραμματέα του αρμόδιου Πρωτοδικείου ότι δεν έχει κατατεθεί αγωγή έκδοσης διαζυγίου και υπεύθυνη δήλωση στην οποία θα βεβαιώνεται ότι, αν λυθεί ο γάμος πριν την πάροδο της πενταετίας, θα υποβληθεί η οικεία δήλωση και θα καταβληθεί ο αναλογών φόρος.
5. Για την εκ νέου απαλλαγή:
Σε περίπτωση χορήγησης νέας απαλλαγής σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 1 του ν. 1078/1980, πιστοποιητικό της αρμόδιας για τη χορήγηση της προηγούμενης απαλλαγής Δ.Ο.Υ., ότι υποβλήθηκε η οικεία δήλωση –ανάλογα με την αιτία της πρώτης απαλλαγής– και εξοφλήθηκε ολόκληρος ο επιμεριστικά οφειλόμενος για το ακίνητο φόρος, ή θεωρημένο αντίγραφο δήλωσης φόρου μεταβίβασης ακινήτων, στην οποία θα πιστοποιείται η καταβολή του φόρου της πρώτης απαλλαγής.
6. Για την Περιφέρεια Θράκης:
Για όσους αγοράζουν ακίνητο στην Περιφέρεια της Θράκης κατά τις διατάξεις του άρθρου 48 του ν. 2873/2000 (ΦΕΚ 285 Α΄), υπεύθυνη δήλωση του αγοραστή του άρθρου 8 του ν. 1599/1986, με την οποία θα βεβαιώνει, πλέον των αναφερομένων στις περιπτώσεις 3γ, 3δ και 3Ε, ότι:
α) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγος και τα ανήλικα τέκνα τους δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε άλλη κατοικία ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας σε οικοδομήσιμο οικόπεδο ή ιδανικό μερίδιο οικοπέδου ή κατοικίας σε δημοτικό ή κοινοτικό διαμέρισμα με πληθυσμό άνω των 3.000 κατοίκων στην Περιφέρεια της Θράκης και τα οποία συνολικά πληρούν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειάς τους,
β) τόσο ο ίδιος όσο και ο σύζυγός του δεν έχουν τύχει απαλλαγής από τον φόρο μεταβίβασης, κληρονομιάς ή γονικής παροχής κατά το παρελθόν για την απόκτηση ακινήτου που βρίσκεται στην Περιφέρεια της Θράκης,
γ) θα ιδιοκατοικήσει στο αγοραζόμενο ακίνητο για πέντε (5) τουλάχιστον συνεχή έτη από την ημέρα της εγκατάστασής του σε αυτό,
δ) θα εγκατασταθεί στο ακίνητο:
i. προκειμένου για αποπερατωμένη κατοικία, εντός έξι (6) μηνών από την ημέρα της αγοράς και
ii. προκειμένου για ημιτελή οικία ή διαμέρισμα, εντός δώδεκα (12) μηνών από την ημέρα της αγοράς.
ε) σε περίπτωση αγοράς οικοπέδου, προσκόμιση οικοδομικής άδειας εντός δώδεκα (12) μηνών από την ημέρα της αγοράς.
7. Υπήκοοι κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Eνωσης:
Για την απόδειξη της ιδιότητάς τους απαιτείται δελτίο ταυτότητας, ισχυρό διαβατήριο ή άλλο αντίστοιχο έγγραφο του κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Eνωσης.
8. Ομογενείς:
α) Η ιδιότητα του ομογενούς, για τους ελληνικής καταγωγής υπηκόους της Αλβανίας και των χωρών της πρώην Σοβιετικής Eνωσης αποδεικνύεται με προσκόμιση του Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς που χορηγείται από τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές.
β) Για τους ομογενείς από την Τουρκία, για τους οποίους δεν εκδίδεται Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς, η ιδιότητα του ομογενούς αποδεικνύεται από την αναγραφή της ελληνικής εθνικότητάς τους στο Δελτίο Ταυτότητας Αλλοδαπού που χορηγείται από τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές.
9. Αναγνωρισμένοι πρόσφυγες, σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 96/2008 (ΦΕΚ 152 Α΄):
Για την απόδειξη της ιδιότητας του αναγνωρισμένου πρόσφυγα απαιτείται:
α) Επίσημο αντίγραφο της εκδοθείσας απόφασης από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη περί της αναγνώρισης ως πρόσφυγα.
β) Aδεια παραμονής, εκδοθείσα από το τμήμα πολιτικού ασύλου της Διεύθυνσης Αλλοδαπών, η οποία θα είναι σε ισχύ.
γ) Δελτίο Ταυτότητας Αλλοδαπού (δίπτυχο), στο οποίο θα αναφέρεται η ιδιότητά του ως πολιτικού πρόσφυγα.
δ) Πρωτότυπη βεβαίωση από την κατά τόπο αρμόδια Διεύθυνση Αλλοδαπών της Ελληνικής Αστυνομίας περί της αναγνώρισης ως πρόσφυγα, από την οποία θα προκύπτει και η οικογενειακή του κατάσταση. Η βεβαίωση θα επέχει θέση πιστοποιητικού οικογενειακής κατάστασης, σε όποιες περιπτώσεις δεν είναι δυνατή η έκδοση πιστοποιητικού οικογενειακής κατάστασης.
10. Υπήκοοι τρίτων χωρών, οι οποίοι έχουν υπαχθεί στο καθεστώς των «επί μακρόν διαμενόντων», σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 150/2006 (ΦΕΚ 160 Α΄):
Για την απόδειξη της ιδιότητας του «επί μακρόν διαμένοντος» απαιτείται:
α) Aδεια διαμονής ενιαίου τύπου κατ'Α εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΚ) 1030/2002 του Συμβουλίου στην οποία θα υπάρχει η ένδειξη «επί μακρόν διαμένων – ΕΚ». Επί του παρόντος η άδεια διαμονής έχει τη μορφή ειδικής ετικέτας που επικολλάται σε ισχυρό διαβατήριο.
β) Επίσημο αντίγραφο της εκδοθείσας από τις Υπηρεσίες Αλλοδαπών της Περιφέρειας ή τη Διεύθυνση Μεταναστευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης απόφασης περί υπαγωγής του στο καθεστώς του «επί μακρόν διαμένοντος», σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 150/2006.
11. Πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3719/2008:
α) Επίσημο αντίγραφο του συμβολαιογραφικού εγγράφου του συμφώνου συμβίωσης, το οποίο πρέπει να φέρει ημερομηνία σύνταξης τουλάχιστον δύο (2) έτη πριν την αγορά.
β) Πρόσφατη Ληξιαρχική Πράξη Συμφώνου Συμβίωσης.
γ) Σε περίπτωση ύπαρξης τέκνων, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης από το οποίο να προκύπτει η δήλωσή τους ως τέκνων γεννηθέντων κατόπιν Συμφώνου Συμβίωσης.
Δικαιολογητικά που απαιτούνται κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας αιτία θανάτου ή γονικής παροχής.
• Απαραίτητα δικαιολογητικά για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων
1. Τα δικαιολογητικά που προβλέπονται για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων.
2. Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν.1599/1986, με την οποία ο δικαιούχος της απαλλαγής θα βεβαιώνει ότι:
α) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγός του ή τα ανήλικα τέκνα τους δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε κατοικία ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας σε οικόπεδο οικοδομήσιμο ή σε ιδανικό μερίδιο οικοπέδου που βρίσκονται σε δημοτικό ή κοινοτικό διαμέρισμα με πληθυσμό άνω των 3.000 κατοίκων, στα οποία αντιστοιχεί εμβαδόν κτίσματος, που συνολικά πληρούν τις στεγαστικές τους ανάγκες, κατά τον χρόνο της απόκτησης της πρώτης κατοικίας. Εφόσον η απόκτηση πρώτης κατοικίας γίνεται αιτία θανάτου, βεβαιώνεται ότι τα πιο πάνω ακίνητα, συναθροιζόμενα και με τα λοιπά αντίστοιχα κληρονομιαία ακίνητα, πλην εκείνου για το οποίο ζητείται η απαλλαγή, δεν πληρούν τις στεγαστικές ανάγκες του δικαιούχου.
β) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγός του ή τα ανήλικα τέκνα του δεν έχει τύχει απαλλαγής από τον φόρο μεταβίβασης, κληρονομιάς ή γονικής παροχής κατά το παρελθόν,
γ) κατοικεί μόνιμα στην Ελλάδα,
δ) ο δικαιούχος της απαλλαγής, ο σύζυγός του ή τα ανήλικα τέκνα του δεν έχουν μεταβιβάσει κατά την προηγούμενη πενταετία με επαχθή ή χαριστική αιτία i) την επικαρπία ή το δικαίωμα οίκησης ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας ή οικοπέδου, ii) την ψιλή κυριότητα οικοπέδου ή ιδανικού μεριδίου οικοπέδου, που πληρούσαν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας του δικαιούχου, συναθροιζόμενα με τα λοιπά ακίνητα της οικογένειας, εφόσον η απόκτηση πρώτης κατοικίας γίνεται αιτία γονικής παροχής
ε) αναλαμβάνει την υποχρέωση να προσκομίσει τα απαιτούμενα κατά περίπτωση πιστοποιητικά που τυχόν θα του ζητηθούν από τη Δ.Ο.Υ.
Πηγή: Express.gr 29/06/10-07:00
Με την ΠΟΛ 1101/24.6.2010 εγκύκλιο του Yπουργείου Οικονομικών καθορίζονται τα δικαιολογητικά που υποβάλλονται για τη χορήγηση απαλλαγής από τον φόρο κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας με αγορά ή αιτία θανάτου ή γονικής παροχής, μετά τις αλλαγές που επέφερε και στη φορολογία ακινήτων ο τελευταίος φορολογικός νόμος.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, για την απαλλαγή από τον φόρο για πρώτη κατοικία απαιτείται:
1. Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του δικαιούχου της απαλλαγής ή άλλο/α ισοδύναμο/α πιστοποιητικό/α που εκδίδονται από τις αρμόδιες αρχές της χώρας του και ληξιαρχική πράξη γάμου ή γέννησης τέκνου, κατά περίπτωση, εφόσον τα στοιχεία του γάμου ή της γέννησης δεν προκύπτουν από αυτό.
2. Τοπογραφικό διάγραμμα με επ'Α αυτού βεβαίωση από τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες ή δήλωση από ιδιώτη μηχανικό κατά τις διατάξεις του ν. 651/1977 και του ν. 1337/1983 ότι το αγοραζόμενο οικόπεδο ή το οικόπεδο μέσα στο οποίο βρίσκεται η αγοραζόμενη κατοικία είναι οικοδομήσιμο κατά τον χρόνο της αγοράς και βρίσκεται μέσα σε εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο ή μέσα στα όρια οικισμού χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο. Στην περίπτωση κατά την οποία έχει εκδοθεί από την αρμόδια υπηρεσία άδεια οικοδομής, αντί του προηγούμενου δικαιολογητικού προσκομίζεται φωτοτυπικό αντίγραφο της άδειας, εφόσον από αυτή ή το προσαρτημένο σ'Α αυτή τοπογραφικό διάγραμμα, εάν υπάρχει, προκύπτουν και οι δύο αναγκαίες κατά νόμο προϋποθέσεις και ο υπόχρεος δηλώσει υπεύθυνα στη δήλωση της επόμενης παραγράφου ότι όσα αναφέρονται στην άδεια οικοδομής ή στο τοπογραφικό διάγραμμα δεν εν έχουν τροποποιηθεί και ισχύουν κατά τον χρόνο φορολογίας.
3. Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (ΦΕΚ 75 Α΄), με την οποία ο αγοραστής θα βεβαιώνει ότι:
α) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγος και τα ανήλικα ή ανάπηρα τέκνα τους:
i. δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε άλλη κατοικία ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας σε οικοδομήσιμο οικόπεδο ή ιδανικό μερίδιο οικοπέδου ή κατοικίας σε δημοτικό ή κοινοτικό διαμέρισμα με πληθυσμό άνω των 3.000 κατοίκων και τα οποία συνολικά πληρούν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειάς τους,
ii. δεν έχουν τύχει απαλλαγής από τον φόρο μεταβίβασης, κληρονομιάς ή γονικής παροχής για την απόκτηση πρώτης κατοικίας κατά το παρελθόν,
iii. δεν έχουν μεταβιβάσει κατά την προηγούμενη πενταετία:
• την επικαρπία ή το δικαίωμα οίκησης ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας, ή
• την ψιλή κυριότητα ή επικαρπία ή ιδανικό μερίδιο οικοπέδου που πληρούσαν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειάς τους, συναθροιζόμενα με τα λοιπά ακίνητα της οικογένειας,
β) δεν είναι συγγενής πρώτου βαθμού εξ αίματος ή αγχιστείας με τον πωλητή ή σύζυγός του
γ) κατοικεί μόνιμα στην Ελλάδα επί ένα (1) τουλάχιστον έτος πριν τη χορήγηση της απαλλαγής,
δ) αναλαμβάνει την υποχρέωση να προσκομίσει, μετά την κατάρτιση του συμβολαίου, τα απαιτούμενα κατά περίπτωση πιστοποιητικά που τυχόν θα του ζητηθούν από τη Δ.Ο.Υ.
4. Αναλυτική κατάσταση ακινήτων, υπογεγραμμένη και από τους δύο συζύγους.
5. Η απόδειξη της μόνιμης κατοικίας στην Ελλάδα επί ένα (1) τουλάχιστον έτος πριν τη χορήγηση της απαλλαγής για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων γίνεται με οποιοδήποτε νόμιμο μέσο. Ενδεικτικά αναφέρονται η υποβολή φορολογικών δηλώσεων, η βεβαίωση ασφαλιστικών φορέων, συμβάσεις εργασίας, φοίτηση των τέκνων σε σχολεία στην Ελλάδα, έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας, μισθωτήριο συμβόλαιο κατοικίας κ.λπ.
Ειδικές κατηγορίες
Για ειδικές κατηγορίες δικαιούχων απαιτούνται πρόσθετα δικαιολογητικά, εκτός από τα απαραίτητα που αφορούν όλες τις κατηγορίες δικαιούχων απαλλαγής κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας με αγορά.
1. Για άτομα που παρουσιάζουν αναπηρία απαιτούνται:
Απόφαση της αρμόδιας Υγειονομικής Επιτροπής, αν ο αγοραστής είναι ανάπηρος με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67% ή προστατεύει ανάπηρο τέκνο με το ίδιο ποσοστό, για το ποσοστό της αναπηρίας και τον χρόνο διάρκειας αυτής. Σε περίπτωση χορήγησης, από ασφαλιστικό φορέα κύριας ασφάλισης, σύνταξης λόγω αναπηρίας με ποσοστό 67% και πάνω, θα προσκομίζεται βεβαίωση του ασφαλιστικού αυτού φορέα, που θα αναφέρει ότι χορηγήθηκε σύνταξη αναπηρίας, το ποσοστό της αναπηρίας και τον χρόνο διάρκειας αυτής.
2. Σε περίπτωση λύσης του γάμου:
α) Σε περίπτωση λύσης του γάμου με θάνατο ή διαζύγιο και χορήγησης απαλλαγής στον επιζώντα ή διαζευγμένο σύζυγο, ληξιαρχική πράξη θανάτου ή κυρωμένο αντίγραφο αμετάκλητης δικαστικής απόφασης ή διαζευκτηρίου αντίστοιχα, εφόσον η λύση του γάμου δεν προκύπτει από το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης.
β) Σε περίπτωση λύσης του γάμου με απόφαση αλλοδαπού δικαστηρίου, δικαστική απόφαση περί αναγνώρισης της εκτελεστότητας στην Ελλάδα της αλλοδαπής αυτής απόφασης, όπου απαιτείται.
3. Για την απόδειξη της επιμέλειας των τέκνων:
α) Από τον επιζώντα σύζυγο, υπεύθυνη δήλωση ότι εξακολουθεί να έχει την επιμέλεια αυτών και ότι δεν εκδόθηκε δικαστική απόφαση που να ρυθμίζει διαφορετικά το θέμα της επιμέλειάς τους.
β) Από τον διαζευγμένο γονέα, δικαστική απόφαση, με την οποία του ανατίθεται η επιμέλεια αυτών καθώς και υπεύθυνη δήλωση ότι αυτή δεν έχει ανακληθεί ή τροποποιηθεί μεταγενέστερα ή, σε περίπτωση λύσης του γάμου με συναινετικό διαζύγιο, δικαστική απόφαση που να ρυθμίζει την επιμέλεια των τέκνων, ή έγγραφη συμφωνία των γονέων επικυρωμένη από το δικαστήριο. Αν με τη δικαστική απόφαση ή την έγγραφη συμφωνία απονέμεται η επιμέλεια από κοινού και στους δύο γονείς, αντίγραφο της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, από την οποία προκύπτει ότι η επιμέλεια των τέκνων ασκείται πραγματικά από τον αγοραστή.
γ) Από την άγαμη μητέρα, υπεύθυνη δήλωση ότι δεν έχει πάψει να ασκεί τη γονική μέριμνα ή αυτή δεν έχει ανατεθεί με δικαστική απόφαση σε τρίτο.
δ) Από τον εξ αναγνωρίσεως πατέρα, δικαστική απόφαση, με την οποία του ανατίθεται η επιμέλεια καθώς και υπεύθυνη δήλωση ότι αυτή δεν έχει ανακληθεί ή τροποποιηθεί μεταγενέστερα.
ε) Από τον εν διαστάσει σύζυγο, συμβολαιογραφικό έγγραφο περί ανάθεσης της επιμέλειας των τέκνων.
στ) Από πρόσωπο που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τις διατάξεις του ν. 3719/2008, αντίγραφο της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος από την οποία να προκύπτει η δήλωση των ανηλίκων τέκνων ως προστατευόμενων. Επισημαίνεται ότι τα τέκνα δεν θα πρέπει να έχουν δηλωθεί ως προστατευόμενα στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προσώπου με το οποίο έχει συνάψει το σύμφωνο συμβίωσης ο αγοραστής.
4. Για την αγορά εξ αδιαιρέτου μεριδίου:
α) Πιστοποιητικό του αρμόδιου υποθηκοφύλακα ότι ο αγοραστής είναι κύριος ποσοστού εξ αδιαιρέτου του ακινήτου ή του εμπράγματου δικαιώματος επί του ακινήτου, το υπόλοιπο του οποίου πρόκειται να αγοράσει, προκειμένου να καταστεί πλήρης κύριος αυτού.
β) Σε περίπτωση μεταβίβασης του εξ αδιαιρέτου μεριδίου πρώτης κατοικίας, από τον ένα σύζυγο προς τον εξ αδιαιρέτου συγκύριο άλλο σύζυγο, πριν από την πάροδο πενταετίας από την αγορά, βεβαίωση του γραμματέα του αρμόδιου Πρωτοδικείου ότι δεν έχει κατατεθεί αγωγή έκδοσης διαζυγίου και υπεύθυνη δήλωση στην οποία θα βεβαιώνεται ότι, αν λυθεί ο γάμος πριν την πάροδο της πενταετίας, θα υποβληθεί η οικεία δήλωση και θα καταβληθεί ο αναλογών φόρος.
5. Για την εκ νέου απαλλαγή:
Σε περίπτωση χορήγησης νέας απαλλαγής σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 1 του ν. 1078/1980, πιστοποιητικό της αρμόδιας για τη χορήγηση της προηγούμενης απαλλαγής Δ.Ο.Υ., ότι υποβλήθηκε η οικεία δήλωση –ανάλογα με την αιτία της πρώτης απαλλαγής– και εξοφλήθηκε ολόκληρος ο επιμεριστικά οφειλόμενος για το ακίνητο φόρος, ή θεωρημένο αντίγραφο δήλωσης φόρου μεταβίβασης ακινήτων, στην οποία θα πιστοποιείται η καταβολή του φόρου της πρώτης απαλλαγής.
6. Για την Περιφέρεια Θράκης:
Για όσους αγοράζουν ακίνητο στην Περιφέρεια της Θράκης κατά τις διατάξεις του άρθρου 48 του ν. 2873/2000 (ΦΕΚ 285 Α΄), υπεύθυνη δήλωση του αγοραστή του άρθρου 8 του ν. 1599/1986, με την οποία θα βεβαιώνει, πλέον των αναφερομένων στις περιπτώσεις 3γ, 3δ και 3Ε, ότι:
α) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγος και τα ανήλικα τέκνα τους δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε άλλη κατοικία ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας σε οικοδομήσιμο οικόπεδο ή ιδανικό μερίδιο οικοπέδου ή κατοικίας σε δημοτικό ή κοινοτικό διαμέρισμα με πληθυσμό άνω των 3.000 κατοίκων στην Περιφέρεια της Θράκης και τα οποία συνολικά πληρούν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειάς τους,
β) τόσο ο ίδιος όσο και ο σύζυγός του δεν έχουν τύχει απαλλαγής από τον φόρο μεταβίβασης, κληρονομιάς ή γονικής παροχής κατά το παρελθόν για την απόκτηση ακινήτου που βρίσκεται στην Περιφέρεια της Θράκης,
γ) θα ιδιοκατοικήσει στο αγοραζόμενο ακίνητο για πέντε (5) τουλάχιστον συνεχή έτη από την ημέρα της εγκατάστασής του σε αυτό,
δ) θα εγκατασταθεί στο ακίνητο:
i. προκειμένου για αποπερατωμένη κατοικία, εντός έξι (6) μηνών από την ημέρα της αγοράς και
ii. προκειμένου για ημιτελή οικία ή διαμέρισμα, εντός δώδεκα (12) μηνών από την ημέρα της αγοράς.
ε) σε περίπτωση αγοράς οικοπέδου, προσκόμιση οικοδομικής άδειας εντός δώδεκα (12) μηνών από την ημέρα της αγοράς.
7. Υπήκοοι κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Eνωσης:
Για την απόδειξη της ιδιότητάς τους απαιτείται δελτίο ταυτότητας, ισχυρό διαβατήριο ή άλλο αντίστοιχο έγγραφο του κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Eνωσης.
8. Ομογενείς:
α) Η ιδιότητα του ομογενούς, για τους ελληνικής καταγωγής υπηκόους της Αλβανίας και των χωρών της πρώην Σοβιετικής Eνωσης αποδεικνύεται με προσκόμιση του Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς που χορηγείται από τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές.
β) Για τους ομογενείς από την Τουρκία, για τους οποίους δεν εκδίδεται Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς, η ιδιότητα του ομογενούς αποδεικνύεται από την αναγραφή της ελληνικής εθνικότητάς τους στο Δελτίο Ταυτότητας Αλλοδαπού που χορηγείται από τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές.
9. Αναγνωρισμένοι πρόσφυγες, σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 96/2008 (ΦΕΚ 152 Α΄):
Για την απόδειξη της ιδιότητας του αναγνωρισμένου πρόσφυγα απαιτείται:
α) Επίσημο αντίγραφο της εκδοθείσας απόφασης από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη περί της αναγνώρισης ως πρόσφυγα.
β) Aδεια παραμονής, εκδοθείσα από το τμήμα πολιτικού ασύλου της Διεύθυνσης Αλλοδαπών, η οποία θα είναι σε ισχύ.
γ) Δελτίο Ταυτότητας Αλλοδαπού (δίπτυχο), στο οποίο θα αναφέρεται η ιδιότητά του ως πολιτικού πρόσφυγα.
δ) Πρωτότυπη βεβαίωση από την κατά τόπο αρμόδια Διεύθυνση Αλλοδαπών της Ελληνικής Αστυνομίας περί της αναγνώρισης ως πρόσφυγα, από την οποία θα προκύπτει και η οικογενειακή του κατάσταση. Η βεβαίωση θα επέχει θέση πιστοποιητικού οικογενειακής κατάστασης, σε όποιες περιπτώσεις δεν είναι δυνατή η έκδοση πιστοποιητικού οικογενειακής κατάστασης.
10. Υπήκοοι τρίτων χωρών, οι οποίοι έχουν υπαχθεί στο καθεστώς των «επί μακρόν διαμενόντων», σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 150/2006 (ΦΕΚ 160 Α΄):
Για την απόδειξη της ιδιότητας του «επί μακρόν διαμένοντος» απαιτείται:
α) Aδεια διαμονής ενιαίου τύπου κατ'Α εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΚ) 1030/2002 του Συμβουλίου στην οποία θα υπάρχει η ένδειξη «επί μακρόν διαμένων – ΕΚ». Επί του παρόντος η άδεια διαμονής έχει τη μορφή ειδικής ετικέτας που επικολλάται σε ισχυρό διαβατήριο.
β) Επίσημο αντίγραφο της εκδοθείσας από τις Υπηρεσίες Αλλοδαπών της Περιφέρειας ή τη Διεύθυνση Μεταναστευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης απόφασης περί υπαγωγής του στο καθεστώς του «επί μακρόν διαμένοντος», σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 150/2006.
11. Πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3719/2008:
α) Επίσημο αντίγραφο του συμβολαιογραφικού εγγράφου του συμφώνου συμβίωσης, το οποίο πρέπει να φέρει ημερομηνία σύνταξης τουλάχιστον δύο (2) έτη πριν την αγορά.
β) Πρόσφατη Ληξιαρχική Πράξη Συμφώνου Συμβίωσης.
γ) Σε περίπτωση ύπαρξης τέκνων, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης από το οποίο να προκύπτει η δήλωσή τους ως τέκνων γεννηθέντων κατόπιν Συμφώνου Συμβίωσης.
Δικαιολογητικά που απαιτούνται κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας αιτία θανάτου ή γονικής παροχής.
• Απαραίτητα δικαιολογητικά για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων
1. Τα δικαιολογητικά που προβλέπονται για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων.
2. Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν.1599/1986, με την οποία ο δικαιούχος της απαλλαγής θα βεβαιώνει ότι:
α) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγός του ή τα ανήλικα τέκνα τους δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε κατοικία ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας σε οικόπεδο οικοδομήσιμο ή σε ιδανικό μερίδιο οικοπέδου που βρίσκονται σε δημοτικό ή κοινοτικό διαμέρισμα με πληθυσμό άνω των 3.000 κατοίκων, στα οποία αντιστοιχεί εμβαδόν κτίσματος, που συνολικά πληρούν τις στεγαστικές τους ανάγκες, κατά τον χρόνο της απόκτησης της πρώτης κατοικίας. Εφόσον η απόκτηση πρώτης κατοικίας γίνεται αιτία θανάτου, βεβαιώνεται ότι τα πιο πάνω ακίνητα, συναθροιζόμενα και με τα λοιπά αντίστοιχα κληρονομιαία ακίνητα, πλην εκείνου για το οποίο ζητείται η απαλλαγή, δεν πληρούν τις στεγαστικές ανάγκες του δικαιούχου.
β) τόσο αυτός όσο και ο σύζυγός του ή τα ανήλικα τέκνα του δεν έχει τύχει απαλλαγής από τον φόρο μεταβίβασης, κληρονομιάς ή γονικής παροχής κατά το παρελθόν,
γ) κατοικεί μόνιμα στην Ελλάδα,
δ) ο δικαιούχος της απαλλαγής, ο σύζυγός του ή τα ανήλικα τέκνα του δεν έχουν μεταβιβάσει κατά την προηγούμενη πενταετία με επαχθή ή χαριστική αιτία i) την επικαρπία ή το δικαίωμα οίκησης ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας ή οικοπέδου, ii) την ψιλή κυριότητα οικοπέδου ή ιδανικού μεριδίου οικοπέδου, που πληρούσαν τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας του δικαιούχου, συναθροιζόμενα με τα λοιπά ακίνητα της οικογένειας, εφόσον η απόκτηση πρώτης κατοικίας γίνεται αιτία γονικής παροχής
ε) αναλαμβάνει την υποχρέωση να προσκομίσει τα απαιτούμενα κατά περίπτωση πιστοποιητικά που τυχόν θα του ζητηθούν από τη Δ.Ο.Υ.
Δευτέρα 24 Μαΐου 2010
ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟ ΝΕΟ ΑΡΘΡΟ 43 π.δ. 34/95 ΠΕΡΙ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΗ ΕΠΑΓΓ. ΣΤΕΓΗΣ!
...στο νομοσχέδιο για την απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης εταιρειών, που θα συζητηθεί τις επόμενες μέρες στη Βουλή, τροπολογία με την οποία αναμορφώνεται το άρθρο 43 του π.δ. 34/1995, προκειμένου η καταγγελία μιας μίσθωσης εκ μέρους του μισθωτή να μπορεί να γίνει μετά τη συμπλήρωση ενός έτους και όχι δύο, όπως ισχύει μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα, προβαίνουμε σε δραστική μείωση του χρόνου καταγγελίας σε τρεις μήνες από έξι, που ισχύει τώρα. Παράλληλα, περιορίζουμε την καταβαλλόμενη αποζημίωση εκ μέρους του μισθωτή από το μίσθωμα τεσσάρων μηνών σε ένα μήνα. Αυτές είναι ουσιαστικές ρυθμίσεις, που πραγματικά θα δώσουν μια ανάσα στον επαγγελματία, ο οποίος σ’ αυτή τη δύσκολη περίοδο θέλει πραγματικά να βρει μίσθωμα με χαμηλότερο κόστος».
...στο νομοσχέδιο για την απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης εταιρειών, που θα συζητηθεί τις επόμενες μέρες στη Βουλή, τροπολογία με την οποία αναμορφώνεται το άρθρο 43 του π.δ. 34/1995, προκειμένου η καταγγελία μιας μίσθωσης εκ μέρους του μισθωτή να μπορεί να γίνει μετά τη συμπλήρωση ενός έτους και όχι δύο, όπως ισχύει μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα, προβαίνουμε σε δραστική μείωση του χρόνου καταγγελίας σε τρεις μήνες από έξι, που ισχύει τώρα. Παράλληλα, περιορίζουμε την καταβαλλόμενη αποζημίωση εκ μέρους του μισθωτή από το μίσθωμα τεσσάρων μηνών σε ένα μήνα. Αυτές είναι ουσιαστικές ρυθμίσεις, που πραγματικά θα δώσουν μια ανάσα στον επαγγελματία, ο οποίος σ’ αυτή τη δύσκολη περίοδο θέλει πραγματικά να βρει μίσθωμα με χαμηλότερο κόστος».
ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ
Ο ΠΛΟΚΑΜΟΣ ΤΗΣ ΑΛΤΑΜΙΡΑΣ
1
Τα κούμαρα βαριά σαν βλέφαρα ηδυπαθείας, στάζουν το μέλι στη σιγή. Ο γδούπος διαρκεί, και από τα μάτια σου στο στήθος και στο στόμα μου, η έλξις απλώνει την παλίρροια.
2
Λίγα κοσμήματα στη χλόη. Λίγα διαμάντια στο σκοτάδι. Μα η πεταλούδα που νύκτωρ εγεννήθη μάς αναγγέλλει την αυγή, σφαδάνουσα στο ράμφος της πρωίας.
3
Η ποίησις είναι ανάπτυξι στίλβοντος ποδηλάτου. Μέσα της όλοι μεγαλώνουμε. Οι δρόμοι είναι λευκοί. Τ’ άνθη μιλούν. Από τα πέταλά τους αναδύονται συχνά μικρούτσικες παιδίσκες. Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος.
6
Η σιωπή λικνίζεται στην αμμουδιά. Τα πόδια της πατούν στην κυανή, στην άνευ έρματος ακρογιαλιά θαλάσσης που καθεύδει.
7
Τα βήματά μου αντηχούν στη βελουδένια στρώσι της σκιάς μου.
8
Κρυφή μου ελπίδα στα βουνά, καλημερίζω την ηχώ σου.
10
Βάμμα νυκτός στα χείλη της, δόσις φωτός στο στήθος μου, και τα πανέρια της ανοίξεως ανοικτά, με τα χρωματιστά χαρτιά των φρούτων κυμαινόμενα.
12
Ακόμη λίγη θάλασσα, ακόμη λίγο αλάτι. Έπειτα θα θελα να κυλισθώ
στην αμμουδιά μαζί σου.
16
Οι τοίχοι, λεν, έχουν αυτιά – μα οι ψίθυροι ζουν και πεθαίνουν και στα φύλλα.
18
Πάρε την λέξι μου. Δώσε μου το χέρι σου.
21
Η δριμύτης της ανοίξεως είναι φιλί πούχω στο στόμα.
31
Βρέφος εντός αβράς σιγής. Μόνον η αύρα μέλπει και η τροφός ρεμβάζουσα προσφέρει το βυζί της στο ευτυχισμένο βρέφος. Ώρα ηδονής και γάλακτος. Ώρα του γαλαξίου.
33
Ο άνεμος όταν φυσά, οι καλαμιές γεμίζουν αυλητρίδες.
Ο ΠΛΟΚΑΜΟΣ ΤΗΣ ΑΛΤΑΜΙΡΑΣ
1
Τα κούμαρα βαριά σαν βλέφαρα ηδυπαθείας, στάζουν το μέλι στη σιγή. Ο γδούπος διαρκεί, και από τα μάτια σου στο στήθος και στο στόμα μου, η έλξις απλώνει την παλίρροια.
2
Λίγα κοσμήματα στη χλόη. Λίγα διαμάντια στο σκοτάδι. Μα η πεταλούδα που νύκτωρ εγεννήθη μάς αναγγέλλει την αυγή, σφαδάνουσα στο ράμφος της πρωίας.
3
Η ποίησις είναι ανάπτυξι στίλβοντος ποδηλάτου. Μέσα της όλοι μεγαλώνουμε. Οι δρόμοι είναι λευκοί. Τ’ άνθη μιλούν. Από τα πέταλά τους αναδύονται συχνά μικρούτσικες παιδίσκες. Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος.
6
Η σιωπή λικνίζεται στην αμμουδιά. Τα πόδια της πατούν στην κυανή, στην άνευ έρματος ακρογιαλιά θαλάσσης που καθεύδει.
7
Τα βήματά μου αντηχούν στη βελουδένια στρώσι της σκιάς μου.
8
Κρυφή μου ελπίδα στα βουνά, καλημερίζω την ηχώ σου.
10
Βάμμα νυκτός στα χείλη της, δόσις φωτός στο στήθος μου, και τα πανέρια της ανοίξεως ανοικτά, με τα χρωματιστά χαρτιά των φρούτων κυμαινόμενα.
12
Ακόμη λίγη θάλασσα, ακόμη λίγο αλάτι. Έπειτα θα θελα να κυλισθώ
στην αμμουδιά μαζί σου.
16
Οι τοίχοι, λεν, έχουν αυτιά – μα οι ψίθυροι ζουν και πεθαίνουν και στα φύλλα.
18
Πάρε την λέξι μου. Δώσε μου το χέρι σου.
21
Η δριμύτης της ανοίξεως είναι φιλί πούχω στο στόμα.
31
Βρέφος εντός αβράς σιγής. Μόνον η αύρα μέλπει και η τροφός ρεμβάζουσα προσφέρει το βυζί της στο ευτυχισμένο βρέφος. Ώρα ηδονής και γάλακτος. Ώρα του γαλαξίου.
33
Ο άνεμος όταν φυσά, οι καλαμιές γεμίζουν αυλητρίδες.
Η ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 30’
Τάκης Παπατσώνης
Ο κηπουρός του τάφου
Ο κηπουρός του τάφου, γέροντας αγαθός,
αυτός που παραστάθηκε στα ογκώδη γεγονότα,
και στις πρωινές οράσεις των γυναικών,
σε όλες τις ανοιξιάτικες καλοσύνες
όχι απαθής, άλλα μεστός (γέροντας καθώς ήτο)
έμενε κι ασυγκίνητος εν μέρει τους φαινόταν.
Αλλά η ψυχή του ακέραια δίχως ν' αναλωθεί
σε άκαιρες πράξεις Τι σε λόγια περισσά,
ωρίμασε σε πλήρη ιδέα της θεογνωσίας.
Μελέτες, περιδιάβασες, μετεωρισμοί,
αιώνων απασχόληση για ν' αποβεί
κάποτε ανέβασμα ψυχών των νέων παιδιών,
πολλάκις άκαρπη, πάντοτε μισερή,
ηλιοδαρμός και πάμπλουτη αχτινοβολία,
βίαιο χύμα κάδου της χρυσής βροχής
και ποντισμός πολλού φωτός, πλούσιων βολίδων
απόβηκε στο γέροντα ή εωθινή
μύηση σε κόσμους εχτεινόμενους
από τα βάθη των ταρτάρων και του ίσκιου,
ως με την όλη ουσία του ύψους και της θεότητας,
με διάμεσα περιβόλια καλοσύνης,
ανθώνες τέρψεως και τρυφής και κελαηδήματα
πουλιών ωραία, χρωματιστών, που προϋπαντούνε
ψυχές που αίφνίδια ανθίσανε, γερόντων έστω,
σ' αιφνίδια και φλογώδη Αποκάλυψη του Μυστηρίου.
Αναστάσιος Δρίβας
Μια δέσμη αχτίδες στο νερό
XV
(Γκρέτα Γκάρμπο)
Ράγισμα πάγων σε πολική ατέλειωτη μοναξιά
φλόγα του κίτρινου κερένιου ρόδου -
πάθος που ξέρει να μεταπλάθεται
τεφρή ουσία μυστική
πηλός στα χέρια του τεχνίτη.
Είν' η σκιά σου καθώς σπαράζει
όμοια με τη ζεστή φτερούγα του πουλιού
σα μάτωσε το τρυφερό απάτητο χιόνι -
ομορφιά ευκίνητη σπασμωδική και σαν από κοράλλι.
Είν' η σκιά σου
φωνή του ενδόμυχου δοκιμασμένου κόσμου
το αστάθμητο η απόχρωση
ο λυγμός των αποσιωπήσεων
η τομή που ξεχωρίζει
η αιχμή που θανατώνει.
Η ευγένεια η καλοσύνη χρωματίζουν τη μορφή σου
η αιθρία του χιονιού του κύκνου συμπληρώνει το μυστήριό της -
ένα με την ύλη του γλαυκού σαν ξημερώνει
ένα με το κόκκινο τριαντάφυλλο
στη μοναξιά του χειμωνιάτικου κήπου.
Νικήτας Ράντος
Οδός Νικήτα Ράντου
5
Σμίξαν τα κορμιά, πέφτει το προσωπείο
για να φανερωθούμε δίχως Εγώ
χάριν ασκήσεως αποβιβάσαμε το πάθος
νέες διαστάσεις ίσως να βρεθούν
'Επιβολή κι υποβολή. Ακτινοβολεί
η διγλωσσία. Μα τον κύνα!
Τι σημασία έχει το πόθεν ξεκινήσαμε;
Κάποιος θα ξαναρχίσει το "πρώτη φορά"
με δισταγμούς και δυσκολίες άλλες.
Οι ρόλοι μεταβάλλουν τις ορέξεις.
6
Πέντε δεκαετίες εξαλείφονται απόψε
πού ατενίζω την άλλη όψη
γνωστής μου βουνοσειράς
"Μόνος προς Μόνον" ποτές δεν έγινε ο λόγος μου
Βουνά και θάλασσες ανάφτουν εικόνες
Ταραχή τώρα καθρεφτίζεται στην ήρεμη λίμνη
Με το βλέμμα μου στραμμένο στο ακαθόριστο του μέλλοντος
από τις όχθες άλλης λίμνης κοίταζα τότες τοπία
του Νίτσε με το δικό μου Μάνφρεντ
Τώρα, πεπεισμένος πώς γνωρίζω τις "Άλπεις
αφ' υψηλού παρακολουθώ απ' τη γενέτειρα
του Πλίνιου, το ρυθμό κυματοειδής κορυφογραμμής
"Ας αντανακλασθεί στα ύδατα του Como!
τα νέα κομίζουν την άνοδο λουσιτανών εργατών
Αιρέσεις λομβάρδων εργαζομένων
Νέα πού αξιούν ν' αναστατώσουν
την επιφάνεια του στίχου.
Γιώργος Σαραντάρης
Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη
Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη
Πάλι σηκώνει τη σημαία
Εμείς μπαίνουμε χωρίς φόβο
Τα μάτια τα πουλιά μαζί μας μπαίνουν
Αστράφτει η πολιτεία αστράφτει ο νους μας
Η φαντασία τους κήπους πλημμυράει
Είναι παιδιά που στέκονται στις βρύσες
Κορυδαλλοί στους όρθρους ακουμπάνε
Στις λεμονιές άγγελοι χορτάτοι
Είναι αηδόνια που παντού ξυπνάνε
Φλογέρες παίζουν έντομα βουίζουν
Είναι τραγούδια η στάχτη των νεκρών
Και οι νεκροί κάπου αναγεννιούνται πάλι
Ολούθε μας μαζεύει ο Θεός
Έχουμε χέρια καθαρά και πάμε.
Γιώργος Σεφέρης
Μποτίλια στο πέλαγο
Τρεις βράχοι λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι
και παραπάνω
το ίδιο τοπίο αντιγραμμένο ξαναρχίζει.
τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης, σκουριασμένοι
λίγα καμένα πεύκα, μαύρα και κίτρινα
κι ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη.
και παραπάνω ακόμη πολλές φορές
το ίδιο τοπίο ξαναρχίζει κλιμακωτά
ως τον ορίζοντα ως τον ουρανό που βασιλεύει.
Εδώ αράξαμε το καράβι να ματίσουμε τα σπασμένα κουπιά,
να πιούμε νερό και να κοιμηθούμε.
Η θάλασσα που μας πίκρανε είναι βαθιά κι ανεξερεύνητη
και ξεδιπλώνει μιαν απέραντη γαλήνη.
Εδώ μέσα στα βότσαλα βρήκαμε ένα νόμισμα
και το παίξαμε στα ζάρια.
Το κέρδισε ο μικρότερος και χάθηκε.
Ξαναμπαρκάραμε με τα σπασμένα μας κουπιά.
Ανδρέας Εμπειρίκος
Ηχώ
Τα βήματά μας αντηχούν ακόμη
Μέσα στο δάσος με το βόμβο των εντόμων
Και τις βαρειές σταγόνες απ’ τ’ αγιάζι
Που στάζει στα φυλλώματα των δέντρων
Κι ιδού που σκάζει μέσα στις σπηλιές
Η δόνησις κάθε κτυπήματος των υλοτόμων
Καθώς αραιώνουν με πελέκια τους κορμούς
Κρατώντας μες στο στόμα τους τραγούδια
Που μάθαν όταν ήτανε παιδιά
Και παίζανε κρυφτούλι μες στο δάσος.
Νικηφόρος Βρεττάκος
Μες τη διαφάνεια του πρωινού
Μες τη διαφάνεια του πρωινού άνοιξα τα παράθυρά μου και σ' είδ' απ’ όλα τα σημεία χαρούμενη να κατεβαίνεις, πλαγιά-πλαγιά τους ουρανούς, πλαγιά-πλαγιά τους λόφους, σα νάρχεσαι από την αρχή κι άπ' την πηγή του κόσμου. Κουδούνια και χαμόγελα το φόρεμά σου
που το φιλούν, και το γυρίζουν οι αύρες στο γαλάζιο
κι είσαι παντού με μι' αγκαλιά τριαντάφυλλα που φέγγουν τις πέτρες χρωματίζοντας γύρω μου όταν βραδιάζει.
Μα όταν νυχτώνει, κλείνοντας τα τέσσερα παράθυρά μου, ενώ στο σκούρο θαλασσί παίρνουν ν' ανθίζουν τ' άστρα, σμίγω έξω με του σύμπαντος το μέγα φως, το φως σου, λιώνοντας την εικόνα σου σ' άχνινα συννεφάκια.
Κι ενώ κάτω άπ' τη στέγη μου γέρνω το μέτωπό μου
κι ακούω σκυμμένος του δικού μου κόσμου τις καμπάνες,
απ' έξω υπάρχεις εσύ: φως, στερέωμα, ουρανός,
Δίχως εσέ
Δίχως εσέ δε θα ‘βρισκαν
νερό τα περιστέρια.
Δίχως εσέ δε θ’ άναβε
το φως ο Θεός στις βρύσες του
Μηλιά σπέρνει τον άνεμο
τ’ άνθη της· στην ποδιά σου
φέρνεις νερό απ’ τον ουρανό
φώτα σταχιών κι απάνω σου
φεγγάρι από σπουργίτες.
Οδυσσέας Ελύτης
Επτά νυχτερινά επτάστιχα
III
όλα τα κυπαρίσσια δείχνουνε μεσάνυχτα
Όλα τα δάχτυλα
Σιωπή
Έξω από τ’ ανοιχτό παράθυρο του ονείρου
Σιγά σιγά ξετυλίγεται
Η εξομολόγηση
Και σαν θωριά λοξοδρομάει προς τ’ άστρα!
V
Την αφρούρητη νυχτιά πήρανε θύμησες
Μαβιές
Κόκκινες
Κίτρινες
Τ’ ανοιχτά μπράτσα της γεμίσανε ύπνο
Τα ξεκούραστα μαλλιά της άνεμο
Τα μάτια της σιωπή.
Η Μαρίνα των βράχων
Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη– Μα που γύριζες
Ολημερίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας
Αετοφόρος άνεμος γύμνωσε τους λόφους
Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο
Κι οι κόρες των ματιών σου πήρανε τη σκυτάλη της Χίμαιρας
Ριγώντας μ’ αφρό τη θύμηση!
Που είναι η γνώριμη ανηφοριά του μικρού Σεπτεμβρίου
Στο κοκκινόχρωμα όπου έπαιζες θωρώντας προς τα κάτω
Τους βαθιούς κυαμώνες των άλλων κοριτσιών
Τις γωνιές όπου οι φίλες σου άφηναν αγκαλιές τα δυοσμαρίνια
-Μα που γύριζες
Ολονυχτίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας
Σου ‘λεγα να μετράς μες στο γδυτό νερό τις φωτεινές του μέρες
Ανάσκελη να χαίρεσαι την αυγή των πραγμάτων
Ή πάλι να γυρνάς κίτρινους κάμπους
Μ’ ένα τριφύλλι φως στο στήθος σου ηρωίδα ιάμβου.
Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη
Κι ένα φόρεμα κόκκινο σαν το αίμα
Βαθιά μες στο χρυσάφι του καλοκαιριού
Και τ’ άρωμα των γυακίνθων – Μα που γύριζες
Κατεβαίνοντας προς τους γιαλούς τους κόλπους με τα βότσαλα
Ήταν εκεί ένα κρύο αλμυρό θαλασσόχορτο
Μα πιο βαθιά ένα ανθρώπινο αίσθημα που μάτωνε
Κι άνοιγες μ’ έκπληξη τα χέρια σου λέγοντας τ’ όνομά του
Ανεβαίνοντας ανάλαφρα ως τη διαύγεια των βυθών
΄Όπου σελάγιζε ο δικός σου αστερίας.
Άκουσε ο λόγος είναι των στερνών η φρόνηση
κι ο χρόνος γλύπτης των ανθρώπων παράφορος
Κι ο ήλιος στέκεται από πάνω του θηρίο ελπίδας
Κι εσύ πιο κοντά του σφίγγεις έναν έρωτα
Έχοντας μια πικρή γεύση τρικυμίας στα χείλη.
Δεν είναι για να λογαριάζεις γαλανή ως το κόκαλο άλλο καλοκαίρι,
Για ν’αλλάξουνε ρέμα τα ποτάμια
Και να σε πάνε πίσω στη μητέρα τους,
Για να ξαναφιλήσεις άλλες κερασιές
Ή για να πας καβάλα στο μαΐστρο
Στυλωμένη στους βράχους δίχως χτες και αύριο,
Στους κινδύνους των βράχων με τη χτενισιά της θύελλας
Θ’ αποχαιρετήσεις το αίνιγμά σου.
Γιάννης Ρίτσος
Η καμπάνα
Ποιος ήταν που κρέμασε ( και πότε;) πάνω ακριβώς απ’ το τραπέζι
καταμεσίς στο ταβάνι, αυτή τη μαύρη καμπάνα; - πριν μήνες; πριν χρόνια;
Σκυμμένοι στο πιάτο μας, δεν την είχαμε δει. Ποτέ δε σηκώσαμε
λίγο πιο πάνω το κεφάλι, - ποιος ο λόγος άλλωστε; Μα, τώρα,
το ξέρουμε – είναι εκεί, αμετάθετη. Ποιος τάχα την πρωτό ‘δε; ποιος μας το ‘πε
αφού κανείς μας δε μιλάει; Ίσως, μια νύχτα, ακολουθώντας το ποτήρι,
στραγγίζοντας την τελευταία σταγόνα του κρασιού, μέσ’ απ’ το άδειο
θαμπωμένο ποτήρι, να την πήρε το μάτι μας. Σκύψαμε αμέσως
ακόμη πιο πολύ. Πεινάμε, δεν πεινάμε, τρώμε· περιμένοντας πάντα,
από στιγμή σε στιγμή, ένα μεγάλο αόρατο χέρι να χτυπήσει την καμπάνα
εννέα ή δώδεκα φορές ή μία και μόνη, απέραντα μόνη, απειθάρχητα μόνη,
ενώ, από μέσα μας, μετράμε κιόλας, μήπως συμπέσουμε τουλάχιστον στους χτύπους.
Γιώργος Θέμελης
Πυρπόληση
Σκληρή μου στάθηκε η αγάπη
Σκληρή κι ανήλεη.
Από σκληρή στοργή,
Από πυκνή τρυφερότητα.
Έβαλε φωτιά να κάψει το σπίτι μου.
Μεγάλωσε η φωτιά,
Σηκώθηκε,
Σα μια φλεγόμενη σκιά,
Μια πυρκαγιά.
Καίγονται τα χέρια.
Δ. Ι. Αντωνίου
Κακοί έμποροι
Κύριε, άνθρωποι απλοί
πουλούσαμε υφάσματα,
(κι η ψυχή μας
ήταν το ύφασμα που δεν τ’ αγόρασε κανείς).
Την τιμή δεν κανονίζαμε απ’ την ούγια
η πήχη και τα ρούπια ήταν σωστά
τα ρετάλια δεν τα δώσαμε μισοτιμής ποτέ:
η αμαρτία μας.
Είχαμε μόνο ποιότητας πραμάτεια.
Έφτανε στη ζωή μας μια στενή γωνιά
-πιάνουν στη γη μας λίγο τόπο τα πολύτιμα-.
Τώρα με την ίδια πήχη που μετρήσαμε
μέτρησέ μας· δε μεγαλώσαμε το εμπορικό μας.
Κύριε, σταθήκαμε έμποροι κακοί!
Μανώλης Αλεξίου
Ψάρια
Η σκλαβιά σε κλεισμένους γύρους
όλο και πιο στενούς
μας περιζώνει,
καθώς το υγρό στοιχείο τα ψάρια.
Έχουμε αδιάφοροι, νωθροί κατακαθίσει
στο αδιαπέραστο πια σκοτάδι,
στο λασπερό βυθό.
Τ’ αδύναμα μικρά μας βράγχια
δεν αντέχουν να μας πάνε
στον αμόλυντο αγέρα.
Και μόνο λιγοστά και μετρημένα
υδρόβια ανήσυχα,
πηδούνε πάνω απ’ την επιφάνεια,
μόλις προφταίνοντας να ιδούν σαν οπτασία
τη γλαυκή απέραντη έκτασή της.
Ζωή Καρέλη
Μουσικότητα
Έμορφη μουσικότητα των φθινοπωρινών
ημερών στη Θεσσαλονίκη,
όταν η βροχή πέφτει πότε πυκνή,
αραιώνει κι ύστερα πάλι
πυκνώνει η ασημένια βροχή,
των πρώτων φθινοπωρινών ημερών,
διάφανη και τόσο λεπτή, σαν
σιγανή μουσική ομιλία γυναικών
στο φθινόπωρο της ζωής των.
Εκείνων των γυναικών που μένουν
στο φθινόπωρο της ζωής των.
Εκείνων των γυναικών που μένουν
ήσυχες και σιωπηλές, μοιάζουν,
λιγάκι περήφανες ή μελαγχολικές
και κάποτε, όταν μιλήσουν,
βιάζονται να πουν εκείνο
που ζητούν ίσως να λησμονήσουν.
Νίκος Εγγονόπουλος
Ποίηση 1948
τούτη η εποχή
του εμφυλίου σπαραγμού
δεν είναι η εποχή
για ποίηση
κι άλλα παρόμοια:
σαν πάει κάτι
να
γραφεί
είναι
ως αν
να γραφόταν
από την άλλη μεριά
αγγελτηρίων
θανάτου
γι αυτό και
τα ποιήματά μου
είν’ τόσο πικραμένα
(και πότε-άλλωστε-δεν ήσαν;)
κι είναι
-προ πάντων-
και
τόσο
λίγα
Νίκος Γκάτσος
Αμοργός
[.....]
Πόσο πολύ σ’ αγάπησα εγώ μονάχα το ξέρω
Εγώ που κάποτε σ’ άγγιξα με τα μάτια της πούλιας
Και με τη χαίτη το φεγγαριού σ’ αγκάλιασα και χορέψαμε μες στους καλοκαιριάτικους κάμπους
Πάνου στη θερισμένη καλαμιά και φάγαμε μαζί το κομμένο τριφύλλι
Μαύρη μεγάλη θάλασσα με τόσα βότσαλα τριγύρω στο λαιμό τόσα χρωματιστά πετράδια στα μαλλιά σου.
Ένα καράβι μπαίνει στο γιαλό ένα μαγκανοπήγαδο σκουριασμένο βογκάει
Μια τούφα γαλανός καπνός μες στο τριανταφυλλί του ορίζοντα
Ίδιος με τη φτερούγα του γερανού που σπαράζει
Στρατιές χελιδονιών περιμένουνε να πουν στους αντρειωμένους το καλωσόρισες.
[.....]
Μελισσάνθη
Στη νύχτα που έρχεται
Ξεκινάμε ανάλαφροι, καθώς η γύρη
που ταξιδεύει στον άνεμο.
Γρήγορα πέφτουμε στο χώμα
ρίχνουμε ρίζες, ρίχνουμε κλαδιά
γινόμαστε δέντρα που διψούν για ουρανό
κι όλο αρπαζόμαστε με δύναμη απ’ τη γη.
Μας βρίσκουν τ’ ατέλειωτα καλοκαίρια
τα μεγάλα κύματα. Οι άνεμοι, τα νερά
παίρνουν τα φύλλα μας. Αργότερα
πλακώνουν οι βαριές συννεφιές
μας τυραννούν οι χειμώνες κι οι καταιγίδες.
Μα πάντα αντιστεκόμαστε, ορθωνόμαστε
πάντα ντυνόμαστε με νέο φύλλωμα.
Ωσότου φτάνει ένας άνεμος παράξενος
-κανείς δεν ξέρει πότε κι από που ξεκινά-
μας ρίχνει κάτω μ’ όλες μας τις ρίζες στον αέρα.
Για λίγο ακόμα, μες στη φυλλωσιά μας
κάθεται κρυμμένο – να πει μια τρίλια του
στη νύχτα που έρχεται – ένα πουλί.
Κώστας Μόντης
Στιγμές
Έχω κάτι να πω στη θάλασσα.
Πάρτε με κοντά της το πρωί πούναι μονάχη.
*
Γιατί τόσα Μνημεία στον Άγνωστο Στρατιώτη
κι ούτ’ ένα στον Άγνωστο Άνθρωπο;
Εμείς που θα βάνουμε τα στεφάνια μας;
*
Ποιος θα μας ξαναδώσει εκείνο το Σαββατόβραδο
πούχε μπροστά του την Κυριακή;
*
Παράγινε το σπίτι σπίτι απόψε
παράγινε δωμάτιο το δωμάτιο.
*
Τρεις φορές το ίδιο χελιδόνι
πέρασε πάνω απ’ τον ίδιο στίχο.
*
Ήταν μια απρόσεχτη άνοιξη
που άφηνε όπου τύχαινε τα πράγματά της.
Τάκης Παπατσώνης
Ο κηπουρός του τάφου
Ο κηπουρός του τάφου, γέροντας αγαθός,
αυτός που παραστάθηκε στα ογκώδη γεγονότα,
και στις πρωινές οράσεις των γυναικών,
σε όλες τις ανοιξιάτικες καλοσύνες
όχι απαθής, άλλα μεστός (γέροντας καθώς ήτο)
έμενε κι ασυγκίνητος εν μέρει τους φαινόταν.
Αλλά η ψυχή του ακέραια δίχως ν' αναλωθεί
σε άκαιρες πράξεις Τι σε λόγια περισσά,
ωρίμασε σε πλήρη ιδέα της θεογνωσίας.
Μελέτες, περιδιάβασες, μετεωρισμοί,
αιώνων απασχόληση για ν' αποβεί
κάποτε ανέβασμα ψυχών των νέων παιδιών,
πολλάκις άκαρπη, πάντοτε μισερή,
ηλιοδαρμός και πάμπλουτη αχτινοβολία,
βίαιο χύμα κάδου της χρυσής βροχής
και ποντισμός πολλού φωτός, πλούσιων βολίδων
απόβηκε στο γέροντα ή εωθινή
μύηση σε κόσμους εχτεινόμενους
από τα βάθη των ταρτάρων και του ίσκιου,
ως με την όλη ουσία του ύψους και της θεότητας,
με διάμεσα περιβόλια καλοσύνης,
ανθώνες τέρψεως και τρυφής και κελαηδήματα
πουλιών ωραία, χρωματιστών, που προϋπαντούνε
ψυχές που αίφνίδια ανθίσανε, γερόντων έστω,
σ' αιφνίδια και φλογώδη Αποκάλυψη του Μυστηρίου.
Αναστάσιος Δρίβας
Μια δέσμη αχτίδες στο νερό
XV
(Γκρέτα Γκάρμπο)
Ράγισμα πάγων σε πολική ατέλειωτη μοναξιά
φλόγα του κίτρινου κερένιου ρόδου -
πάθος που ξέρει να μεταπλάθεται
τεφρή ουσία μυστική
πηλός στα χέρια του τεχνίτη.
Είν' η σκιά σου καθώς σπαράζει
όμοια με τη ζεστή φτερούγα του πουλιού
σα μάτωσε το τρυφερό απάτητο χιόνι -
ομορφιά ευκίνητη σπασμωδική και σαν από κοράλλι.
Είν' η σκιά σου
φωνή του ενδόμυχου δοκιμασμένου κόσμου
το αστάθμητο η απόχρωση
ο λυγμός των αποσιωπήσεων
η τομή που ξεχωρίζει
η αιχμή που θανατώνει.
Η ευγένεια η καλοσύνη χρωματίζουν τη μορφή σου
η αιθρία του χιονιού του κύκνου συμπληρώνει το μυστήριό της -
ένα με την ύλη του γλαυκού σαν ξημερώνει
ένα με το κόκκινο τριαντάφυλλο
στη μοναξιά του χειμωνιάτικου κήπου.
Νικήτας Ράντος
Οδός Νικήτα Ράντου
5
Σμίξαν τα κορμιά, πέφτει το προσωπείο
για να φανερωθούμε δίχως Εγώ
χάριν ασκήσεως αποβιβάσαμε το πάθος
νέες διαστάσεις ίσως να βρεθούν
'Επιβολή κι υποβολή. Ακτινοβολεί
η διγλωσσία. Μα τον κύνα!
Τι σημασία έχει το πόθεν ξεκινήσαμε;
Κάποιος θα ξαναρχίσει το "πρώτη φορά"
με δισταγμούς και δυσκολίες άλλες.
Οι ρόλοι μεταβάλλουν τις ορέξεις.
6
Πέντε δεκαετίες εξαλείφονται απόψε
πού ατενίζω την άλλη όψη
γνωστής μου βουνοσειράς
"Μόνος προς Μόνον" ποτές δεν έγινε ο λόγος μου
Βουνά και θάλασσες ανάφτουν εικόνες
Ταραχή τώρα καθρεφτίζεται στην ήρεμη λίμνη
Με το βλέμμα μου στραμμένο στο ακαθόριστο του μέλλοντος
από τις όχθες άλλης λίμνης κοίταζα τότες τοπία
του Νίτσε με το δικό μου Μάνφρεντ
Τώρα, πεπεισμένος πώς γνωρίζω τις "Άλπεις
αφ' υψηλού παρακολουθώ απ' τη γενέτειρα
του Πλίνιου, το ρυθμό κυματοειδής κορυφογραμμής
"Ας αντανακλασθεί στα ύδατα του Como!
τα νέα κομίζουν την άνοδο λουσιτανών εργατών
Αιρέσεις λομβάρδων εργαζομένων
Νέα πού αξιούν ν' αναστατώσουν
την επιφάνεια του στίχου.
Γιώργος Σαραντάρης
Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη
Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη
Πάλι σηκώνει τη σημαία
Εμείς μπαίνουμε χωρίς φόβο
Τα μάτια τα πουλιά μαζί μας μπαίνουν
Αστράφτει η πολιτεία αστράφτει ο νους μας
Η φαντασία τους κήπους πλημμυράει
Είναι παιδιά που στέκονται στις βρύσες
Κορυδαλλοί στους όρθρους ακουμπάνε
Στις λεμονιές άγγελοι χορτάτοι
Είναι αηδόνια που παντού ξυπνάνε
Φλογέρες παίζουν έντομα βουίζουν
Είναι τραγούδια η στάχτη των νεκρών
Και οι νεκροί κάπου αναγεννιούνται πάλι
Ολούθε μας μαζεύει ο Θεός
Έχουμε χέρια καθαρά και πάμε.
Γιώργος Σεφέρης
Μποτίλια στο πέλαγο
Τρεις βράχοι λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι
και παραπάνω
το ίδιο τοπίο αντιγραμμένο ξαναρχίζει.
τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης, σκουριασμένοι
λίγα καμένα πεύκα, μαύρα και κίτρινα
κι ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη.
και παραπάνω ακόμη πολλές φορές
το ίδιο τοπίο ξαναρχίζει κλιμακωτά
ως τον ορίζοντα ως τον ουρανό που βασιλεύει.
Εδώ αράξαμε το καράβι να ματίσουμε τα σπασμένα κουπιά,
να πιούμε νερό και να κοιμηθούμε.
Η θάλασσα που μας πίκρανε είναι βαθιά κι ανεξερεύνητη
και ξεδιπλώνει μιαν απέραντη γαλήνη.
Εδώ μέσα στα βότσαλα βρήκαμε ένα νόμισμα
και το παίξαμε στα ζάρια.
Το κέρδισε ο μικρότερος και χάθηκε.
Ξαναμπαρκάραμε με τα σπασμένα μας κουπιά.
Ανδρέας Εμπειρίκος
Ηχώ
Τα βήματά μας αντηχούν ακόμη
Μέσα στο δάσος με το βόμβο των εντόμων
Και τις βαρειές σταγόνες απ’ τ’ αγιάζι
Που στάζει στα φυλλώματα των δέντρων
Κι ιδού που σκάζει μέσα στις σπηλιές
Η δόνησις κάθε κτυπήματος των υλοτόμων
Καθώς αραιώνουν με πελέκια τους κορμούς
Κρατώντας μες στο στόμα τους τραγούδια
Που μάθαν όταν ήτανε παιδιά
Και παίζανε κρυφτούλι μες στο δάσος.
Νικηφόρος Βρεττάκος
Μες τη διαφάνεια του πρωινού
Μες τη διαφάνεια του πρωινού άνοιξα τα παράθυρά μου και σ' είδ' απ’ όλα τα σημεία χαρούμενη να κατεβαίνεις, πλαγιά-πλαγιά τους ουρανούς, πλαγιά-πλαγιά τους λόφους, σα νάρχεσαι από την αρχή κι άπ' την πηγή του κόσμου. Κουδούνια και χαμόγελα το φόρεμά σου
που το φιλούν, και το γυρίζουν οι αύρες στο γαλάζιο
κι είσαι παντού με μι' αγκαλιά τριαντάφυλλα που φέγγουν τις πέτρες χρωματίζοντας γύρω μου όταν βραδιάζει.
Μα όταν νυχτώνει, κλείνοντας τα τέσσερα παράθυρά μου, ενώ στο σκούρο θαλασσί παίρνουν ν' ανθίζουν τ' άστρα, σμίγω έξω με του σύμπαντος το μέγα φως, το φως σου, λιώνοντας την εικόνα σου σ' άχνινα συννεφάκια.
Κι ενώ κάτω άπ' τη στέγη μου γέρνω το μέτωπό μου
κι ακούω σκυμμένος του δικού μου κόσμου τις καμπάνες,
απ' έξω υπάρχεις εσύ: φως, στερέωμα, ουρανός,
Δίχως εσέ
Δίχως εσέ δε θα ‘βρισκαν
νερό τα περιστέρια.
Δίχως εσέ δε θ’ άναβε
το φως ο Θεός στις βρύσες του
Μηλιά σπέρνει τον άνεμο
τ’ άνθη της· στην ποδιά σου
φέρνεις νερό απ’ τον ουρανό
φώτα σταχιών κι απάνω σου
φεγγάρι από σπουργίτες.
Οδυσσέας Ελύτης
Επτά νυχτερινά επτάστιχα
III
όλα τα κυπαρίσσια δείχνουνε μεσάνυχτα
Όλα τα δάχτυλα
Σιωπή
Έξω από τ’ ανοιχτό παράθυρο του ονείρου
Σιγά σιγά ξετυλίγεται
Η εξομολόγηση
Και σαν θωριά λοξοδρομάει προς τ’ άστρα!
V
Την αφρούρητη νυχτιά πήρανε θύμησες
Μαβιές
Κόκκινες
Κίτρινες
Τ’ ανοιχτά μπράτσα της γεμίσανε ύπνο
Τα ξεκούραστα μαλλιά της άνεμο
Τα μάτια της σιωπή.
Η Μαρίνα των βράχων
Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη– Μα που γύριζες
Ολημερίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας
Αετοφόρος άνεμος γύμνωσε τους λόφους
Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο
Κι οι κόρες των ματιών σου πήρανε τη σκυτάλη της Χίμαιρας
Ριγώντας μ’ αφρό τη θύμηση!
Που είναι η γνώριμη ανηφοριά του μικρού Σεπτεμβρίου
Στο κοκκινόχρωμα όπου έπαιζες θωρώντας προς τα κάτω
Τους βαθιούς κυαμώνες των άλλων κοριτσιών
Τις γωνιές όπου οι φίλες σου άφηναν αγκαλιές τα δυοσμαρίνια
-Μα που γύριζες
Ολονυχτίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας
Σου ‘λεγα να μετράς μες στο γδυτό νερό τις φωτεινές του μέρες
Ανάσκελη να χαίρεσαι την αυγή των πραγμάτων
Ή πάλι να γυρνάς κίτρινους κάμπους
Μ’ ένα τριφύλλι φως στο στήθος σου ηρωίδα ιάμβου.
Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη
Κι ένα φόρεμα κόκκινο σαν το αίμα
Βαθιά μες στο χρυσάφι του καλοκαιριού
Και τ’ άρωμα των γυακίνθων – Μα που γύριζες
Κατεβαίνοντας προς τους γιαλούς τους κόλπους με τα βότσαλα
Ήταν εκεί ένα κρύο αλμυρό θαλασσόχορτο
Μα πιο βαθιά ένα ανθρώπινο αίσθημα που μάτωνε
Κι άνοιγες μ’ έκπληξη τα χέρια σου λέγοντας τ’ όνομά του
Ανεβαίνοντας ανάλαφρα ως τη διαύγεια των βυθών
΄Όπου σελάγιζε ο δικός σου αστερίας.
Άκουσε ο λόγος είναι των στερνών η φρόνηση
κι ο χρόνος γλύπτης των ανθρώπων παράφορος
Κι ο ήλιος στέκεται από πάνω του θηρίο ελπίδας
Κι εσύ πιο κοντά του σφίγγεις έναν έρωτα
Έχοντας μια πικρή γεύση τρικυμίας στα χείλη.
Δεν είναι για να λογαριάζεις γαλανή ως το κόκαλο άλλο καλοκαίρι,
Για ν’αλλάξουνε ρέμα τα ποτάμια
Και να σε πάνε πίσω στη μητέρα τους,
Για να ξαναφιλήσεις άλλες κερασιές
Ή για να πας καβάλα στο μαΐστρο
Στυλωμένη στους βράχους δίχως χτες και αύριο,
Στους κινδύνους των βράχων με τη χτενισιά της θύελλας
Θ’ αποχαιρετήσεις το αίνιγμά σου.
Γιάννης Ρίτσος
Η καμπάνα
Ποιος ήταν που κρέμασε ( και πότε;) πάνω ακριβώς απ’ το τραπέζι
καταμεσίς στο ταβάνι, αυτή τη μαύρη καμπάνα; - πριν μήνες; πριν χρόνια;
Σκυμμένοι στο πιάτο μας, δεν την είχαμε δει. Ποτέ δε σηκώσαμε
λίγο πιο πάνω το κεφάλι, - ποιος ο λόγος άλλωστε; Μα, τώρα,
το ξέρουμε – είναι εκεί, αμετάθετη. Ποιος τάχα την πρωτό ‘δε; ποιος μας το ‘πε
αφού κανείς μας δε μιλάει; Ίσως, μια νύχτα, ακολουθώντας το ποτήρι,
στραγγίζοντας την τελευταία σταγόνα του κρασιού, μέσ’ απ’ το άδειο
θαμπωμένο ποτήρι, να την πήρε το μάτι μας. Σκύψαμε αμέσως
ακόμη πιο πολύ. Πεινάμε, δεν πεινάμε, τρώμε· περιμένοντας πάντα,
από στιγμή σε στιγμή, ένα μεγάλο αόρατο χέρι να χτυπήσει την καμπάνα
εννέα ή δώδεκα φορές ή μία και μόνη, απέραντα μόνη, απειθάρχητα μόνη,
ενώ, από μέσα μας, μετράμε κιόλας, μήπως συμπέσουμε τουλάχιστον στους χτύπους.
Γιώργος Θέμελης
Πυρπόληση
Σκληρή μου στάθηκε η αγάπη
Σκληρή κι ανήλεη.
Από σκληρή στοργή,
Από πυκνή τρυφερότητα.
Έβαλε φωτιά να κάψει το σπίτι μου.
Μεγάλωσε η φωτιά,
Σηκώθηκε,
Σα μια φλεγόμενη σκιά,
Μια πυρκαγιά.
Καίγονται τα χέρια.
Δ. Ι. Αντωνίου
Κακοί έμποροι
Κύριε, άνθρωποι απλοί
πουλούσαμε υφάσματα,
(κι η ψυχή μας
ήταν το ύφασμα που δεν τ’ αγόρασε κανείς).
Την τιμή δεν κανονίζαμε απ’ την ούγια
η πήχη και τα ρούπια ήταν σωστά
τα ρετάλια δεν τα δώσαμε μισοτιμής ποτέ:
η αμαρτία μας.
Είχαμε μόνο ποιότητας πραμάτεια.
Έφτανε στη ζωή μας μια στενή γωνιά
-πιάνουν στη γη μας λίγο τόπο τα πολύτιμα-.
Τώρα με την ίδια πήχη που μετρήσαμε
μέτρησέ μας· δε μεγαλώσαμε το εμπορικό μας.
Κύριε, σταθήκαμε έμποροι κακοί!
Μανώλης Αλεξίου
Ψάρια
Η σκλαβιά σε κλεισμένους γύρους
όλο και πιο στενούς
μας περιζώνει,
καθώς το υγρό στοιχείο τα ψάρια.
Έχουμε αδιάφοροι, νωθροί κατακαθίσει
στο αδιαπέραστο πια σκοτάδι,
στο λασπερό βυθό.
Τ’ αδύναμα μικρά μας βράγχια
δεν αντέχουν να μας πάνε
στον αμόλυντο αγέρα.
Και μόνο λιγοστά και μετρημένα
υδρόβια ανήσυχα,
πηδούνε πάνω απ’ την επιφάνεια,
μόλις προφταίνοντας να ιδούν σαν οπτασία
τη γλαυκή απέραντη έκτασή της.
Ζωή Καρέλη
Μουσικότητα
Έμορφη μουσικότητα των φθινοπωρινών
ημερών στη Θεσσαλονίκη,
όταν η βροχή πέφτει πότε πυκνή,
αραιώνει κι ύστερα πάλι
πυκνώνει η ασημένια βροχή,
των πρώτων φθινοπωρινών ημερών,
διάφανη και τόσο λεπτή, σαν
σιγανή μουσική ομιλία γυναικών
στο φθινόπωρο της ζωής των.
Εκείνων των γυναικών που μένουν
στο φθινόπωρο της ζωής των.
Εκείνων των γυναικών που μένουν
ήσυχες και σιωπηλές, μοιάζουν,
λιγάκι περήφανες ή μελαγχολικές
και κάποτε, όταν μιλήσουν,
βιάζονται να πουν εκείνο
που ζητούν ίσως να λησμονήσουν.
Νίκος Εγγονόπουλος
Ποίηση 1948
τούτη η εποχή
του εμφυλίου σπαραγμού
δεν είναι η εποχή
για ποίηση
κι άλλα παρόμοια:
σαν πάει κάτι
να
γραφεί
είναι
ως αν
να γραφόταν
από την άλλη μεριά
αγγελτηρίων
θανάτου
γι αυτό και
τα ποιήματά μου
είν’ τόσο πικραμένα
(και πότε-άλλωστε-δεν ήσαν;)
κι είναι
-προ πάντων-
και
τόσο
λίγα
Νίκος Γκάτσος
Αμοργός
[.....]
Πόσο πολύ σ’ αγάπησα εγώ μονάχα το ξέρω
Εγώ που κάποτε σ’ άγγιξα με τα μάτια της πούλιας
Και με τη χαίτη το φεγγαριού σ’ αγκάλιασα και χορέψαμε μες στους καλοκαιριάτικους κάμπους
Πάνου στη θερισμένη καλαμιά και φάγαμε μαζί το κομμένο τριφύλλι
Μαύρη μεγάλη θάλασσα με τόσα βότσαλα τριγύρω στο λαιμό τόσα χρωματιστά πετράδια στα μαλλιά σου.
Ένα καράβι μπαίνει στο γιαλό ένα μαγκανοπήγαδο σκουριασμένο βογκάει
Μια τούφα γαλανός καπνός μες στο τριανταφυλλί του ορίζοντα
Ίδιος με τη φτερούγα του γερανού που σπαράζει
Στρατιές χελιδονιών περιμένουνε να πουν στους αντρειωμένους το καλωσόρισες.
[.....]
Μελισσάνθη
Στη νύχτα που έρχεται
Ξεκινάμε ανάλαφροι, καθώς η γύρη
που ταξιδεύει στον άνεμο.
Γρήγορα πέφτουμε στο χώμα
ρίχνουμε ρίζες, ρίχνουμε κλαδιά
γινόμαστε δέντρα που διψούν για ουρανό
κι όλο αρπαζόμαστε με δύναμη απ’ τη γη.
Μας βρίσκουν τ’ ατέλειωτα καλοκαίρια
τα μεγάλα κύματα. Οι άνεμοι, τα νερά
παίρνουν τα φύλλα μας. Αργότερα
πλακώνουν οι βαριές συννεφιές
μας τυραννούν οι χειμώνες κι οι καταιγίδες.
Μα πάντα αντιστεκόμαστε, ορθωνόμαστε
πάντα ντυνόμαστε με νέο φύλλωμα.
Ωσότου φτάνει ένας άνεμος παράξενος
-κανείς δεν ξέρει πότε κι από που ξεκινά-
μας ρίχνει κάτω μ’ όλες μας τις ρίζες στον αέρα.
Για λίγο ακόμα, μες στη φυλλωσιά μας
κάθεται κρυμμένο – να πει μια τρίλια του
στη νύχτα που έρχεται – ένα πουλί.
Κώστας Μόντης
Στιγμές
Έχω κάτι να πω στη θάλασσα.
Πάρτε με κοντά της το πρωί πούναι μονάχη.
*
Γιατί τόσα Μνημεία στον Άγνωστο Στρατιώτη
κι ούτ’ ένα στον Άγνωστο Άνθρωπο;
Εμείς που θα βάνουμε τα στεφάνια μας;
*
Ποιος θα μας ξαναδώσει εκείνο το Σαββατόβραδο
πούχε μπροστά του την Κυριακή;
*
Παράγινε το σπίτι σπίτι απόψε
παράγινε δωμάτιο το δωμάτιο.
*
Τρεις φορές το ίδιο χελιδόνι
πέρασε πάνω απ’ τον ίδιο στίχο.
*
Ήταν μια απρόσεχτη άνοιξη
που άφηνε όπου τύχαινε τα πράγματά της.
Π.Πρωτ.Συρ. 48/2010 Να αναγνωριστεί η κυριότητα του ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο και να διαταχτεί η
απόδοση αυτού από την εναγομένη, που αντιποιήθηκε τη νομή του
Αριθμός Απόφασης 48/2010
ΤΟ ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΣΥΡΟΥ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές Ιωάννα Καραμπάση, Πρόεδρο Πρωτοδικών, Ευάγγελο Χριστιά,
Πρωτοδίκη - Εισηγητή, Δημήτριο Κίτσιο, Πρωτοδίκη και από τη Γραμματέα Δέσποινα Λουκή.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Δεκεμβρίου 2009, για να δικάσει
την υπόθεση μεταξύ:
Του ενάγοντος: Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ
................", που εδρεύει στην ................ της νήσου ......... του Ν. Κυκλάδων
και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του
Νικόλαο Βιτάλη.
Της εναγομένης: "ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ
......................................................", που εδρεύει στην Ερμούπολη
Σύρου, και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της
Γεώργιο Πλατή, μόνο για την υποβολή αιτήματος αναβολής, ο οποίος, μετά την απόρριψη του
αιτήματος του, αποχώρησε.
Ο ενάγων κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου την από 15-1-2008 (διεκδικητική
κυριότητας) αγωγή του, η οποία καταχωρήθηκε στα σχετικά βιβλία με αύξοντα αριθμό 7/2008
και γράφτηκε στο πινάκιο για να συζητηθεί στις 12-12-2008, οπότε αναβλήθηκε για τη
δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης και γράφτηκε στο πινάκιο.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και κατά την εκφώνηση της από το πινάκιο, ο πληρεξούσιος
δικηγόρος του ενάγοντος ζήτησε να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται στα πρακτικά και τις
προτάσεις του, ενώ ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εναγομένης υπέβαλε αίτημα να αναβληθεί,
για δεύτερη φορά, η συζήτηση της υπόθεσης, το οποίο απορρίφθηκε από το Δικαστήριο και,
κατόπιν τούτου, αποχώρησε.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από την 11.507/15-1-2008 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου
Σύρου Ειρήνης Ανυσίου, που προσκομίζει και επικαλείται ο ενάγων, προκύπτει ότι ακριβές
επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αγωγής, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς
συζήτηση για τη δικάσιμο της 12-12-2008, οπότε η συζήτηση της αγωγής αναβλήθηκε για τη
δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην
εναγομένη.
Η τελευταία, όμως, εκπροσωπήθηκε, κατά τη δικάσιμο αυτή, μόνο για την υποβολή αιτήματος
αναβολής, το οποίο δεν έγινε δεκτό από το Δικαστήριο (καθόσον η υπόθεση είχε, ήδη,
αναβληθεί μία φορά, στις 12-12-2008, για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της
απόφασης, μη επιτρεπόμενης δεύτερης αναβολής, σύμφωνα με το άρθρο 241 ΚΠολΔ, σχετ.
5454/1994 Αρμ 1995.366, ΕΑ 2183/1993 Δ 1994.285) και αποχώρησε από τη συζήτηση.
Συνεπώς, πρέπει να δικαστεί ερήμην (άρθρο 28Q παρ. 2 ΚΠολΔ), καθόσον η αναβολή της
συζήτησης και η εγγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο θεωρείται ως κλήτευση ως προς όλους
τους διαδίκους (άρθρο 226 παρ. 4 ΚΠολΔ), η συζήτηση, ωστόσο, να προχωρήσει σαν να ήταν
παρούσα και η εναγομένη, μετά την τροποποίηση των άρθρων 270 και 271 ΚΠολΔ και την
κατάργηση του τεκμηρίου ομολογίας της παρ. 3 του άρθρου 271 ΚΠολΔ, από τα άρθρα 12 και
13 του Ν. 2915/2001.
Με τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Συντάγματος, κατά την οποία "Οι Ελληνες είναι ίσοι
ενώπιον του νόμου", καθιερώνεται όχι μόνο η ισότητα των Ελλήνων πολιτών ενώπιον των
νόμων αλλά και η έναντι τούτων ισότητα του νόμου, δεσμεύοντας έτσι και το νομοθέτη, ο
οποίος, στη ρύθμιση ουσιωδώς όμοιων πραγμάτων, σχέσεων και κατηγοριών προσώπων, δεν
μπορεί να νομοθετεί κατά διαφορετική μεταχείριση τούτων, εισάγοντας εξαιρέσεις και
προβαίνοντας σε οποιαδήποτε διάκριση, εκτός αν η διαφορετική ρύθμιση αυτών δεν είναι
αυθαίρετη, αλλά επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημόσιου συμφέροντος, η
συνδρομή των οποίων υπόκειται στον έλεγχο των δικαστηρίων.
Περαιτέρω με τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος ορίζεται ότι: "καθένας έχει
το δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του και να συμμετέχει στην
κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα
των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη".
Σκοπείται, δηλαδή, με τη διάταξη αυτή η κατοχύρωση της ελεύθερης ανάπτυξης της
προσωπικότητας του ατόμου, που αποτελεί το κύριο περιεχόμενο της αξιοπρέπειας του και
πραγματώνεται με την ελευθερία του για την αδέσμευτη, μέσα στα όρια που ορίζονται με τη
διάταξη, επιχείρηση ενεργειών που αναφέρονται στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική
δραστηριότητα του, η δε παρεχόμενη προστασία περιλαμβάνει, πρόδηλα, και την ανάπτυξη
της οικονομικής δραστηριότητας, που αφορά στην εκμετάλλευση της περιουσίας του προσώπου
(σχετ. ΟλΑΠ 26/2003" ΕλλΔνη 2003.1263, ΟλΑΠ 2/1997 Δ 1998.1006, ΑΠ 799/2004 ΕλλΔνη
2006.1428).
Εξάλλου, σύμφωνα με άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος, κανένας δε στερείται την ιδιοκτησία
του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχτεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και
όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που ανταποκρίνεται
στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο, κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο,
ενώ, κατά το άρθρο 18 παρ. 5 του Συντάγματος, μπορεί να προβλεφθεί με νόμο και κάθε άλλη
στέρηση της ελεύθερης χρήσης και κάρπωσης της ιδιοκτησίας, που απαιτείται από τις
περιστάσεις.
Από τις παραπάνω διατάξεις, που αποβλέπουν στην προστασία της περιουσίας του φυσικού ή
νομικού προσώπου από κάθε στέρηση, την οποία αποτελεί όχι μόνο η αφαίρεση της κυριότητας
αλλά και ο ουσιώδης περιορισμός των εξουσιών του ιδιοκτήτη που απορρέουν από αυτή, αφού
χωρίς αυτές η ιδιοκτησία καθίσταται αδρανής και κενή ουσιαστικού περιεχομένου,
προκύπτει: α) ότι είναι επιτρεπτή, με διάταξη νόμου, η θέσπιση γενικών και
αντικειμενικών περιορισμών της ιδιοκτησίας, χωρίς υποχρέωση αποζημίωσης, προς
εξυπηρέτηση του γενικότερου συμφέροντος, εφόσον αυτοί δε θίγουν τον πυρήνα του
δικαιώματος της ιδιοκτησίας, αναιρώντας ή αποδυναμώνοντας το σε μεγάλο βαθμό, είναι δε
αναγκαίοι για την επίτευξη του σκοπούμενου αποτελέσματος και β) ότι επιτρέπεται η
οριστική στέρηση ή αφαίρεση της ιδιοκτησίας (με ολική μετάθεση της κυριότητας του
πράγματος σε άλλο πρόσωπο ή δημιουργία άλλου εμπράγματου δικαιώματος), με πράξη της
πολιτείας, μόνο αν επιβάλλεται προς θεραπεία δημόσιας ωφέλειας, εφόσον προηγηθεί της
κατάληψης η καταβολή πλήρους αποζημίωσης, που καθορίζεται από τα πολιτικά δικαστήρια
(σχετ. ΟλΑΠ 40/1998 ΕλλΔνη 1999.230, ΟλΑΠ 19/2002 ΕλλΔνη 2002.1012, ΑΠ 799/2004 ΕλλΔνη
2004.1428, Ολ ΑΠ 896/1985 ΝοΒ 1985.1395, Ολ ΣτΕ 3521/1992 ΝοΒ 1993.792, Γ.
Κασιμάτης, Η απόφαση 40/1998 της Ολομέλειας του ΑΠ. Οι βάσεις εφαρμογής της αρχής
σεβασμού και προστασίας της αξίας του ανθρώπου και της εγγύησης της ιδιοκτησίας, ΝοΒ
1999.705).
Η προστασία που παρέχεται με τις διατάξεις αυτές δεν είναι απόλυτη, διότι είναι
επιτρεπτή η επιβολή νομοθετικών περιορισμών, εφόσον αυτοί είναι αντικειμενικοί και
δικαιολογούνται από λόγους γενικότερου δημόσιου ή κοινωνικού συμφέροντος.
Ορος, όμως, της παραδοχής των περιορισμών αυτών αποτελεί και ο, από αυτούς, σεβασμός της
αρχής της αναλογικότητας.
Η αρχή αυτή, ως γενική αρχή του δικαίου αναγνωριζόμενη πάγια, ως ισχύουσα, από τη
νομολογία των δικαστηρίων, και πριν από την αναγωγή της σε ρητή συνταγματική έννοια με
την αναθεώρηση του Συντάγματος 1975 από την Ζ΄ Αναθεωρητική Βουλή, απαιτεί από το
νομοθέτη, οι περιορισμοί που επιβάλλει στην άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων, να
οριοθετούνται με βάση τα εννοιολογικά στοιχεία της προσφορότητας και της αναγκαιότητας
του λαμβανόμενου μέτρου και της αναλογίας του προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.
Ειδικότερα, για την περίπτωση της στέρησης της ιδιοκτησίας, η οποία μπορεί να είναι και
πρόσκαιρη και να συνίσταται σε ουσιώδη περιορισμό της ευχέρειας χρήσης και κάρπωσης, για
την οποία ειδικά προνοεί το άρθρο 18 παρ. 5 του Συντάγματος, η αρχή της αναλογικότητας
οδηγεί στη διαμόρφωση μιας δίκαιης ισορροπίας μεταξύ των απαιτήσεων του δημόσιου
συμφέροντος υπέρ του κοινωνικού συνόλου και της επιτασσόμενης προστασίας της ιδιοκτησίας
ως ατομικού δικαιώματος (σχετ. ΟλΑΠ 2/1997 Δ 1998.1006, ΑΠ ΑΠ 799/2004 ΕλλΔνη
2006.1428).
Περαιτέρω, με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για
την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (κυρ. ΝΔ
53/1974, που έθεσε εκ νέου σε ισχύ τη Σύμβαση μετά την καταγγελία του αρχικού κυρ. ν.
2329/1953 κατά τη στρατιωτική δικτατορία, προσδίδοντάς της την υπερνομοθετική ισχύ του
άρθρου 28 Συντάγματος), "Παν φυσικόν ή νομικόν πρόσωπον δικαιούται σεβασμού της
περιουσίας του.
Ουδείς δύναται να στερηθεί της ιδιοκτησίας του ειμή δια λόγους δημοσίας ωφέλειας και υπό
τους προβλεπόμενους υπό του νόμου και των γενικών αρχών του διεθνούς δικαίου, όρους. Αι
προαναφερόμεναι διατάξεις δεν θίγωσι το δικαίωμα παντός κράτους όπως θέση εν ισχύι
Νόμους, ους ήθελε κρίνει αναγκαίον, προς ρύθμισιν της χρήσεως αγαθών συμφώνως προς το
δημόσιον συμφέρον ή προς εξασφάλισιν της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων".
Με την εν λόγω διάταξη καθιερώνεται η αυτόνομη σημασία της περιουσίας κάθε φυσικού και
νομικού προσώπου, η οποία είναι ανεξάρτητη από την τυπική έννοια του εθνικού δικαίου
(σχετ. ΕΔΔΑ απόφαση της 8-7-2008 Οικουμενικό Πατριαρχείο κατά Τουρκίας, no 14340/2005,
ΕΔΔΑ Beyeler κατά Ιταλίας, αριθμ. 332002/96 παρ. 100).
Με την έννοια αυτή, κάθε μέτρο παρέμβασης στο δικαίωμα στο σεβασμό της περιουσίας πρέπει
να τηρεί μια "δίκαιη ισορροπία" μεταξύ των απαιτήσεων του γενικού συμφέροντος της
κοινότητας και των επιταγών της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου (σχετ.
ΕΔΔΑ απόφαση της 23-9-1982, Sporrong et Lonnroth κατά Σουηδίας, serie A no. 52, σελ. 26
παρ. 69).
Για να εκτιμηθεί αν το επίδικο μέτρο σέβεται την απαιτούμενη δίκαιη ισορροπία και,
ειδικότερα, αν δε δημιουργεί δυσανάλογο βάρος σε ένα πρόσωπο, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι
διατυπώσεις της αποζημίωσης, που προβλέπονται από την εθνική νομοθεσία, έτσι ώστε, χωρίς
την καταβολή ποσού ανάλογου της αξίας του πράγματος, η στέρηση της ιδιοκτησίας να
συνιστά μια υπερβολική προσβολή, που δε θα μπορούσε να δικαιολογηθεί στη βάση της
διάταξης του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου αρ. 1 (σχετ. ΕΔΔΑ, απόφαση της 15-7-2005, no.
16163/2002, ΕΔΔΑ, απόφαση της 17-1-2002, Τσιρικάκης κατά Ελλάδας, no. 46355/1999, ΕΔΔΑ,
απόφαση της 14-2-2006, no. 36188/2003, ΕΔΔΑ, απόφαση της 14-10-2004, no. 67629/2001,
σχετ. επ.,
ιδίως ως προς την έννοια της ύπαρξης της δημόσιας ωφέλειας για τη στέρηση της
ιδιοκτησίας και τα όρια αυτής: ΕΔΔΑ, απόφαση της 21-2-1986, James και λοιποί κατά
Ηνωμένου Βασιλείου, ΕΔΔΑ, απόφαση της 20-11-1995, Pressos Compania Naviera S.A. και
λοιποί κατά Βελγίου, ΕΔΔΑ, απόφαση της 9-1-2007, Μεγάλη του Γένους Σχολή κατά Τουρκίας,
no. 34478, ΕΔΔΑ, Jahn και λοιποί κατά Γερμανίας, no. 46720/1999, 72203/2001 και
72552/2001, βλ. τελ. Β. Καράκωστα, Περιουσία και υπερνομοθετική προστασία της σε Δ.
2005.547, Χ. Σατλάνη, Η προστασία του δικαιώματος της ιδιοκτησίας - περιουσίας με βάση
κυρίως τη νομολογία του ΕΔΔΑ, Αρμ 2007.1877).
Εξάλλου, στη διάταξη του άρθρου 62 του ν. 590/1977 "Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας
της Ελλάδος" ορίζεται ότι: "1. Εκκλησιαστικά κτίρια, προοριζόμενα διά την εγκατάστασιν
γραφείων Μητροπόλεων ή Ενοριών ή διά κατοικίαν Αρχιερέων ή Εφημερίων και ανεγερθέντα ή
αποκτηθέντα δι εισφορών Μονών και Ναών ή εξ εράνων ή ειδικών φορολογιών, φερόμενα δε επ΄
ονόματι Φυσικών ή Νομικών Προσώπων, πλην του Δημοσίου, μεταβιβάζονται υποχρεωτικώς εις
το ποιουμενον χρήσιν Νομικόν Πρόσωπον της Μητροπόλεως ή Ενορίας, δι απλής ενώπιον
συμβολαιογράφου δηλώσεως, συντασσόμενης και μεταγραφόμενης ατελώς.
Τα αυτά ισχύουν και διά τα κτίρια της Ιεράς Συνόδου, των λοιπών αυτοτελών Συνοδικών
Υπηρεσιών και της Αρχιεπισκοπής Αθηνών", ενώ, στη διάταξη του άρθρου 3 του ν.δ. της
28.11/2.12.1968, ορίζεται ότι: "Αι υπό των Αστικών εν γένει Νόμων και των ουσιαστικών
διατάξεων περί δικών του δημοσίου αναγνωριζόμενα) εις το δημόσιον προνομίαι ή
τεθεσπισμέναι ειδικαί προστατευτικαί διατάξεις εφαρμόζονται αναλόγως και επί των
Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, εφ' όσον αι τυχόν υφιστάμενοι αντίστοιχοι δια τους
οργανισμούς τούτους προνομίαι εν γένει δεν είναι ευρύτεραι ή ευνοϊκώτεραι των επί του
Δημοσίου ισχυουσών".
Από την ερμηνεία των προεκτεθεισών διατάξεων του άρθρου 62 παρ. 1 του ν. 590/1977 και
του άρθρου 3 του ν.δ. της 28.11/2.12.1968, προκύπτουν τα εξής: (1) Όλα τα "
εκκλησιαστικά κτίρια, που προορίζονται για τους αναφερόμενους στη διάταξη της παρ. 1 του
άρθρου 62 ν. 590/1977 σκοπούς, μεταξύ των οποίων και για κατοικία αρχιερέων ή εφημέριων,
και φέρονται ως κυριότητας οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου, μεταβιβάζονται
υποχρεωτικά, με μονομερή συμβολαιογραφική δήλωση προσώπου που δεν ορίζεται από τη
διάταξη αυτή και, συνεπώς, τόσο του φερόμενου ιδιοκτήτη (ο οποίος, αρνούμενος, μπορεί να
καταδικαστεί σε δήλωση βούλησης κατά τα οριζόμενα στον ΚΠολΔ) όσο και του υπέρ ου η
διάταξη ΝΠΔΔ -δηλαδή της Εκκλησίας της Ελλάδας, των Μητροπόλεων, των Ενοριών και των
Ενοριακών Ναών, των Μονών, αλλά και των υπόλοιπων νομικών προσώπων που αναφέρονται στο
άρθρο 1 παρ. 4 του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας-, που πρέπει να μεταγραφεί, με την
προϋπόθεση ότι έχουν ανεγερθεί ή αποκτηθεί, διαζευκτικά: α) με εισφορές μονών ή ναών, ή
β) από εράνους ή γ) με ειδικές φορολογίες και (2) από τη ρύθμιση αυτή εξαιρείται το
Ελληνικό Δημόσιο και, συνεπώς, κατά τα οριζόμενα στην παραπάνω διάταξη του άρθρου 3 του
ν.δ. 28.11/2.12.1968, και οι ΟΤΑ, οι οποίοι απολαμβάνουν, ως προς το ζήτημα αυτό, των
προνομίων του Δημοσίου.
Η παραπάνω, όμως, διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 62 ν. 590/1977, κατά το μέρος της που
αφορά στη δυνατότητα σύστασης ή μετάθεσης κυριότητας εκκλησιαστικού κτιρίου
προοριζόμενου για κατοικία Αρχιερέων (μόνο ζήτημα που αποτελεί και το κρινόμενο στη
συγκεκριμένη περίπτωση) με μονομερή δήλωση, αντίκειται στις προαναφερόμενες διατάξεις
των άρθρων 4 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 17 παρ. 2 του Συντάγματος καθώς και στη διάταξη του
άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ για τους παρακάτω λόγους: 1) κατά τα
οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 1033 έως 1093 του Αστικού Κώδικα, που είναι
ενταγμένες στο Τέταρτο Κεφάλαιο με τον τίτλο "Κτήση Κυριότητας" του Κώδικα αυτού,
προβλέπονται ως, καταρχήν, τρόποι κτήσης κυριότητας ακινήτου από ιδιώτες φυσικά ή νομικά
πρόσωπα, αφενός μεν, η σύναιμη σύμβασης και η μεταγραφή αυτής (με τις επιμέρους έννομες
συνέπειες, ενοχική και εμπράγματη, αυτών), αφετέρου δε, η χρησικτησία, τακτική (με
νόμιμο ή νομιζόμενο τίτλο, καλή πίστη και υπερδεκαετή νομή) και έκτακτη (με
υπερεικοσαετή νομή, χωρίς άλλες προϋποθέσεις).
Στην περίπτωση που δημιουργείται οποιαδήποτε αντιδικία ως προς την κυριότητα ακινήτων,
σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 20 του Συντάγματος, 70 ΚΠολΔ και 1094
ΑΚ, αυτή επιλύεται κυριαρχικά από τα δικαστήρια, τα οποία κατόπιν ακρόασης όλων των
διάδικων μερών, αποφαίνονται για την ουσία της υπόθεσης.
Με τους παραπάνω τρόπους, δηλαδή με τη σύμβαση, την πολυετή άσκηση πράξεων νομής (που
φτάνει μάλιστα μέχρι τα είκοσι έτη, όσο, δηλαδή, και η θεσπιζόμενη, απώτατη, παραγραφή
δικαιώματος) και την έκδοση δικαστικών αποφάσεων, κατόπιν ακρόασης όλων των διάδικων
μερών και με πλήρη αιτιολογία, δημιουργείται στον εξωτερικό κόσμο ένα γεγονός υπαρκτό
στην εμπειρική πραγματικότητα, ένα γεγονός, δηλαδή, που μπορεί, ασφαλώς, ο καθένας, και
δη ο ενδιαφερόμενος πολίτης και φερόμενος κύριος κάθε ακινήτου, να παρακολουθήσει και να
κατανοήσει και, με τον τρόπο αυτό, εμπεδώνεται το Δίκαιο και η κοινωνική τάξη.
Οποιαδήποτε διαφοροποίηση από τα παραπάνω, με την οποία να εισάγεται διαφορετική
αντιμετώπιση φυσικού ή νομικού προσώπου και να καθιερώνονται υπέρ αυτού προνόμια σε
βάρος άλλου, πρέπει, σύμφωνα με τις σκέψεις που προηγήθηκαν, να δικαιολογείται βάσει της
υπέρτερης αρχής του δημόσιου συμφέροντος.
Η ύπαρξη όμως δημόσιου συμφέροντος, που να επιβάλλει τη διαφορετική αντιμετώπιση των
παραπάνω ΝΠΔΔ, αφενός μεν, από όλα τα υπόλοιπα ΝΠΔΔ (αλλά και το ίδιο το Ελληνικό
Δημόσιο, για το οποίο δεν προβλέπεται τέτοια ειδική ρύθμιση για τις κατοικίες των άμεσων
οργάνων του), αφετέρου δε, από τους ιδιώτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα, που δεν χαίρουν
ειδικών προνομίων) δε διαπιστώνεται στην κρινόμενη διάταξη, καθόσον ο προορισμός και
μόνο μίας ιδιοκτησίας, που (φέρεται να) ανήκει σε τρίτο, υπό την έννοια ότι ο τελευταίος
μπορεί να έχει και νόμιμο τίτλο αυτής, για τη στέγαση των αρχιερέων και εφημέριων, δεν
μπορεί να δικαιολογήσει τη μονομερή σύσταση ή μετάθεση της κυριότητας, χωρίς τη σύμπραξη
του φερόμενου κυρίου και χωρίς την έκδοση δικαστικής απόφασης, υπό την έννοια ότι τούτο
αποτελεί δυσανάλογο μέτρο, το οποίο περιορίζει υπέρμετρα ή αποκλείει το φερόμενο κύριο
από την εκμετάλλευση της περιουσίας του και τη δικαστική διεκδίκηση των συμφερόντων του,
δημιουργώντας μια (νέα) εμπειρική (ασφαλώς διαγνώσιμη) πραγματικότητα με τη μεταγραφή
ενός (νέου) τίτλου, τον οποίο, ενδεχομένως, ο ενδιαφερόμενος να πληροφορηθεί μετά την
πάροδο πολλών ετών, ενώ συνεχίζει να ασκεί όλα τα δικαιώματα του που απορρέουν από την
κυριότητα του, πιστεύοντας ότι ο ίδιος είναι κύριος αυτού.
Συνεπώς, η εν λόγω διάταξη, που αντιμετωπίζει χωρίς αντικειμενικά κριτήρια και χωρίς να
λάβει υπόψη τις υφιστάμενες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που συνδέονται με τη
ρυθμιζόμενη κατάσταση, μέσα στα όρια της αρχής της ισότητας, αντίκειται στον κανόνα του
άρθρου 4 παρ. 1 του Συντάγματος, ο οποίος δεσμεύει τα συντεταγμένα όργανα της Πολιτείας
κατά την ενάσκηση της ανατεθείσας σε αυτά από το Σύνταγμα λειτουργίας και δε
διασφαλίζει, με ίσους όρους, την πραγμάτωση του - Κράτους και την ελεύθερη ανάπτυξη της
προσωπικότητας του Πολίτη, 2) η εν λόγω διάταξη, ασαφής στο σύνολο της, δημιουργεί
σύγχυση ως προς τα όρια εφαρμογής της, δοθέντος ότι επιτρέπει τη μονομερή σύσταση ή
μετάθεση κυριότητας οποιουδήποτε ακινήτου, προορισμένου σε οποιοδήποτε χρόνο, για την
κατοικία αρχιερέων ή εφημέριων, κατά την κρίση του ίδιου του ωφελούμενου, και
αποκτηθέντος με τρεις εναλλακτικούς τρόπους, ακόμα και χωρίς την ύπαρξη οποιουδήποτε
αποδεικτικού μέσου στοιχειοθέτησης των προϋποθέσεων αυτών, που μπορεί να ανατρέχουν και
σε δεκάδες χρόνια από τη σημερινή, εμπειρική, πραγματικότητα.
Με τον τρόπο, όμως, αυτό περιορίζεται υπέρμετρα η οικονομική ελευθερία των φυσικών αλλά
και νομικών προσώπων (κυρίων, που απέκτησαν με νόμιμο τίτλο, οποτεδήποτε το ακίνητο) που
μπορούν να λάβουν γνώση μόνο της υφιστάμενης και αποδεικνυόμενης πραγματικότητας (δηλαδή
της πραγματικής και νομικής κατάστασης που υπάρχει σε οποιοδήποτε χρόνο και
δημιουργείται με τους παραπάνω αναφερόμενους τρόπους), κατά την οποία φέρεται ότι ένα
ακίνητο ανήκει σε συγκεκριμένο πρόσωπο.
Αλλά, ακόμα και εάν γνωρίζουν την ιστορία του ακινήτου και ότι, πράγματι, αυτό είχε
προοριστεί (κατά την κατασκευή του) για κατοικία αρχιερέων ή εφημέριων, δημιουργείται,
από την κρινόμενη διάταξη, συνεχής ανασφάλεια ως προς το (επισφαλές) ιδιοκτησιακό τους
καθεστώς και περιορισμός, κατά τούτο, της οικονομικής τους ελευθερίας, που προϋποθέτει,
μεταξύ άλλων, και τη σταθερότητα των υφιστάμενων δικαιωμάτων τους.
Τούτο δε, καθόσον παρέχεται στα παραπάνω αναφερόμενα ΝΠΔΔ η δυνατότητα, χωρίς να
αμφισβητήσουν δικαστικά την πραγματική κατάσταση που έχει δημιουργηθεί και χωρίς να
ελεγχθούν οι ισχυρισμοί τους, να μεταθέσουν μονομερώς την κυριότητα, ως φερόμενο
εμπράγματο δικαίωμα άλλου προσώπου, βλάπτοντας κατά τούτο τα οικονομικά συμφέροντα και
την περιουσία τρίτων, σε βάρος των οποίων επέρχεται, χωρίς τη γνώση τους, η μετάθεση
αυτή, χωρίς, ωστόσο, να δικαιολογείται αυτό, αντικειμενικά, από την ύπαρξη υπέρτερου
δημόσιου συμφέροντος, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος,
και 3) Η εν λόγω διάταξη, επιτρέποντας τη μετάσταση κυριότητας, με τη δημιουργία νόμιμου
τίτλου, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η βούληση προς τούτο του φερόμενου ως κυρίου του
ακινήτου, μπορεί, σύμφωνα με τη λογική πορεία των πραγμάτων, να οδηγήσει στην
απαλλοτρίωση ιδιοκτησίας φυσικού ή νομικού προσώπου, προς όφελος του δηλούντος, χωρίς
την ύπαρξη δημόσιου προς τούτο συμφέροντος και χωρίς την προκαταβολή αποζημίωσης, όπως
επιτάσσει το άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου
Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν. Τούτο δε, καθόσον,
ακόμα και στην περίπτωση που πράγματι συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις της κρινόμενης
διάταξης και, βάσιμα (παρότι δικαστικά ανέλεγκτα), μπορεί να υποστηριχτεί ότι το επίδικο
κτίσμα είναι προορισμένο για- τους σκοπούς που αυτή καθορίζει και, επιπλέον, ανεγέρθηκε
με εισφορές των μονών ή με εράνους ή με ειδική φορολογία (η οποία δεν προσδιορίζεται),
το γεγονός αυτό, κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 1033, 1041 και 1045 ΑΚ, δεν
αρκεί για την κτήση κυριότητας, δοθέντος ότι το εν λόγω κτίσμα μπορεί να ανεγέρθηκε σε
οικόπεδο τρίτου (πολλαπλάσιας, μάλιστα, αξίας από αυτή του κτίσματος), οπότε αποτελεί
συστατικό του και δε νοείται να είναι χωριστό αντικείμενο κυριότητας, κατ' άρθρα 953 και
954 περ. 1 ΑΚ, έτσι ώστε η μονομερής μετάσταση της κυριότητας του (κτίσματος και, κατά
λογική αναγκαιότητα, του οικοπέδου όπου ανεγέρθηκε) να δημιουργεί, de facto, ένα νέο
τρόπο κτήσης κυριότητας (που επιτρέπει η κρινόμενη αυτή διάταξη), ο οποίος δεν
αναγνωρίζεται από το σύνολο του δικαίου σε κανένα φυσικό ή νομικό Γ πρόσωπο (σχετ. και η
διάταξη του άρθρου 1010 ΑΚ, όπου προβλέπονται 1 συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη
μετάθεση κυριότητας στην περίπτωση όπου ο τρίτος ανεγείρει καλόπιστα σε τμήμα άλλου
ακινήτου, που δεν του ανήκει, και δύναται αυτό να του επιδικαστεί, κατόπιν εύλογης
αποζημίωσης του τρίτου, μόνο κατόπιν δικαστικής κρίσης της υπόθεσης).
Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 974 και 1045 ΑΚ και ν. 8 παρ. 1, κωδ. [7.39], 9
παρ. 1 Βασ. [50.14], 1 κωδ. [7.31], 7 παρ. 1 και 2 κωδ. [7.39] και 14 κωδ. [11.61] του
προϊσχύσαντος Βυζαντινορωμαϊκού Δικαίου, που εφαρμόζονται σύμφωνα με τα άρθρα 64 και 65
ΕισΝΑΚ στην έκτακτη χρησικτησία, όταν αυτή συμπληρώνεται πριν την εισαγωγή του Αστικού
Κώδικα ή και μετά την εισαγωγή αυτού πριν όμως συμπληρωθεί εικοσαετία, προκύπτει ότι υπό
την ισχύ του Αστικού Κώδικα εκείνος, που έχει στη νομή του για μια εικοσαετία πράγμα
ακίνητο γίνεται κύριος αυτού, υπό δε την ισχύ του προϊσχύσαντος β.ρ. δικαίου, κύριος
ακινήτου, με έκτακτη χρησικτησία, γίνεται αυτός που το έχει στην καλόπιστη νομή του για
μια τριακονταετία. Είναι δυνατό δε, να προσμετρηθεί στο χρόνο της χρησικτησίας του νομέα
και ο χρόνος του δικαιοπαρόχου του, προκειμένου να συμπληρωθεί ο νόμιμος χρόνος της
έκτακτης χρησικτησίας και να γίνει κύριος του πράγματος.
Σε τέτοια περίπτωση, αν με το συνυπολογισμό του χρόνου πριν από τον Αστικό Κώδικα
υπολείπεται για τη συμπλήρωση της τριακονταετίας χρόνος μικρότερος των είκοσι ετών, θα
εφαρμοστεί το τέως δίκαιο και η τριακονταετία θα αρχίσει από την έναρξη της νομής του
δικαιοπαρόχου και θα συμπληρωθεί με το συνυπολογισμό του χρόνου που υπολείπεται υπό την
ισχύ του Αστικού Κώδικα, αν δε, αντίθετα, υπολείπεται χρόνος μεγαλύτερος, θα εφαρμοστεί
ο Αστικός Κώδικας και η καθοριζόμενη από αυτόν εικοσαετία θα αρχίσει από 23.2.1946
(σχετ. ΑΠ 1370/2006 ΕλλΔνη 2009.1425, ΑΠ 17/2004 δημ. στη ΝΟΜΟΣ, ΕΑ 3362/2006 ΕλλΔνη
2007.636, ΕΘ 3192/1991 Αρμ 1992.725).
Εξάλλου, τόσο κατά τις διατάξεις του προϊσχύσαντος βυζαντινορωμαϊκού δικαίου [ν. 8 και
παρ. 1 Κώδ. (7.39), Βασιλ. 9 (50.14), ν. πρ. παρ. 3, 10, 15 και 48, Πανδ. (41.3)], όσο
και κατά τον Αστικό Κώδικα (άρθρο 1041), για την κτήση κυριότητας ακινήτων με τακτική
χρησικτησία απαιτείται νόμιμος τίτλος, ο οποίος πρέπει να υποβληθεί σε μεταγραφή σύμφωνα
με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 4 ν. Τ/1856 και 1033 ΑΚ, καλή πίστη και νομή ακινήτου
για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα ετών. Ο νόμιμος τίτλος πρέπει να υπάρχει κατά την
έναρξη της νομής του χρησιδεσπόζοντος, χωρίς δε τη μεταγραφή δεν υπάρχει νόμιμος τίτλος.
Συνεπώς, ο χρόνος της τακτικής χρησικτησίας αρχίζει μόνο από το χρόνο της μεταγραφής και
όχι από τη χρονολογία του μεταβιβαστικού συμβολαίου ή από το χρόνο προ της μεταγραφής,
οπότε ο νομέας άρχισε να νέμεται το ακίνητο (σχετ. ΑΠ 783/1992 ΕΕΝ 1993.576, ΑΠ 414/1981
ΝοΒ 30.27, ΕΑ 3362/2006 ΕλλΛνη 2007.636).
Τέλος, από τις διατάξεις των άρθρων 247, 249, 251, 982, 1045, 1095 και 810, 816, 817 ΑΚ,
προκύπτει ότι σε σύμβαση χρησιδανείου, που φέρει ενοχικό χαρακτήρα και μπορεί να
καταρτιστεί και άτυπα έστω και αν αφορά σε ακίνητο (σχετ. ΑΠ 757/2008 δημ. στη ΝΟΜΟΣ, ΑΠ
672/2005 ΕλλΔνη 2005.1491), αν ο χρήστης είναι κύριος του χρησιδανεισθέντος πράγματος,
μπορεί να αναζητήσει αυτό με τη διεκδικητική αγωγή και πριν από τη λήξη του δικαιώματος
προς χρήση, αφότου ο χρησάμενος αντιποιείται τη νομή και έπαυσε να κατέχει το πράγμα για
λογαριασμό εκείνου και το νέμεται για δικό του λογαριασμό, γεγονός που πληροφορήθηκε ο
χρήστης (σχετ. Ολ ΑΠ 805/1973 ΝοΒ 22.319, ΑΠ 463/2004 ΧρΙΔ 2004.700, ΑΠ 260/1991 ΕΕΝ
1992.152, ΕΠατρ 274/2004 ΑχΝομ 2005.149).
Στην προκειμένη περίπτωση, ο ενάγων εκθέτει ότι, περί το 1827, κατόπιν αγοραπωλησίας
(χωρίς τίτλο και μεταγραφή αυτού, καθόσον δεν είχε ακόμα ιδρυθεί το Υποθηκοφυλακείο
Ερμούπολης), απέκτησε ένα ακίνητο - οικόπεδο, εμβαδού 550 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση
"......." της ......................., επί της οδού ....... (όπου και η είσοδος του),
της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου ..............., με την υπάρχουσα σε αυτό οικία,
την οποία, κατά τα έτη 1868-1870, κατεδάφισε και ανήγειρε στη θέση της νέα διώροφη
κατοικία, συνολικής αξίας 1.200.000 ευρώ, όπως ειδικά περιγράφεται στην αγωγή.
Ακολούθως, εκθέτει ότι η εν λόγω κατοικία κατασκευάστηκε, κατόπιν παράκλησης της
εναγομένης και με τη σύμφωνη γνώμη της Δημογεροντίας, προκειμένου να διαμένει σε αυτή,
όταν επισκεπτόταν τη Σύρο, ο Αρχιεπίσκοπος Σύρου και Τήνου και χρησιμοποιείται έκτοτε,
και μέχρι την άσκηση της αγωγής, ως μητροπολιτική κατοικία, βάσει της αρχικά συναφθείσας
σύμβασης παράκλησης (κατά τις διατάξεις του β.ρ. δικαίου) και, ακολούθως, βάσει σύμβασης
χρησιδανείου.
Ισχυριζόμενος, τέλος, ότι η εναγομένη αμφισβήτησε το δικαίωμα κυριότητας του στο επίδικο
ακίνητο, που απέκτησε με τα προσόντα της τακτικής, άλλως της έκτακτης χρησικτησίας,
ενεργώντας, με καλή πίστη, όλες τις προσιδιάζουσες στη φύση και τον προορισμό του
πράξεις νομής, από το 1827 μέχρι την άσκηση της αγωγής, δηλώνοντας αυτό στο Κτηματολόγιο
και προβαίνοντας στην κατ' άρθρο 62 του ν. 590/1977 μονομερή, συμβολαιογραφική δήλωση
κυριότητας (γεγονός που ο ενάγων πληροφορήθηκε την 21-5-2003) και αντιποιήθηκε τη νομή
του, συνεχίζοντας να το χρησιμοποιεί όχι δυνάμει της ενεργούς σύμβασης χρησιδανείου αλλά
ως κυρία αυτού, ζητεί: α) να αναγνωριστεί η κυριότητα του στο επίδικο ακίνητο (οικόπεδο
με διώροφη οικοδομή), που ήδη έχει καταγραφεί στο οικείο Κτηματολογικό Γραφείο
Ερμούπολης Σύρου με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0, β) να υποχρεωθεί η εναγομένη και κάθε τρίτος,
που έλκει ή εξαρτά δικαιώματα από αυτήν, να του αποδώσει το επίδικο ακίνητο,
διατασσόμενης της βίαιης αποβολής της, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της, γ) να διαταχτεί
η διόρθωση της αρχικής κτηματολογικής εγγραφής, έτσι ώστε κύριος αυτού να φέρεται ο
ενάγων και δ) επικουρικά, στην περίπτωση που δεν είναι δυνατή η διόρθωση της εγγραφής
στο Κτηματολόγιο και η απόδοση της νομής του επίδικου, να υποχρεωθεί η εναγόμενη να του
καταβάλει, με το νόμιμο τόκο από την επίδοσης της αγωγής, το ποσό των 1.200.000 ευρώ,
λόγω της παράνομης και αντισυμβατικής παραπάνω εκτεθείσας συμπεριφοράς της.
Με αυτό το περιεχόμενο και αιτήματα, η υπό κρίση αγωγή αρμόδια και παραδεκτά εισάγεται
για να συζητηθεί ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου (άρθρα 6 παρ. 2 εδ. α' του ν. 2664/1998,
9, 10, 11 αρ. 1, 18 παρ. 2 και 29 ΚΠολΔ), κατά την τακτική διαδικασία, καθόσον: α)
ασκήθηκε εμπρόθεσμα, κατ' άρθρα 6 παρ. 1 σε συνδ. με 1 παρ. 3 του ν. 2664/1998, όπως
ισχύει μετά την τροποποίηση του από τους ν. 3127/2003 και 3559/2007 (καθότι με την
339/16-11-2005 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΚΧΕ, ΦΕΚ Β' της 24-11-2005,
ορίστηκε ημερομηνία έναρξης του κτηματολογίου στην περιοχή η 24-11-2005), β)
καταχωρήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, κατ' άρθρο 220 ΚΠολΔ σε συνδ. με άρθρα 12 παρ. 1
περ. ιβ και παρ. 5 και 13 παρ. 2 εδ. 4 του ν. 2664/1998, όπως ισχύει μετά την
τροποποίηση του από τους ν. 3127/2003 και 3559/2007, στο οικείο κτηματολογικό φύλλο
(σχετ. το 67/15-1-2008 πιστοποιητικό καταχώρησης του Κτηματολογικού Γραφείου Σύρου -
Ερμουπόλεως), γ) αντίγραφο αυτής κοινοποιήθηκε στον Προϊστάμενο του Κτηματολογικού
Γραφείου Ερμούπολης Σύρου, κατ' άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 2664/1998, όπως ισχύει μετά την
τροποποίηση του από τους ν. 3127/2003 και 3559/2007 (σχετ. η 11.508/15-1-2008 έκθεση
επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Πρωτοδικείου Σύρου Ειρήνης
Ανυσίου), και δ) προσκομίζονται, κατ' άρθρο 214Α παρ. 1, 2, 7 και 8 ΚΠολΔ, οι από 20-6-
2008, 26-6-2008 και 11-7-2008 κοινές δηλώσεις (πρακτικά) διαπίστωσης της αποτυχίας
απόπειρας συμβιβασμού, που υπογράφονται από τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων.
Είναι δε νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις που αναφέρονται στις εκτεθείσες νομικές
σκέψεις, καθώς και σε αυτές των άρθρων 947, 948, 1045, 1110 ΑΚ, ν. 19 παρ. 2 Πανδ.
43.26, ν. 2 παρ 2 Πανδ. 43.25 του β.ρ. δικαίου (ως προς τη "σύμβαση παράκλησης" του β.ρ.
δικαίου και το δικαίωμα ελεύθερης ανάκλησης της, σχετ. ΑΠ 460/1977 ΝοΒ 26.45, Τούση,
Εμπράγματον Δίκαιον, παρ. 56) και 191 αρ. 2 σε συνδ. με 176 εδ. α' ΚΠολΔ, πλην των
παρακάτω αιτημάτων, τα οποία είναι μη νόμιμα και, συνεπώς, απορριπτέα: α) της
αναγνώρισης της κυριότητας του ενάγοντος (και απόδοσης του επίδικου πράγματος), κατά το
μέρος που ζητείται κατά τις διατάξεις περί τακτικής χρησικτησίας, καθόσον, όπως
ιστορείται στην ένδικη αγωγή, ο ενάγων Δήμος ουδέποτε απέκτησε νόμιμο ή νομιζόμενο τίτλο
του επίδικου ακινήτου (δηλαδή νόμιμα μεταγραμμένο συμβολαιογραφικό τίτλο, μετά την ισχύ
του νόμου περί μεταγραφής και ίδρυσης του υποθηκοφυλακείου της Ερμούπολης το 1857), όπως
απαιτείται κατά τις διατάξεις των άρθρων 1 και 4 ν. Τ/1856 του προϊσχύσαντος β.ρ.
δικαίου και άρθρων 1033 σε συνδ. με 1041 και 1043 του ισχύοντος ΑΚ, κατά τα αναφερόμενα
στην παραπάνω μείζονα σκέψη, β) του παρεπόμενου αιτήματος περί βίαιης αποβολής και
εγκατάστασης του ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο, στην περίπτωση μη συμμόρφωσης της
εναγομένης στο διατακτικό της απόφασης, καθόσον η (άμεση) αναγκαστική εκτέλεση της
(τελεσίδικης και εκτελεστής) απόφασης, που διατάσσει την απόδοση ακινήτου, συντελείται
ευθέως, κατ' άρθρο 943 παρ. 1 ΚΠολΔ, με την αποβολή του καθού από το ακίνητο και την
εγκατάσταση σ' αυτό του υπέρ ου η εκτέλεση από τον αρμόδιο δικαστικό επιμελητή (ο οποίος
έχει τις εξουσίες του άρθρου 929 ΚΠολΔ), κατόπιν εντολής του πληρεξούσιου δικηγόρου του
υπέρ ου η εκτέλεση, συντασσόμενης σχετικής έκθεσης, χωρίς να απαιτείται διαταγή του
δικαστηρίου και γ) του επικουρικού αιτήματος περί χρηματικής αποζημίωσης του ενάγοντος
στην περίπτωση που δεν είναι δυνατή η διόρθωση της πρώτης εγγραφής στο κτηματολόγιο και
η απόδοση του επίδικου ακινήτου, καθόσον κανένα σχετικό λόγο δεν επικαλείται ο ενάγων,
που να στηρίζει κατά το νόμο το παραπάνω αίτημα του (αναφέρει: "... στην περίπτωση που
ήθελε κριθεί ότι η διόρθωση της εγγραφής στο κτηματολόγιο και η απόδοση της νομής του
επίδικου ακινήτου δεν είναι για κάποιο λόγο δυνατή ...", σελ. 41 αγωγής), ούτε και
υφίσταται τέτοιος λόγος, με βάση τα ιστορούμενα πραγματικά γεγονότα (όπως αυτά
εντάσσονται στους παραπάνω εφαρμοζόμενους κανόνες δικαίου), τα οποία, αν αποδειχτούν
βάσιμα, οδηγούν στην παραδοχή των ένδικων αιτημάτων και στην πλήρη προστασία της
κυριότητας του ενάγοντος, που παρέχει κάθε δικαστική απόφαση, που εκτελείται στο όνομα
του Ελληνικού Λαού.
Πρέπει, συνεπώς, να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν, κατά το μέρος της που κρίθηκε
νόμιμη, χωρίς να απαιτείται η καταβολή τέλους δικαστικού ενσήμου (άρθρο 276 παρ. 1 του
ν. 3463/2006).
Από την εκτίμηση των ένορκων καταθέσεων: α) του μάρτυρα, που εξετάστηκε ενώπιον του
Δικαστηρίου τούτου κατά πρόταση του ενάγοντος και καταχωρήθηκε στα ταυτάριθμα με την
παρούσα πρακτικά, και β) των μαρτύρων ............................ του ............,
............................. του ....... και ......................... του
..................., που εξετάστηκαν, με τη φροντίδα του ενάγοντος, ενώπιον της
συμβολαιογράφου Ερμούπολης Μαρίας Τσάντα -Χρηστίδη, κατόπιν νομότυπης κλήτευσης της
εναγομένης (σχετ. οι 4562 από 5-10-2009 και 4587 από 20-10-2009 εκθέσεις επίδοσης της
δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Σύρου Μαρίας Ανυσίου) και καταχωρήθηκαν στις
5.768/12-10-2009, 5.769/12-10-2009 και 5.780/23-10-2009 πράξεις ένορκης βεβαίωσης της
παραπάνω συμβολαιογράφου καθώς και όλων των εγγράφων που προσκομίζει και επικαλείται
νομότυπα ο ενάγων, αποδεικνύονται τα εξής: Το 1827, η Δημογεροντία του τότε νεοσύστατου
οικισμού της Ερμούπολης Σύρου, αποκαλούμενη έκτοτε "Δημογεροντία Σύρας" (σχετ. Ανδρέα
Δρακάκη, "Ιστορία του Δήμου Ερμουπόλεως (Σύρας), έκδ. 1983, τ. β', σελ. 126), έλαβε,
κατόπιν άτυπης και μη μεταγραμμένης (ούτε μετά την έναρξη ισχύος του νόμου περί
υποθηκοφυλακείων και μεταγραφών και την ίδρυση του Υποθηκοφυλακείου Ερμούπολης το 1857)
αγοραπωλησίας, με χρήματα των Δημογερόντων της Σύρου, στη νομή της ένα ακίνητο -
οικόπεδο εμβαδού 550 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "Μεταμόρφωση" της Ερμούπολης Σύρου,
της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Ερμούπολης και επί της οδού ........... (όπου
βρίσκεται ήδη και η είσοδος του ακινήτου) και έχει σχήμα ακανόνιστου, επιμήκους
τραπεζίου, όπως απεικονίζεται στο ενσωματωμένο στο δικόγραφο της αγωγής (σελ. 4β') από
7-1-2008 τοπογραφικό διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού
............................................, που συντάχτηκε στη βάση κτηματολογικού
διαγράμματος συντεταγμένων του Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε.Γ.Σ.Α. '87 και φέρει την από 10-1-2008
θεώρηση του αρχιτέκτονα μηχανικού και διευθυντή των τεχνικών υπηρεσιών του Δ.
Ερμούπολης, ............................................, με τους αριθμούς και τα
κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα "1-Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-1" και συνορεύει
περιμετρικά, σύμφωνα με το παραπάνω τοπογραφικό διάγραμμα, ως ακολούθως: βορειοδυτικά
ξεκινά από το σημείο "18" και συνεχίζει βορειοανατολικά, σε ευθεία γραμμή, στα σημεία
"18-17-16-15-14" συνολικού μήκους 25,80 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος της, με τη
δημοτική κλιμακωτή οδό .......... (όπου η είσοδος του), νοτιοδυτικά ξεκινά από το σημείο
"14" και συνεχίζει σε νοτιοανατολική κατεύθυνση, σε ευθεία γραμμή, στα σημεία "14-13",
συνολικού μήκους 3 μέτρων, συνορεύοντας κατά το μήκος της με την ίδια παραπάνω δημοτική
οδό (Ομήρου), νοτιοανατολικά ξεκινά από το σημείο "13" και συνεχίζει σε βορειοανατολική
κατεύθυνση, σε ελαφρά τεθλασμένη γραμμή, στα σημεία "13-Δ-Γ-Β-Α-1", συνολικού μήκους
45,90 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος της αυτό, με ακάλυπτο χώρο και, μετά από
αυτόν, με τον προαύλιο χώρο του Ι.Ν. της Μεταμορφώσεως και βορειοανατολικά ξεκινά από το
σημείο "1" και συνεχίζει σε βορειοδυτική - δυτική κατεύθυνση, σε ελαφρά τεθλασμένη
γραμμή, στα σημεία "1-22-21-20", συνολικού μήκους 11 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος
αυτό, εν μέρει με ιδιοκτησία .......................... και εν μέρει με ιδιοκτησία
άγνωστων προσώπων. Το ίδιο έτος (1827), η Δημογεροντία Σύρας ανήγειρε στο επίδικο
οικόπεδο μια οικία, με έξοδα των δημογερόντων της Σύρου, την οποία, κατά τα έτη 1868-
1874, κατεδάφισε πλήρως ο ενάγων Δήμος, διάδοχος, από το 1833, της Δημογεροντίας (μετά
την κατάργηση του θεσμού των δημογερόντων δυνάμει του από 27-12-1833 δ/τος της τότε
αντιβασιλείας, σχετ. Ανδρέα Φραγκίδη, Ιστορία της νήσου Σύρου, έκδ. 1975, σελ. 456) και,
στη θέση "-' της, ανήγειρε νέα, διώροφη οικοδομή, που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του
επίδικου οικοπέδου, και υφίσταται, στη μορφή της αυτή, μέχρι την άσκηση της αγωγής.
Συγκεκριμένα, ο τότε .............................., ως νόμιμος εκπρόσωπος του
ενάγοντος, έδωσε εντολή για την οικοδόμηση της νέας διώροφης κατοικίας, με δαπάνες του
ενάγοντος και στη βάση προϋπολογισμού που είχε συντάξει ο δημοτικός αρχιτέκτονας
........, και, αφού διενεργήθηκε μειοδοτικός διαγωνισμός από τον ενάγοντα, κατακυρώθηκε
το έργο στον αρχιτέκτονα - εργολάβο ..................και στον ασβεστοποιό
............... συνταγέντος του 2.527 από 13-7-1873 συμβολαιογραφικού συμφωνητικού του
συμβολαιογράφου Ερμούπολης Ιωάννη Αθανασίου.
Τα παραπάνω αποδεικνύονται εναργώς από τα εξής (μεταξύ άλλων προσκομιζόμενων) έγγραφα:
α) το 2.527/1873 συμβολαιογραφικό συμφωνητικό, που αφορά στην εκτέλεση του έργου της
ανοικοδόμησης της παραπάνω οικίας, β) το από 10-1-1869 έγγραφο του Δημαρχεύοντος
Παρέδρου του Δήμου Ερμουπόλεως προς το μηχανικό του Δήμου για την εποπτεία σύνταξης
προϋπολογισμού του έργου, το 1900 από 7-2-1869 έγγραφο του Νομάρχη Κυκλάδων προς το
Δήμαρχο Ερμούπολης, που αφορά στην έγκριση της διενεργηθείσας μειοδοτικής δημοπρασίας,
όπου αναφέρει "... να φροντίσετε περί της εξασφαλίσεως των δημοτικών συμφερόντων... και
της εκτελέσεως του έργου...", γ) τον από 13-2-1869 προϋπολογισμό του έργου, που
συντάχτηκε από το μηχανικό του Δήμου, δ) το 56 από 13-2-1869, με αριθμό διεκπεραίωσης
779/15-2-1869, έγγραφο του μηχανικού του Δήμου ................προς τον τότε Δήμαρχο,
αναφορικά με τον προϋπολογισμό του έργου, ε) το από 15-2-1869 έγγραφο του παραπάνω
μηχανικού, με το οποίο ορίζονται οι όροι εκτέλεσης του έργου, στ) την από 18-2-1869
προσθήκη στον προϋπολογισμό του έργου, που συντάχτηκε από τον παραπάνω μηχανικό, ζ) την
931 από 20-2-1869 διακήρυξη του τότε Δημάρχου, με την οποία εκτέθηκε σε μειοδοτικό
διαγωνισμό το έργο της επισκευής του προαυλίου, η) την από 20-2-1869 δημοσίευση της
παραπάνω δημαρχιακής διακήρυξης στον οικείο πίνακα του Δήμου, θ) τα από 21, 22 και 23-2-
1869 πρακτικά μειοδοτικής δημοπρασίας για την επισκευή του προαυλίου του επίδικου
ακινήτου, που διενεργήθηκε ενώπιον του Δημάρχου ......................., ι) το 931 από
25-2-1869 και αριθμό διεκπεραίωσης 340 έγγραφο του τότε Δημάρχου προς τη Νομαρχία
Κυκλάδων, που αφορά στην έγκριση των πρακτικών της γενόμενης δημοπρασίας, ία) το 1034
από 8-3-1869 έγγραφο του τότε Δημάρχου προς το μηχανικό του έργου, με το οποίο του
αποστέλλει τα πρακτικά και αντίγραφο της εγκριτικής διαταγής του Νομάρχη, ιβ) το 67 από
2-4-1869 έγγραφο του τότε μηχανικού του Δήμου προς τον τότε Δήμαρχο Ερμούπολης, με το
οποίο απευθύνεται συνημμένα συμπληρωματικός προϋπολογισμός για τις δαπάνες του έργου,
ιγ) τον από 2-4-1869 προϋπολογισμό της απαιτούμενης δαπάνης για τα κριθέντα ως αναγκαία
έργα που αφορούν στην επίδικη οικία, ιδ) το από 7-4-1869 έγγραφο του τότε Δημάρχου προς
τη Νομαρχία Κυκλάδων, όπου αναφέρονται όλες οι γενόμενες αλλαγές στον προϋπολογισμό του
έργου, ιε) το 3.345 από 8-4-1869 έγγραφο του τότε Νομάρχη προς το Δήμαρχο Ερμούπολης,
όπου αναφέρεται ότι το Υπουργείο Εσωτερικών ενέκρινε το απαιτούμενο ποσό επιχορήγησης
του Δήμου Ερμούπολης προς επισκευή των δημοτικών καταστημάτων και ζητά την επίσπευση του
έργου της κατασκευής της επίδικης οικίας, ιστ) το 74 από 20-4-1869 έγγραφο του μηχανικού
του Δήμου, με το οποίο ανατίθενται στον έτερο δημοτικό μηχανικό
.......................................τα έργα επισκευής της οικίας, ιζ) το από 7-4-1873
έγγραφο του Δημάρχου Ερμούπολης προς το Δημοτικό Συμβούλιο, με το οποίο το ενημερώνει
για την ανάγκη ολοκληρωτικής ανακαίνισης της οικίας, ιη) την 1903 από 9-6-1873 διακήρυξη
του Δημάρχου Ερμούπολης, με την οποία, κατόπιν της 3.603 από 5-6-1873 διαταγής της
Νομαρχίας Κυκλάδων, τέθηκε σε δημοπρασία η ανέγερση της επίδικης νέας οικίας, ιθ) το από
3-7-1873 έγγραφο του εργολάβου .........., με το οποίο αποδέχτηκε τη διενέργεια του
επίδικου έργου της ανοικοδόμησης της οικίας, έναντι του ποσού των 26.428 δρχ., που
κατατέθηκε στο Δήμο και ιη) το από 4-7-1873, με αριθμό διεκπεραίωσης 2.233/5-7-1873,
έγγραφο του Νομάρχη Κυκλάδων προς τον τότε Δήμαρχο, που αναφέρεται στη διενεργηθείσα
κατά τα παραπάνω δημοπρασία και στον προϋπολογισμό της απαιτούμενης δαπάνης του έργου.
Το οίκημα αυτό ο ενάγων παραχώρησε, ήδη από την αρχική κατασκευή του, κατά χρήση στην
εναγομένη, κατόπιν παράκλησης της και σύμφωνα με τη βούληση των δημοτών της Ερμούπολης,
προκειμένου να χρησιμοποιείται ως κατοικία του εκάστοτε αρχιεπισκόπου Σύρου και Τήνου,
συναφθείσας, έτσι, άτυπης παρακλητικής σύμβασης του ισχύοντος (προ της εισαγωγής του ΑΚ)
βυζαντινορωμαϊκού δικαίου, η οποία έδινε τη δυνατότητα στην εναγομένη αποκλειστικής
χρήσης του επίδικου ακινήτου (σύμφωνα με το σκοπό της παραχώρησης, δηλαδή ως κατοικία
του εκάστοτε αρχιεπισκόπου), παραμένοντας ο ενάγων κύριος αυτού (σχετ. ΑΠ 460/1977 ΝοΒ
26.45, όπου η παρακλητική σχέση δε μεταβιβάζεται στους κληρονόμους του λαβόντος, Αντ..
Κιτσικόπουλος, Νομή και οιονεί νομή κατά τον Αστικόν Κώδικα και το προϊσχύσαν δίκαιον
και προσωρινά μέτρα επό νομής, εκδ. Δ. Πετσάλη (τυπογρ), Αθήνα, 1948, σελ. 255-256).
Η εν λόγω συμβατική σχέση των διαδίκων παρέμεινε, με την άτυπα δηλωμένη βούληση των
διαδίκων, μέχρι την άσκηση της αγωγής και μετασχηματίστηκε σε σύμβαση χρησιδανείου (μετά
την κατάργηση από την εισαγωγή του ΑΚ των σχετικών διατάξεων του β.ρ. δικαίου),
διεπόμενη, εφεξής, από τις διατάξεις των άρθρων 810 επ. ΑΚ, ενώ το επίδικο ακίνητο έγινε
γνωστό ως "μητροπολιτική" ή "επισκοπική" κατοικία.
Καθόλο το χρονικό διάστημα από το 1827 και μέχρι την άσκηση της αγωγής, ο ενάγων, με
πλήρη πεποίθηση ότι το επίδικο ανήκει στην κυριότητα του, προέβαινε, συνεχώς, σε όλες
τις πράξεις νομής, που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του ως αστικού ακινήτου
ενώ, εξάλλου, η εναγομένη, σε πλείστες ευκαιρίες, απευθυνόταν ευθέως στον ενάγοντα με
την ιδιότητα του ως ιδιοκτήτη του ακινήτου, όπως τούτο προκύπτει τόσο από τις καταθέσεις
των μαρτύρων όσο και από το πλήθος των εγγράφων, που προσκομίζει ο ενάγων.
Συγκεκριμένα, με το 266 από 6-11-1868 έγγραφό του ο τότε Αρχιεπίσκοπος Σύρου και Τήνου,
απευθυνόμενος στον τότε Δήμαρχο αναφορικά με την εκτέλεση του έργου της κατασκευής της
επίδικης κατοικίας αναφέρει ότι "... Το έργον τούτο, Κύριε Δήμαρχε, αφορών τον ωραϊσμόν
της Αρχιεπισκοπής ούσης δημοτικής ιδιοκτησίας, πεποίθαμεν ότι θέλετε επιδιώξει
δραστηρίως, το μεν διότι κατά τον Δημοτικόν Νόμον ο ωραϊσμός της πόλεως και των
δημοτικών καταστημάτων θεωρείται εκ των ουσιωδών του Δήμου καθηκόντων ... Το τοιούτον
θεωρούμεν αναρμόζον ουχί τόσον δι' ημάς, όσον δια την ημετέραν πόλιν και την του Δήμου
αξιοπρέπειαν" ενώ με το 112 από 19-3-1869 έγγραφο του προς το Νομάρχη Κυκλάδων, ζητεί να
εγκριθεί, επειγόντως, και νέα δαπάνη από το δημόσιο προϋπολογισμό για την εκτέλεση του
εν λόγω έργου.
Από τα παραπάνω έγγραφα προκύπτει ότι, ήδη κατά την εκτέλεση του έργου της ανοικοδόμησης
της επίδικης κατοικίας, ο τότε Αρχιεπίσκοπος Σύρου συνομολογούσε την ιδιοκτησία του
Δήμου, γνωρίζοντας ότι η εκτέλεση του έργου αυτού γινόταν από τον προϋπολογισμό του
Δημοσίου, ενώ οι δαπάνες προϋπολογίζονταν σε βάρος του ενάγοντος και εγκρίνονταν στο
όνομα του, ο οποίος, ως κύριος του επιδίκου, έφερε και τη δαπάνη εκτέλεσης του έργου.
Εξάλλου, ο ενάγων, καθόλο το παραπάνω αναφερόμενο χρονικό διάστημα από το 1827 και μέχρι
την άσκηση της αγωγής, προέβαινε σε συνεχείς πράξεις νομής σε αυτό και, συγκεκριμένα: α)
ασφάλιζε το ακίνητο σε διάφορες ασφαλιστικές εταιρείες για τον κίνδυνο πυρκαγιάς κ.λ.π.,
κατά το χρονικό διάστημα από το Μάιο του έτους 1930 μέχρι την 1-1-1975, οπότε το
Δημοτικό Συμβούλιο έκρινε ότι δεν έπρεπε να ανανεώσει την εν λόγω ασφάλεια, εξαιτίας της
οικονομικής δυσπραγίας του Δήμου, αποφασίζοντας, πλέον, να ασφαλίζει μόνο τα δημοτικά
ακίνητα που χρησιμοποιούσαν οι υπηρεσίες του Δήμου και όχι τα δημοτικά ακίνητα που είχαν
μισθωθεί ή χρησιδανειστεί σε τρίτους (σχετ. τα με επίκληση προσκομιζόμενα ψηφίσματα, οι
αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου και τα αποσπάσματα του Βιβλίου Ασφαλειών του Δήμου
των παραπάνω ετών), β) χρηματοδοτούσε από δικά του κονδύλια τα έργα επισκευής του
οικήματος (πλην των συνηθισμένων δαπανών για τη συντήρηση του πράγματος, που βαρύνουν
την εναγομένη κατ' άρθρο 813 εδ. α ΑΚ), γ) το έτος 1972 παραχώρησε το δικαίωμα εγγραφής
υποθήκης στο επίδικο ακίνητο, προς εξασφάλιση τοκοχρεωλυτικού δανείου ποσού 3.000.000
δρχ., που είχε λάβει από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για την κατασκευή
εσωτερικού δικτύου ύδρευσης του Δήμου, κατόπιν της 4 από 14-1-1972 απόφασης του
Δημοτικού Συμβουλίου, χωρίς, τελικά, να εγγραφεί υποθήκη, καθόσον το παραπάνω πιστωτικό
ίδρυμα αρκέστηκε στην ενεχύραση των τακτικών και έκτακτων εσόδων του Δήμου, δ)
περιλάμβανε σε σχετικά εκδοθέντα ψηφίσματα του Δημοτικού Συμβουλίου το επίδικο ακίνητο
ως δημοτικό (σχετ. ενδ. Ψηφίσματα των συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου 34/2-12-
1955, 33/14-12-1956, 32/9-12-1957, 30/17-12-1958, 12/17-12-1959, 23/15-12-1960, 20/4-12-
1961, 18/30-11-1962, 22/9-12-1963, 10/4-12-1964, 25/5-12-1966, 9/4-12-1967, 34/20-12-
1968, 33/1-12-1969, 36/4-12-1970, 32/17-12-1971, 1/14-1-1974, 34/14-1-1972 και αποφάσεις
του Δημοτικού Συμβουλίου 37Α/14-2-1977, 84/15-6-1978, 11/11-1-1980, 25/16-2-1981, 8/20-
1-1982), ε) καταχώρησε το επίδικο ακίνητο: (ι) στο τηρούμενο από το έτος 1959 και μέχρι
την άσκηση της αγωγής "Βιβλίο Κτηματικής Περιουσίας του Δήμου Ερμουπόλεως",
Θεωρημένο με ημερομηνία 14-9-1959, κατόπιν της 26.959/153/13-11-1958 εγκύκλιας διαταγής
της Νομαρχίας Κυκλάδων, από την αρμόδια δικαστική Αρχή (Ειρηνοδίκη Ερμουπόλεως), με την
επισημείωση "Μητροπολιτικό Μέγαρο .... χρησιμοποιείται ως κατοικία Μητροπολίτου, έχει
παραχωρηθεί δωρεάν η χρήσις του", (ιι) στον "Πίνακα των ακινήτων του Δήμου Ερμουπόλεως",
με την ίδια παραπάνω επισημείωση (αντίγραφο του οποίου βρίσκεται στο Ιστορικό Αρχείο Δ.
Ερμουπόλεως, (ιιι) στο βιβλίο "Δημοτικής Περιουσίας" και στο "Βιβλίον της ακινήτου
περιουσίας του Δήμου Ερμουπόλεως" της Νομικής Υπηρεσίας του ενάγοντος, με την ίδια
παραπάνω επισημείωση, ενώ, επίσης, ήταν καταγραμμένη, ως δημοτική ιδιοκτησία, στον
"Οδηγό Δημοτικού Αρχείου Ερμούπολης 1821-1949" των ............... και
....................., έκδοσης της "Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού", έτους 1987
(σχετ. σελ. 66, όπου αναφέρεται το επίδικο ακίνητο ως δημοτικό με αναφορά "Επισκοπικός
Οίκος") και στ) με σειρά αποφάσεων του και, τελευταίο, το 7(374/1/1965 Ψήφισμα του
Δημοτικού Συμβουλίου Ερμουπόλεως, που λήφθηκαν κατόπιν του 44.798/1964 εγγράφου του
Νομάρχη Κυκλάδων, προς εφαρμογή των σχετικών διατάξεων περί χρησιδανείων και μισθώσεων
του Δημοτικού Κώδικα, και λόγω οικονομικής δυσπραγίας του, αποφάσισε και κήρυξε λήξασα,
από ΙΙ-1965, την προς την εναγομένη δωρεάν παραχώρηση της χρήσης του επίδικου δημοτικού
μεγάρου - "μητροπολιτικής κατοικίας", επιτρέποντας, εφεξής, τη χρήση του με την καταβολή
μισθώματος, που ορίστηκε στο ποσό των 3.000 δρχ., χωρίς, ωστόσο, να εφαρμοστεί η απόφαση
αυτή, αλλά, κατόπιν διαβουλεύσεων των διαδίκων, συνεχίστηκε το προηγούμενο μεταξύ τους
συμβατικό καθεστώς (χρησιδάνειο) και, γενικά, έπραττε, ως προς το επίδικο ακίνητο, ό,τι
έπραττε και για τα υπόλοιπα ακίνητα ιδιοκτησίας του, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης
τακτικής διαχείρισης αυτών.
Το 2003, ο πληρεξούσιος δικηγόρος του ενάγοντος, κατά τη διάρκεια έρευνας της ακίνητης
περιουσίας του τελευταίου, για να προβεί στις αναγκαίες πράξεις καταχώρησης της στο
Κτηματολόγιο, ανακάλυψε, ότι το επίδικο ακίνητο, ως τμήμα μείζονος έκτασης ακινήτου
εμβαδού 744
τ.μ., είχε δηλωθεί, κατά τη διαδικασία του Εθνικού Κτηματολογίου, από την εναγομένη ως
ακίνητο κυριότητας της, που είχε περιέλθει στην τελευταία με αιτία τη χρησικτησία,
λαμβάνοντας ΚΑΕΚ 290451718001/0/0 (σχετ. το από 14-1-2008 απόσπασμα κτηματολογικού
διαγράμματος του ακινήτου, κατά ΕΓΣΑ'87 και από 14-1-2008 αντίγραφο βιβλίων του
Κτηματολογικού Γραφείου Σύρου των αρχικών εγγραφών και η Ε20004 από 26-3-2003 δήλωση του
ν. 2308/1995 του ενάγοντος προς το Εθνικό Κτηματολόγιο, που προσκομίζει και επικαλείται
ο ενάγων).
Κατά τη διάρκεια της περαιτέρω διερεύνησης της υπόθεσης διαπιστώθηκε, από τον ενάγοντα,
ότι ο Μητροπολίτης ..................., ............., προέβη, με την ιδιότητα του αυτή,
στις 9-3-1979, ενώπιον του συμβολαιογράφου Ερμούπολης Μάξιμου Ταλασλή, σε μονομερή
δήλωση κυριότητας στο επίδικο ακίνητο και συντάχτηκε σχετικά η, ήδη μεταγραμμένη από 28-
3-1979 (στον τόμο 540, με αριθμό 94, του βιβλίου μεταγραφών του Δ. Ερμουπόλεως),
3.858/9-3-1979 πράξη (που φέρει τον τίτλο "ΔΗΛΩΣΙΣ") του παραπάνω συμβολαιογράφου, στην
οποία αναφέρονται τα εξής: "Ο Σεβασμιώτατος ..........................κ.
........................................ και ητήσατο ούτος, υπό την άνω ιδιότητα του, ως
....................................., εκπροσωπών εν προκειμένω την Ιεράν
.................................κ.λπ (Νομικόν Πρόσωπον Ιδιωτικού Δικαίου) την σύνταξιν
της παρούσης δηλώσεως και εξέθηκεν τα ακόλουθα:
Οτι η Ιερά Μητρόπολις ............................. είναι απόλυτος κυρία νομεύς και
κάτοχος ενός αστικού ακινήτου κτήματος - Μεγάρου -κειμένου εν τη πόλει και τω Δήμω
Ερμουπόλεως και άνωθεν του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού της .........................,
εκτισμένου επί οικοπέδου ανήκοντος πρότερον, ήτοι προ του έτους 1874 εις τον Δήμον
Ερμουπόλεως και παραχωρηθέντος εν έτει 1874 προκειμένου να αναγερθή επ' αυτού (του
οικοπέδου) το σήμερον υφιστάμενον Μητροπολιτικόν Μέγαρον, προορισθέν έκτοτε και
χρησιμοποιούμενον μέχρι και σήμερον, ως Εκκλησιαστικόν Κτίριον, δια την κατοικίαν των
εκάστοτε Μητροπολιτών της Ιεράς ................... κ.λπ. εκτάσεως του όλου οικοπέδου
μέτρων τετραγωνικών οκτακοσίων είκοσι επτά και δέκα εκατοστών (827,10 μ.τ.) ως τούτο
εμφαίνηται σήμερον εις το από μηνός Μαρτίου 1976 τοπογραφικόν διάγραμμα του πολιτικού
μηχανικού ................. .... Επί του άνω λεπτομερώς καθοριζομένου οικοπέδου, εν έτει
1874, δι' εισφορών των τεσσάρων (4) Ορθοδόξων Ιερών Ναών της πόλεως της Ερμουπόλεως,
ήτοι του Ιερού Ναού της
................................................................... και εισφορών
θεοσεβών πολιτών, ανηγέρθη το Μητροπολιτικόν Μέγαρον, συγκείμενον εκ δύο ορόφων μεθ'
υπογείου ... μετά του παρακειμένου και συνεχόμενου τω Μεγάρω κτίσματος της παλαιάς
Μητροπόλεως ... Του προπεριγραφέντος αστικού ακινήτου κτήματος η Ιερά Μητρόπολις
...................... ... κατέστη κυρία, νομεύς και κάτοχος ως κατέχουσα και νεμόμενη
τούτο συνεχώς και αδιακόπως από του έτους 1874 μέχρι σήμερον καλοπίστως και με την
πεποίθησιν κυρίου, εν συνδυασμώ και με την παράγραφαν Ι του άρθρου 62 του Νόμου 590/21-
5-1977 "Περί του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος".
Ο δε εμφανισθείς Μητροπολίτης ... ποιείται την την παρούσαν δήλωσιν, συμφώνως προς την
διαληφθείσαν διάταξιν του άρθρου 62 του Νόμου 590/1977 υπό την άνω ιδιότητα του, ως
διαποιμαίνοντος την Ιεράν Μητρόπολη/ ... (Νομικόν Πρόσωπον Ιδιωτικού Δικαίου). ... Η
παρούσα δήλωσις συντάσσεται ατελώς, κατά το άρθρον 62 του Ν. 590/1977. ...". Πλην, όμως,
η παραπάνω μονομερής δήλωση του εκπροσώπου της εναγομένης δεν μπορεί να παράξει έννομες
συνέπειες και, συγκεκριμένα, να οδηγήσει στη σύσταση ή τη μετάθεση της κυριότητας στο
επίδικο ακίνητο, καθόσον δεν εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 62 παρ. 1 του ν. 590/1977,
διότι αυτή αντίκειται (κατά τα κριθέντα εδάφια της), σύμφωνα με όσα αναφέρονται στις
νομικές σκέψεις της απόφασης, στις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 17 παρ. 2
του Συντάγματος και στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης
για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των
θεμελιωδών ελευθεριών.
Εξάλλου, σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη διάταξη δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής,
καθόσον η προβλεπόμενη μονομερής δήλωση δεν μπορεί να συνταχτεί -ούτε να γίνει επίκληση
αυτής, εφόσον συνταχτεί σε βάρος του ενάγοντος, ΟΤΑ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη
διάταξη του άρθρου 4 του ν.δ. της 28.11/2.12.1968, που ίσχυε τόσο κατά το χρόνο σύνταξης
της παραπάνω δήλωσης (1979) όσο και κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, κατά την οποία
αναγνωρίζονται στους ΟΤΑ όλα τα προνόμια που αναγνωρίζονται στο Δημόσιο και στα οποία
περιλαμβάνεται και η ρητή εξαίρεση του άρθρου 62 του ν. 590/1977.
Τέλος, η διάταξη αυτή δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής, δοθέντος ότι, με βάση τα πλήρως
παραπάνω αποδειχθέντα, η επίδικη κατοικία κτίστηκε σε οικόπεδο ιδιοκτησίας του
ενάγοντος (δηλαδή των πολιτών του Δ. Ερμουπόλεως) με δαπάνες που προϋπολογίστηκαν σε
βάρος του, και όχι από εισοδήματα της εναγομένης. .
Συνακόλουθα, καθόσον από τα παραπάνω αποδεικτικά μέσα προέκυψε εναργώς η κυριότητα του
ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο, την οποία απέκτησε με πρωτότυπο τρόπο και συγκεκριμένα
δυνάμει έκτακτης χρησικτησίας, αφού το νεμόταν με διάνοια κυρίου για χρονικό διάστημα
περίπου 180 ετών (δηλαδή από το έτος 1827 έως το έτος 2008, οπότε ασκήθηκε η αγωγή, έτσι
ώστε μέχρι την άσκηση της αγωγής να έχει
συμπληρώσει επτά φορές τον εκάστοτε προβλεπόμενο χρόνο έκτακτης χρησικτησίας), πρέπει η
κρινόμενη αγωγή να γίνει δεκτή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, κατά το μέρος της που ήδη κρίθηκε
νόμιμη, να αναγνωριστεί η κυριότητα του ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο και να διαταχτεί η
απόδοση αυτού από την εναγομένη, που αντιποιήθηκε τη νομή του, στον ενάγοντα.
Επίσης, πρέπει να διαταχτεί: α) η διόρθωση της αρχικής κτηματολογικής εγγραφής του
Κτηματολογικού Γραφείου Σύρου - Ερμούπολης, κατά την οποία φέρεται η εναγομένη ως κυρία
του επίδικου ακινήτου, εμβαδού 550 τ.μ. όπως ειδικά περιγράφεται παραπάνω,
περιλαμβάνοντας αυτό σε μεγαλύτερης έκτασης ιδιοκτησία της, συνολικού εμβαδού 744 τ.μ.,
με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0 και β) η αποκοπή από το μεγαλύτερο ακίνητο με ΚΑΕΚ
290451718001/0/0, του επίδικου τμήματος έκτασης 550 τ.μ., όπως ειδικά περιγράφεται
παραπάνω και απεικονίζεται στο ενσωματωμένο στο δικόγραφο της αγωγής (σελ. 4β') από 7-1-
2008 τοπογραφικό διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού ..............................., που
συντάχτηκε στη βάση κτηματολογικού διαγράμματος συντεταγμένων του Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε.Γ.Σ.Α.
'87 και φέρει την από 10-1-2008 θεώρηση του αρχιτέκτονος μηχανικού και διευθυντή των
τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου Ερμούπολης,............................., υπό τους αριθμούς
και τα κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα "1-Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-21 -22-1", που
φέρεται ως κυριότητας της εναγομένης, ώστε αυτό (το επίδικο) να λάβει νέο ΚΑΕΚ, όπου θα
φέρεται ως κύριος ο ενάγων Δήμος, με αιτία τη χρησικτησία.
Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί η εναγομένη στην καταβολή μέρους των δικαστικών εξόδων του
ενάγοντος, που αντιστοιχεί στο ποσοστό της ήττας της (άρθρα 178 παρ. 1 και 191 αρ. 2
ΚΠολΔ, σχετ. ως προς την επιβολή δικαστικής δαπάνης σε βάρος ηττώμενου ΝΠΔΔ, του οποίου
η νομική υπηρεσία δε διεξάγεται μέσω του Ν.Σ.Κ. σύμφωνα με άρ. 28 παρ. 4 του ν.
2579/1998, βλ. ΑΠ 1617/1999 ΕλλΔνη 41.368 και ΕΛαμ 212/2009 δημ. στη ΝΟΜΟΣ) και να
οριστεί το παράβολο, που πρέπει να προκαταβληθεί από την εναγομένη, για την περίπτωση
άσκησης ανακοπής ερημοδικίας (άρθρο 505 παρ. 2 ΚΠολΔ), σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο
διατακτικό της απόφασης.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει ερήμην της εναγομένης.
Ορίζει το παράβολο, για την περίπτωση άσκησης ανακοπής ερημοδικίας από την εναγομένη,
στο ποσό των διακοσίων (200) ευρώ.
Δέχεται, εν μέρει, την αγωγή.
Αναγνωρίζει ότι ο ενάγων είναι κύριος ενός ακινήτου - οικοπέδου, εμβαδού πεντακοσίων
πενήντα (550) τ.μ., με την υπάρχουσα σε αυτό διώροφη κατοικία (μητροπολιτική ή
επισκοπική κατοικία), που βρίσκεται στη θέση "Μεταμόρφωση" της Ερμούπολης Σύρου, της
κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Ερμούπολης και επί της οδού ........... (όπου βρίσκεται
ήδη και η είσοδος του ακινήτου) και έχει σχήμα ακανόνιστου, επιμήκους τραπεζίου, όπως
απεικονίζεται από 7-1-2008 τοπογραφικό διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού
.............., που συντάχτηκε στη βάση κτηματολογικού διαγράμματος συντεταγμένων του
Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε. Γ.Σ.Α. '87 και φέρει την από 10-1-2008 θεώρηση του αρχιτέκτονα
μηχανικού και διευθυντή των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου Ερμούπολης, ..................,
με τους αριθμούς και τα κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα "1-Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-
21-22-1" και Η συνορεύει περιμετρικά, σύμφωνα με το παραπάνω τοπογραφικό διάγραμμα, ως
ακολούθως: βορειοδυτικά ξεκινά από το σημείο "18" και ) συνεχίζει βορειοανατολικά, σε
ευθεία γραμμή, στα σημεία "18-17-16-15-14" συνολικού μήκους 25,80 μέτρων, συνορεύοντας,
κατά το μήκος της, με τη δημοτική κλιμακωτή οδό Ομήρου (όπου η είσοδος του), νοτιοδυτικά
ξεκινά από το σημείο "14" και συνεχίζει σε νοτιοανατολική κατεύθυνση, σε ευθεία γραμμή,
στα σημεία "14-13", συνολικού μήκους 3 μέτρων, συνορεύοντας κατά το μήκος της με την
ίδια παραπάνω δημοτική οδό (.......................), νοτιοανατολικά ξεκινά από το
σημείο "13" και συνεχίζει σε βορειοανατολική κατεύθυνση, σε ελαφρώς τεθλασμένη γραμμή,
στα σημεία "13-Δ-Γ-Β-Α-1", συνολικού μήκους 45,90 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος
της αυτό, με ακάλυπτο χώρο και, μετά από αυτόν, με τον προαύλιο χώρο του Ι.Ν. της
Μεταμορφώσεως και βορειοανατολικά ξεκινά από το σημείο "1" και συνεχίζει σε βορειοδυτική
- δυτική κατεύθυνση, σε ελαφρώς τεθλασμένη γραμμή, στα σημεία "1-22-21-20", συνολικού
μήκους 11 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος αυτό, εν μέρει με ιδιοκτησία
.................... και εν μέρει με ιδιοκτησία άγνωστων προσώπων.
Υποχρεώνει την εναγομένη να αποδώσει το παραπάνω περιγραφόμενο ακίνητο - οικόπεδο,
εμβαδού πεντακοσίων πενήντα (550) τ.μ., με την υπάρχουσα σε αυτό διώροφη κατοικία, που
βρίσκεται στη θέση "Μεταμόρφωση" της Ερμούπολης Σύρου, της κτηματικής περιφέρειας του
Δήμου Ερμούπολης, στον ενάγοντα.
Διατάσσει τη διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής στο κτηματολογικό βιβλίο του
Κτηματολογικού Γραφείου Ερμούπολης Σύρου, κατά την οποία φέρεται η εναγομένη ως κυρία
του επίδικου ακινήτου, εμβαδού 550 τ.μ., όπως ειδικά περιγράφεται παραπάνω, με αιτία τη
χρησικτησία, περιλαμβάνοντας αυτό σε μεγαλύτερης έκτασης ιδιοκτησία της, συνολικού
εμβαδού 744 τ.μ., με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0, και την αποκοπή από το μεγαλύτερο ακίνητο
(εμβαδού 744 τ.μ.) με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0, του επίδικου τμήματος έκτασης 550 τ.μ.,
όπως ειδικά αυτό περιγράφεται παραπάνω και απεικονίζεται στο από 7-1-2008 τοπογραφικό
διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού ..................................., που συντάχτηκε
στη βάση κτηματολογικού διαγράμματος συντεταγμένων του Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε.Γ.Σ.Α. '87 και
φέρει την από 10-1-2008 θεώρηση του αρχιτέκτονα μηχανικού και διευθυντή των τεχνικών
υπηρεσιών του Δήμου
Ερμούπολης, .............. , υπό τους αριθμούς και τα κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα β 1 -
Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-21 -22-1", ώστε αυτό (το επίδικο) να λάβει νέο ΚΑΕΚ,
όπου θα φέρεται ως κύριος ο ενάγων Δήμος, με αιτία τη χρησικτησία.
Καταδικάζει την εναγομένη στην καταβολή μέρους των δικαστικών εξόδων του ενάγοντος, το
οποίο ορίζει στο ποσό των χιλίων (1000) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίστηκε σε μυστική διάσκεψη στη Σύρο στις 30 Απριλίου 2010 και
δημοσιεύτηκε σε έκτακτη, δημόσια, συνεδρίαση στο ακροατήριο του στις 3 Μαΐου 2010.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Ν.Σ.
απόδοση αυτού από την εναγομένη, που αντιποιήθηκε τη νομή του
Αριθμός Απόφασης 48/2010
ΤΟ ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΣΥΡΟΥ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές Ιωάννα Καραμπάση, Πρόεδρο Πρωτοδικών, Ευάγγελο Χριστιά,
Πρωτοδίκη - Εισηγητή, Δημήτριο Κίτσιο, Πρωτοδίκη και από τη Γραμματέα Δέσποινα Λουκή.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Δεκεμβρίου 2009, για να δικάσει
την υπόθεση μεταξύ:
Του ενάγοντος: Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ
................", που εδρεύει στην ................ της νήσου ......... του Ν. Κυκλάδων
και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του
Νικόλαο Βιτάλη.
Της εναγομένης: "ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ
......................................................", που εδρεύει στην Ερμούπολη
Σύρου, και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της
Γεώργιο Πλατή, μόνο για την υποβολή αιτήματος αναβολής, ο οποίος, μετά την απόρριψη του
αιτήματος του, αποχώρησε.
Ο ενάγων κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου την από 15-1-2008 (διεκδικητική
κυριότητας) αγωγή του, η οποία καταχωρήθηκε στα σχετικά βιβλία με αύξοντα αριθμό 7/2008
και γράφτηκε στο πινάκιο για να συζητηθεί στις 12-12-2008, οπότε αναβλήθηκε για τη
δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης και γράφτηκε στο πινάκιο.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και κατά την εκφώνηση της από το πινάκιο, ο πληρεξούσιος
δικηγόρος του ενάγοντος ζήτησε να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται στα πρακτικά και τις
προτάσεις του, ενώ ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εναγομένης υπέβαλε αίτημα να αναβληθεί,
για δεύτερη φορά, η συζήτηση της υπόθεσης, το οποίο απορρίφθηκε από το Δικαστήριο και,
κατόπιν τούτου, αποχώρησε.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από την 11.507/15-1-2008 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου
Σύρου Ειρήνης Ανυσίου, που προσκομίζει και επικαλείται ο ενάγων, προκύπτει ότι ακριβές
επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αγωγής, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς
συζήτηση για τη δικάσιμο της 12-12-2008, οπότε η συζήτηση της αγωγής αναβλήθηκε για τη
δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην
εναγομένη.
Η τελευταία, όμως, εκπροσωπήθηκε, κατά τη δικάσιμο αυτή, μόνο για την υποβολή αιτήματος
αναβολής, το οποίο δεν έγινε δεκτό από το Δικαστήριο (καθόσον η υπόθεση είχε, ήδη,
αναβληθεί μία φορά, στις 12-12-2008, για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της
απόφασης, μη επιτρεπόμενης δεύτερης αναβολής, σύμφωνα με το άρθρο 241 ΚΠολΔ, σχετ.
5454/1994 Αρμ 1995.366, ΕΑ 2183/1993 Δ 1994.285) και αποχώρησε από τη συζήτηση.
Συνεπώς, πρέπει να δικαστεί ερήμην (άρθρο 28Q παρ. 2 ΚΠολΔ), καθόσον η αναβολή της
συζήτησης και η εγγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο θεωρείται ως κλήτευση ως προς όλους
τους διαδίκους (άρθρο 226 παρ. 4 ΚΠολΔ), η συζήτηση, ωστόσο, να προχωρήσει σαν να ήταν
παρούσα και η εναγομένη, μετά την τροποποίηση των άρθρων 270 και 271 ΚΠολΔ και την
κατάργηση του τεκμηρίου ομολογίας της παρ. 3 του άρθρου 271 ΚΠολΔ, από τα άρθρα 12 και
13 του Ν. 2915/2001.
Με τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Συντάγματος, κατά την οποία "Οι Ελληνες είναι ίσοι
ενώπιον του νόμου", καθιερώνεται όχι μόνο η ισότητα των Ελλήνων πολιτών ενώπιον των
νόμων αλλά και η έναντι τούτων ισότητα του νόμου, δεσμεύοντας έτσι και το νομοθέτη, ο
οποίος, στη ρύθμιση ουσιωδώς όμοιων πραγμάτων, σχέσεων και κατηγοριών προσώπων, δεν
μπορεί να νομοθετεί κατά διαφορετική μεταχείριση τούτων, εισάγοντας εξαιρέσεις και
προβαίνοντας σε οποιαδήποτε διάκριση, εκτός αν η διαφορετική ρύθμιση αυτών δεν είναι
αυθαίρετη, αλλά επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημόσιου συμφέροντος, η
συνδρομή των οποίων υπόκειται στον έλεγχο των δικαστηρίων.
Περαιτέρω με τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος ορίζεται ότι: "καθένας έχει
το δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του και να συμμετέχει στην
κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα
των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη".
Σκοπείται, δηλαδή, με τη διάταξη αυτή η κατοχύρωση της ελεύθερης ανάπτυξης της
προσωπικότητας του ατόμου, που αποτελεί το κύριο περιεχόμενο της αξιοπρέπειας του και
πραγματώνεται με την ελευθερία του για την αδέσμευτη, μέσα στα όρια που ορίζονται με τη
διάταξη, επιχείρηση ενεργειών που αναφέρονται στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική
δραστηριότητα του, η δε παρεχόμενη προστασία περιλαμβάνει, πρόδηλα, και την ανάπτυξη
της οικονομικής δραστηριότητας, που αφορά στην εκμετάλλευση της περιουσίας του προσώπου
(σχετ. ΟλΑΠ 26/2003" ΕλλΔνη 2003.1263, ΟλΑΠ 2/1997 Δ 1998.1006, ΑΠ 799/2004 ΕλλΔνη
2006.1428).
Εξάλλου, σύμφωνα με άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος, κανένας δε στερείται την ιδιοκτησία
του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχτεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και
όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που ανταποκρίνεται
στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο, κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο,
ενώ, κατά το άρθρο 18 παρ. 5 του Συντάγματος, μπορεί να προβλεφθεί με νόμο και κάθε άλλη
στέρηση της ελεύθερης χρήσης και κάρπωσης της ιδιοκτησίας, που απαιτείται από τις
περιστάσεις.
Από τις παραπάνω διατάξεις, που αποβλέπουν στην προστασία της περιουσίας του φυσικού ή
νομικού προσώπου από κάθε στέρηση, την οποία αποτελεί όχι μόνο η αφαίρεση της κυριότητας
αλλά και ο ουσιώδης περιορισμός των εξουσιών του ιδιοκτήτη που απορρέουν από αυτή, αφού
χωρίς αυτές η ιδιοκτησία καθίσταται αδρανής και κενή ουσιαστικού περιεχομένου,
προκύπτει: α) ότι είναι επιτρεπτή, με διάταξη νόμου, η θέσπιση γενικών και
αντικειμενικών περιορισμών της ιδιοκτησίας, χωρίς υποχρέωση αποζημίωσης, προς
εξυπηρέτηση του γενικότερου συμφέροντος, εφόσον αυτοί δε θίγουν τον πυρήνα του
δικαιώματος της ιδιοκτησίας, αναιρώντας ή αποδυναμώνοντας το σε μεγάλο βαθμό, είναι δε
αναγκαίοι για την επίτευξη του σκοπούμενου αποτελέσματος και β) ότι επιτρέπεται η
οριστική στέρηση ή αφαίρεση της ιδιοκτησίας (με ολική μετάθεση της κυριότητας του
πράγματος σε άλλο πρόσωπο ή δημιουργία άλλου εμπράγματου δικαιώματος), με πράξη της
πολιτείας, μόνο αν επιβάλλεται προς θεραπεία δημόσιας ωφέλειας, εφόσον προηγηθεί της
κατάληψης η καταβολή πλήρους αποζημίωσης, που καθορίζεται από τα πολιτικά δικαστήρια
(σχετ. ΟλΑΠ 40/1998 ΕλλΔνη 1999.230, ΟλΑΠ 19/2002 ΕλλΔνη 2002.1012, ΑΠ 799/2004 ΕλλΔνη
2004.1428, Ολ ΑΠ 896/1985 ΝοΒ 1985.1395, Ολ ΣτΕ 3521/1992 ΝοΒ 1993.792, Γ.
Κασιμάτης, Η απόφαση 40/1998 της Ολομέλειας του ΑΠ. Οι βάσεις εφαρμογής της αρχής
σεβασμού και προστασίας της αξίας του ανθρώπου και της εγγύησης της ιδιοκτησίας, ΝοΒ
1999.705).
Η προστασία που παρέχεται με τις διατάξεις αυτές δεν είναι απόλυτη, διότι είναι
επιτρεπτή η επιβολή νομοθετικών περιορισμών, εφόσον αυτοί είναι αντικειμενικοί και
δικαιολογούνται από λόγους γενικότερου δημόσιου ή κοινωνικού συμφέροντος.
Ορος, όμως, της παραδοχής των περιορισμών αυτών αποτελεί και ο, από αυτούς, σεβασμός της
αρχής της αναλογικότητας.
Η αρχή αυτή, ως γενική αρχή του δικαίου αναγνωριζόμενη πάγια, ως ισχύουσα, από τη
νομολογία των δικαστηρίων, και πριν από την αναγωγή της σε ρητή συνταγματική έννοια με
την αναθεώρηση του Συντάγματος 1975 από την Ζ΄ Αναθεωρητική Βουλή, απαιτεί από το
νομοθέτη, οι περιορισμοί που επιβάλλει στην άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων, να
οριοθετούνται με βάση τα εννοιολογικά στοιχεία της προσφορότητας και της αναγκαιότητας
του λαμβανόμενου μέτρου και της αναλογίας του προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.
Ειδικότερα, για την περίπτωση της στέρησης της ιδιοκτησίας, η οποία μπορεί να είναι και
πρόσκαιρη και να συνίσταται σε ουσιώδη περιορισμό της ευχέρειας χρήσης και κάρπωσης, για
την οποία ειδικά προνοεί το άρθρο 18 παρ. 5 του Συντάγματος, η αρχή της αναλογικότητας
οδηγεί στη διαμόρφωση μιας δίκαιης ισορροπίας μεταξύ των απαιτήσεων του δημόσιου
συμφέροντος υπέρ του κοινωνικού συνόλου και της επιτασσόμενης προστασίας της ιδιοκτησίας
ως ατομικού δικαιώματος (σχετ. ΟλΑΠ 2/1997 Δ 1998.1006, ΑΠ ΑΠ 799/2004 ΕλλΔνη
2006.1428).
Περαιτέρω, με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για
την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (κυρ. ΝΔ
53/1974, που έθεσε εκ νέου σε ισχύ τη Σύμβαση μετά την καταγγελία του αρχικού κυρ. ν.
2329/1953 κατά τη στρατιωτική δικτατορία, προσδίδοντάς της την υπερνομοθετική ισχύ του
άρθρου 28 Συντάγματος), "Παν φυσικόν ή νομικόν πρόσωπον δικαιούται σεβασμού της
περιουσίας του.
Ουδείς δύναται να στερηθεί της ιδιοκτησίας του ειμή δια λόγους δημοσίας ωφέλειας και υπό
τους προβλεπόμενους υπό του νόμου και των γενικών αρχών του διεθνούς δικαίου, όρους. Αι
προαναφερόμεναι διατάξεις δεν θίγωσι το δικαίωμα παντός κράτους όπως θέση εν ισχύι
Νόμους, ους ήθελε κρίνει αναγκαίον, προς ρύθμισιν της χρήσεως αγαθών συμφώνως προς το
δημόσιον συμφέρον ή προς εξασφάλισιν της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων".
Με την εν λόγω διάταξη καθιερώνεται η αυτόνομη σημασία της περιουσίας κάθε φυσικού και
νομικού προσώπου, η οποία είναι ανεξάρτητη από την τυπική έννοια του εθνικού δικαίου
(σχετ. ΕΔΔΑ απόφαση της 8-7-2008 Οικουμενικό Πατριαρχείο κατά Τουρκίας, no 14340/2005,
ΕΔΔΑ Beyeler κατά Ιταλίας, αριθμ. 332002/96 παρ. 100).
Με την έννοια αυτή, κάθε μέτρο παρέμβασης στο δικαίωμα στο σεβασμό της περιουσίας πρέπει
να τηρεί μια "δίκαιη ισορροπία" μεταξύ των απαιτήσεων του γενικού συμφέροντος της
κοινότητας και των επιταγών της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου (σχετ.
ΕΔΔΑ απόφαση της 23-9-1982, Sporrong et Lonnroth κατά Σουηδίας, serie A no. 52, σελ. 26
παρ. 69).
Για να εκτιμηθεί αν το επίδικο μέτρο σέβεται την απαιτούμενη δίκαιη ισορροπία και,
ειδικότερα, αν δε δημιουργεί δυσανάλογο βάρος σε ένα πρόσωπο, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι
διατυπώσεις της αποζημίωσης, που προβλέπονται από την εθνική νομοθεσία, έτσι ώστε, χωρίς
την καταβολή ποσού ανάλογου της αξίας του πράγματος, η στέρηση της ιδιοκτησίας να
συνιστά μια υπερβολική προσβολή, που δε θα μπορούσε να δικαιολογηθεί στη βάση της
διάταξης του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου αρ. 1 (σχετ. ΕΔΔΑ, απόφαση της 15-7-2005, no.
16163/2002, ΕΔΔΑ, απόφαση της 17-1-2002, Τσιρικάκης κατά Ελλάδας, no. 46355/1999, ΕΔΔΑ,
απόφαση της 14-2-2006, no. 36188/2003, ΕΔΔΑ, απόφαση της 14-10-2004, no. 67629/2001,
σχετ. επ.,
ιδίως ως προς την έννοια της ύπαρξης της δημόσιας ωφέλειας για τη στέρηση της
ιδιοκτησίας και τα όρια αυτής: ΕΔΔΑ, απόφαση της 21-2-1986, James και λοιποί κατά
Ηνωμένου Βασιλείου, ΕΔΔΑ, απόφαση της 20-11-1995, Pressos Compania Naviera S.A. και
λοιποί κατά Βελγίου, ΕΔΔΑ, απόφαση της 9-1-2007, Μεγάλη του Γένους Σχολή κατά Τουρκίας,
no. 34478, ΕΔΔΑ, Jahn και λοιποί κατά Γερμανίας, no. 46720/1999, 72203/2001 και
72552/2001, βλ. τελ. Β. Καράκωστα, Περιουσία και υπερνομοθετική προστασία της σε Δ.
2005.547, Χ. Σατλάνη, Η προστασία του δικαιώματος της ιδιοκτησίας - περιουσίας με βάση
κυρίως τη νομολογία του ΕΔΔΑ, Αρμ 2007.1877).
Εξάλλου, στη διάταξη του άρθρου 62 του ν. 590/1977 "Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας
της Ελλάδος" ορίζεται ότι: "1. Εκκλησιαστικά κτίρια, προοριζόμενα διά την εγκατάστασιν
γραφείων Μητροπόλεων ή Ενοριών ή διά κατοικίαν Αρχιερέων ή Εφημερίων και ανεγερθέντα ή
αποκτηθέντα δι εισφορών Μονών και Ναών ή εξ εράνων ή ειδικών φορολογιών, φερόμενα δε επ΄
ονόματι Φυσικών ή Νομικών Προσώπων, πλην του Δημοσίου, μεταβιβάζονται υποχρεωτικώς εις
το ποιουμενον χρήσιν Νομικόν Πρόσωπον της Μητροπόλεως ή Ενορίας, δι απλής ενώπιον
συμβολαιογράφου δηλώσεως, συντασσόμενης και μεταγραφόμενης ατελώς.
Τα αυτά ισχύουν και διά τα κτίρια της Ιεράς Συνόδου, των λοιπών αυτοτελών Συνοδικών
Υπηρεσιών και της Αρχιεπισκοπής Αθηνών", ενώ, στη διάταξη του άρθρου 3 του ν.δ. της
28.11/2.12.1968, ορίζεται ότι: "Αι υπό των Αστικών εν γένει Νόμων και των ουσιαστικών
διατάξεων περί δικών του δημοσίου αναγνωριζόμενα) εις το δημόσιον προνομίαι ή
τεθεσπισμέναι ειδικαί προστατευτικαί διατάξεις εφαρμόζονται αναλόγως και επί των
Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, εφ' όσον αι τυχόν υφιστάμενοι αντίστοιχοι δια τους
οργανισμούς τούτους προνομίαι εν γένει δεν είναι ευρύτεραι ή ευνοϊκώτεραι των επί του
Δημοσίου ισχυουσών".
Από την ερμηνεία των προεκτεθεισών διατάξεων του άρθρου 62 παρ. 1 του ν. 590/1977 και
του άρθρου 3 του ν.δ. της 28.11/2.12.1968, προκύπτουν τα εξής: (1) Όλα τα "
εκκλησιαστικά κτίρια, που προορίζονται για τους αναφερόμενους στη διάταξη της παρ. 1 του
άρθρου 62 ν. 590/1977 σκοπούς, μεταξύ των οποίων και για κατοικία αρχιερέων ή εφημέριων,
και φέρονται ως κυριότητας οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου, μεταβιβάζονται
υποχρεωτικά, με μονομερή συμβολαιογραφική δήλωση προσώπου που δεν ορίζεται από τη
διάταξη αυτή και, συνεπώς, τόσο του φερόμενου ιδιοκτήτη (ο οποίος, αρνούμενος, μπορεί να
καταδικαστεί σε δήλωση βούλησης κατά τα οριζόμενα στον ΚΠολΔ) όσο και του υπέρ ου η
διάταξη ΝΠΔΔ -δηλαδή της Εκκλησίας της Ελλάδας, των Μητροπόλεων, των Ενοριών και των
Ενοριακών Ναών, των Μονών, αλλά και των υπόλοιπων νομικών προσώπων που αναφέρονται στο
άρθρο 1 παρ. 4 του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας-, που πρέπει να μεταγραφεί, με την
προϋπόθεση ότι έχουν ανεγερθεί ή αποκτηθεί, διαζευκτικά: α) με εισφορές μονών ή ναών, ή
β) από εράνους ή γ) με ειδικές φορολογίες και (2) από τη ρύθμιση αυτή εξαιρείται το
Ελληνικό Δημόσιο και, συνεπώς, κατά τα οριζόμενα στην παραπάνω διάταξη του άρθρου 3 του
ν.δ. 28.11/2.12.1968, και οι ΟΤΑ, οι οποίοι απολαμβάνουν, ως προς το ζήτημα αυτό, των
προνομίων του Δημοσίου.
Η παραπάνω, όμως, διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 62 ν. 590/1977, κατά το μέρος της που
αφορά στη δυνατότητα σύστασης ή μετάθεσης κυριότητας εκκλησιαστικού κτιρίου
προοριζόμενου για κατοικία Αρχιερέων (μόνο ζήτημα που αποτελεί και το κρινόμενο στη
συγκεκριμένη περίπτωση) με μονομερή δήλωση, αντίκειται στις προαναφερόμενες διατάξεις
των άρθρων 4 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 17 παρ. 2 του Συντάγματος καθώς και στη διάταξη του
άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ για τους παρακάτω λόγους: 1) κατά τα
οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 1033 έως 1093 του Αστικού Κώδικα, που είναι
ενταγμένες στο Τέταρτο Κεφάλαιο με τον τίτλο "Κτήση Κυριότητας" του Κώδικα αυτού,
προβλέπονται ως, καταρχήν, τρόποι κτήσης κυριότητας ακινήτου από ιδιώτες φυσικά ή νομικά
πρόσωπα, αφενός μεν, η σύναιμη σύμβασης και η μεταγραφή αυτής (με τις επιμέρους έννομες
συνέπειες, ενοχική και εμπράγματη, αυτών), αφετέρου δε, η χρησικτησία, τακτική (με
νόμιμο ή νομιζόμενο τίτλο, καλή πίστη και υπερδεκαετή νομή) και έκτακτη (με
υπερεικοσαετή νομή, χωρίς άλλες προϋποθέσεις).
Στην περίπτωση που δημιουργείται οποιαδήποτε αντιδικία ως προς την κυριότητα ακινήτων,
σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 20 του Συντάγματος, 70 ΚΠολΔ και 1094
ΑΚ, αυτή επιλύεται κυριαρχικά από τα δικαστήρια, τα οποία κατόπιν ακρόασης όλων των
διάδικων μερών, αποφαίνονται για την ουσία της υπόθεσης.
Με τους παραπάνω τρόπους, δηλαδή με τη σύμβαση, την πολυετή άσκηση πράξεων νομής (που
φτάνει μάλιστα μέχρι τα είκοσι έτη, όσο, δηλαδή, και η θεσπιζόμενη, απώτατη, παραγραφή
δικαιώματος) και την έκδοση δικαστικών αποφάσεων, κατόπιν ακρόασης όλων των διάδικων
μερών και με πλήρη αιτιολογία, δημιουργείται στον εξωτερικό κόσμο ένα γεγονός υπαρκτό
στην εμπειρική πραγματικότητα, ένα γεγονός, δηλαδή, που μπορεί, ασφαλώς, ο καθένας, και
δη ο ενδιαφερόμενος πολίτης και φερόμενος κύριος κάθε ακινήτου, να παρακολουθήσει και να
κατανοήσει και, με τον τρόπο αυτό, εμπεδώνεται το Δίκαιο και η κοινωνική τάξη.
Οποιαδήποτε διαφοροποίηση από τα παραπάνω, με την οποία να εισάγεται διαφορετική
αντιμετώπιση φυσικού ή νομικού προσώπου και να καθιερώνονται υπέρ αυτού προνόμια σε
βάρος άλλου, πρέπει, σύμφωνα με τις σκέψεις που προηγήθηκαν, να δικαιολογείται βάσει της
υπέρτερης αρχής του δημόσιου συμφέροντος.
Η ύπαρξη όμως δημόσιου συμφέροντος, που να επιβάλλει τη διαφορετική αντιμετώπιση των
παραπάνω ΝΠΔΔ, αφενός μεν, από όλα τα υπόλοιπα ΝΠΔΔ (αλλά και το ίδιο το Ελληνικό
Δημόσιο, για το οποίο δεν προβλέπεται τέτοια ειδική ρύθμιση για τις κατοικίες των άμεσων
οργάνων του), αφετέρου δε, από τους ιδιώτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα, που δεν χαίρουν
ειδικών προνομίων) δε διαπιστώνεται στην κρινόμενη διάταξη, καθόσον ο προορισμός και
μόνο μίας ιδιοκτησίας, που (φέρεται να) ανήκει σε τρίτο, υπό την έννοια ότι ο τελευταίος
μπορεί να έχει και νόμιμο τίτλο αυτής, για τη στέγαση των αρχιερέων και εφημέριων, δεν
μπορεί να δικαιολογήσει τη μονομερή σύσταση ή μετάθεση της κυριότητας, χωρίς τη σύμπραξη
του φερόμενου κυρίου και χωρίς την έκδοση δικαστικής απόφασης, υπό την έννοια ότι τούτο
αποτελεί δυσανάλογο μέτρο, το οποίο περιορίζει υπέρμετρα ή αποκλείει το φερόμενο κύριο
από την εκμετάλλευση της περιουσίας του και τη δικαστική διεκδίκηση των συμφερόντων του,
δημιουργώντας μια (νέα) εμπειρική (ασφαλώς διαγνώσιμη) πραγματικότητα με τη μεταγραφή
ενός (νέου) τίτλου, τον οποίο, ενδεχομένως, ο ενδιαφερόμενος να πληροφορηθεί μετά την
πάροδο πολλών ετών, ενώ συνεχίζει να ασκεί όλα τα δικαιώματα του που απορρέουν από την
κυριότητα του, πιστεύοντας ότι ο ίδιος είναι κύριος αυτού.
Συνεπώς, η εν λόγω διάταξη, που αντιμετωπίζει χωρίς αντικειμενικά κριτήρια και χωρίς να
λάβει υπόψη τις υφιστάμενες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που συνδέονται με τη
ρυθμιζόμενη κατάσταση, μέσα στα όρια της αρχής της ισότητας, αντίκειται στον κανόνα του
άρθρου 4 παρ. 1 του Συντάγματος, ο οποίος δεσμεύει τα συντεταγμένα όργανα της Πολιτείας
κατά την ενάσκηση της ανατεθείσας σε αυτά από το Σύνταγμα λειτουργίας και δε
διασφαλίζει, με ίσους όρους, την πραγμάτωση του - Κράτους και την ελεύθερη ανάπτυξη της
προσωπικότητας του Πολίτη, 2) η εν λόγω διάταξη, ασαφής στο σύνολο της, δημιουργεί
σύγχυση ως προς τα όρια εφαρμογής της, δοθέντος ότι επιτρέπει τη μονομερή σύσταση ή
μετάθεση κυριότητας οποιουδήποτε ακινήτου, προορισμένου σε οποιοδήποτε χρόνο, για την
κατοικία αρχιερέων ή εφημέριων, κατά την κρίση του ίδιου του ωφελούμενου, και
αποκτηθέντος με τρεις εναλλακτικούς τρόπους, ακόμα και χωρίς την ύπαρξη οποιουδήποτε
αποδεικτικού μέσου στοιχειοθέτησης των προϋποθέσεων αυτών, που μπορεί να ανατρέχουν και
σε δεκάδες χρόνια από τη σημερινή, εμπειρική, πραγματικότητα.
Με τον τρόπο, όμως, αυτό περιορίζεται υπέρμετρα η οικονομική ελευθερία των φυσικών αλλά
και νομικών προσώπων (κυρίων, που απέκτησαν με νόμιμο τίτλο, οποτεδήποτε το ακίνητο) που
μπορούν να λάβουν γνώση μόνο της υφιστάμενης και αποδεικνυόμενης πραγματικότητας (δηλαδή
της πραγματικής και νομικής κατάστασης που υπάρχει σε οποιοδήποτε χρόνο και
δημιουργείται με τους παραπάνω αναφερόμενους τρόπους), κατά την οποία φέρεται ότι ένα
ακίνητο ανήκει σε συγκεκριμένο πρόσωπο.
Αλλά, ακόμα και εάν γνωρίζουν την ιστορία του ακινήτου και ότι, πράγματι, αυτό είχε
προοριστεί (κατά την κατασκευή του) για κατοικία αρχιερέων ή εφημέριων, δημιουργείται,
από την κρινόμενη διάταξη, συνεχής ανασφάλεια ως προς το (επισφαλές) ιδιοκτησιακό τους
καθεστώς και περιορισμός, κατά τούτο, της οικονομικής τους ελευθερίας, που προϋποθέτει,
μεταξύ άλλων, και τη σταθερότητα των υφιστάμενων δικαιωμάτων τους.
Τούτο δε, καθόσον παρέχεται στα παραπάνω αναφερόμενα ΝΠΔΔ η δυνατότητα, χωρίς να
αμφισβητήσουν δικαστικά την πραγματική κατάσταση που έχει δημιουργηθεί και χωρίς να
ελεγχθούν οι ισχυρισμοί τους, να μεταθέσουν μονομερώς την κυριότητα, ως φερόμενο
εμπράγματο δικαίωμα άλλου προσώπου, βλάπτοντας κατά τούτο τα οικονομικά συμφέροντα και
την περιουσία τρίτων, σε βάρος των οποίων επέρχεται, χωρίς τη γνώση τους, η μετάθεση
αυτή, χωρίς, ωστόσο, να δικαιολογείται αυτό, αντικειμενικά, από την ύπαρξη υπέρτερου
δημόσιου συμφέροντος, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος,
και 3) Η εν λόγω διάταξη, επιτρέποντας τη μετάσταση κυριότητας, με τη δημιουργία νόμιμου
τίτλου, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η βούληση προς τούτο του φερόμενου ως κυρίου του
ακινήτου, μπορεί, σύμφωνα με τη λογική πορεία των πραγμάτων, να οδηγήσει στην
απαλλοτρίωση ιδιοκτησίας φυσικού ή νομικού προσώπου, προς όφελος του δηλούντος, χωρίς
την ύπαρξη δημόσιου προς τούτο συμφέροντος και χωρίς την προκαταβολή αποζημίωσης, όπως
επιτάσσει το άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου
Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν. Τούτο δε, καθόσον,
ακόμα και στην περίπτωση που πράγματι συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις της κρινόμενης
διάταξης και, βάσιμα (παρότι δικαστικά ανέλεγκτα), μπορεί να υποστηριχτεί ότι το επίδικο
κτίσμα είναι προορισμένο για- τους σκοπούς που αυτή καθορίζει και, επιπλέον, ανεγέρθηκε
με εισφορές των μονών ή με εράνους ή με ειδική φορολογία (η οποία δεν προσδιορίζεται),
το γεγονός αυτό, κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 1033, 1041 και 1045 ΑΚ, δεν
αρκεί για την κτήση κυριότητας, δοθέντος ότι το εν λόγω κτίσμα μπορεί να ανεγέρθηκε σε
οικόπεδο τρίτου (πολλαπλάσιας, μάλιστα, αξίας από αυτή του κτίσματος), οπότε αποτελεί
συστατικό του και δε νοείται να είναι χωριστό αντικείμενο κυριότητας, κατ' άρθρα 953 και
954 περ. 1 ΑΚ, έτσι ώστε η μονομερής μετάσταση της κυριότητας του (κτίσματος και, κατά
λογική αναγκαιότητα, του οικοπέδου όπου ανεγέρθηκε) να δημιουργεί, de facto, ένα νέο
τρόπο κτήσης κυριότητας (που επιτρέπει η κρινόμενη αυτή διάταξη), ο οποίος δεν
αναγνωρίζεται από το σύνολο του δικαίου σε κανένα φυσικό ή νομικό Γ πρόσωπο (σχετ. και η
διάταξη του άρθρου 1010 ΑΚ, όπου προβλέπονται 1 συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη
μετάθεση κυριότητας στην περίπτωση όπου ο τρίτος ανεγείρει καλόπιστα σε τμήμα άλλου
ακινήτου, που δεν του ανήκει, και δύναται αυτό να του επιδικαστεί, κατόπιν εύλογης
αποζημίωσης του τρίτου, μόνο κατόπιν δικαστικής κρίσης της υπόθεσης).
Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 974 και 1045 ΑΚ και ν. 8 παρ. 1, κωδ. [7.39], 9
παρ. 1 Βασ. [50.14], 1 κωδ. [7.31], 7 παρ. 1 και 2 κωδ. [7.39] και 14 κωδ. [11.61] του
προϊσχύσαντος Βυζαντινορωμαϊκού Δικαίου, που εφαρμόζονται σύμφωνα με τα άρθρα 64 και 65
ΕισΝΑΚ στην έκτακτη χρησικτησία, όταν αυτή συμπληρώνεται πριν την εισαγωγή του Αστικού
Κώδικα ή και μετά την εισαγωγή αυτού πριν όμως συμπληρωθεί εικοσαετία, προκύπτει ότι υπό
την ισχύ του Αστικού Κώδικα εκείνος, που έχει στη νομή του για μια εικοσαετία πράγμα
ακίνητο γίνεται κύριος αυτού, υπό δε την ισχύ του προϊσχύσαντος β.ρ. δικαίου, κύριος
ακινήτου, με έκτακτη χρησικτησία, γίνεται αυτός που το έχει στην καλόπιστη νομή του για
μια τριακονταετία. Είναι δυνατό δε, να προσμετρηθεί στο χρόνο της χρησικτησίας του νομέα
και ο χρόνος του δικαιοπαρόχου του, προκειμένου να συμπληρωθεί ο νόμιμος χρόνος της
έκτακτης χρησικτησίας και να γίνει κύριος του πράγματος.
Σε τέτοια περίπτωση, αν με το συνυπολογισμό του χρόνου πριν από τον Αστικό Κώδικα
υπολείπεται για τη συμπλήρωση της τριακονταετίας χρόνος μικρότερος των είκοσι ετών, θα
εφαρμοστεί το τέως δίκαιο και η τριακονταετία θα αρχίσει από την έναρξη της νομής του
δικαιοπαρόχου και θα συμπληρωθεί με το συνυπολογισμό του χρόνου που υπολείπεται υπό την
ισχύ του Αστικού Κώδικα, αν δε, αντίθετα, υπολείπεται χρόνος μεγαλύτερος, θα εφαρμοστεί
ο Αστικός Κώδικας και η καθοριζόμενη από αυτόν εικοσαετία θα αρχίσει από 23.2.1946
(σχετ. ΑΠ 1370/2006 ΕλλΔνη 2009.1425, ΑΠ 17/2004 δημ. στη ΝΟΜΟΣ, ΕΑ 3362/2006 ΕλλΔνη
2007.636, ΕΘ 3192/1991 Αρμ 1992.725).
Εξάλλου, τόσο κατά τις διατάξεις του προϊσχύσαντος βυζαντινορωμαϊκού δικαίου [ν. 8 και
παρ. 1 Κώδ. (7.39), Βασιλ. 9 (50.14), ν. πρ. παρ. 3, 10, 15 και 48, Πανδ. (41.3)], όσο
και κατά τον Αστικό Κώδικα (άρθρο 1041), για την κτήση κυριότητας ακινήτων με τακτική
χρησικτησία απαιτείται νόμιμος τίτλος, ο οποίος πρέπει να υποβληθεί σε μεταγραφή σύμφωνα
με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 4 ν. Τ/1856 και 1033 ΑΚ, καλή πίστη και νομή ακινήτου
για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα ετών. Ο νόμιμος τίτλος πρέπει να υπάρχει κατά την
έναρξη της νομής του χρησιδεσπόζοντος, χωρίς δε τη μεταγραφή δεν υπάρχει νόμιμος τίτλος.
Συνεπώς, ο χρόνος της τακτικής χρησικτησίας αρχίζει μόνο από το χρόνο της μεταγραφής και
όχι από τη χρονολογία του μεταβιβαστικού συμβολαίου ή από το χρόνο προ της μεταγραφής,
οπότε ο νομέας άρχισε να νέμεται το ακίνητο (σχετ. ΑΠ 783/1992 ΕΕΝ 1993.576, ΑΠ 414/1981
ΝοΒ 30.27, ΕΑ 3362/2006 ΕλλΛνη 2007.636).
Τέλος, από τις διατάξεις των άρθρων 247, 249, 251, 982, 1045, 1095 και 810, 816, 817 ΑΚ,
προκύπτει ότι σε σύμβαση χρησιδανείου, που φέρει ενοχικό χαρακτήρα και μπορεί να
καταρτιστεί και άτυπα έστω και αν αφορά σε ακίνητο (σχετ. ΑΠ 757/2008 δημ. στη ΝΟΜΟΣ, ΑΠ
672/2005 ΕλλΔνη 2005.1491), αν ο χρήστης είναι κύριος του χρησιδανεισθέντος πράγματος,
μπορεί να αναζητήσει αυτό με τη διεκδικητική αγωγή και πριν από τη λήξη του δικαιώματος
προς χρήση, αφότου ο χρησάμενος αντιποιείται τη νομή και έπαυσε να κατέχει το πράγμα για
λογαριασμό εκείνου και το νέμεται για δικό του λογαριασμό, γεγονός που πληροφορήθηκε ο
χρήστης (σχετ. Ολ ΑΠ 805/1973 ΝοΒ 22.319, ΑΠ 463/2004 ΧρΙΔ 2004.700, ΑΠ 260/1991 ΕΕΝ
1992.152, ΕΠατρ 274/2004 ΑχΝομ 2005.149).
Στην προκειμένη περίπτωση, ο ενάγων εκθέτει ότι, περί το 1827, κατόπιν αγοραπωλησίας
(χωρίς τίτλο και μεταγραφή αυτού, καθόσον δεν είχε ακόμα ιδρυθεί το Υποθηκοφυλακείο
Ερμούπολης), απέκτησε ένα ακίνητο - οικόπεδο, εμβαδού 550 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση
"......." της ......................., επί της οδού ....... (όπου και η είσοδος του),
της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου ..............., με την υπάρχουσα σε αυτό οικία,
την οποία, κατά τα έτη 1868-1870, κατεδάφισε και ανήγειρε στη θέση της νέα διώροφη
κατοικία, συνολικής αξίας 1.200.000 ευρώ, όπως ειδικά περιγράφεται στην αγωγή.
Ακολούθως, εκθέτει ότι η εν λόγω κατοικία κατασκευάστηκε, κατόπιν παράκλησης της
εναγομένης και με τη σύμφωνη γνώμη της Δημογεροντίας, προκειμένου να διαμένει σε αυτή,
όταν επισκεπτόταν τη Σύρο, ο Αρχιεπίσκοπος Σύρου και Τήνου και χρησιμοποιείται έκτοτε,
και μέχρι την άσκηση της αγωγής, ως μητροπολιτική κατοικία, βάσει της αρχικά συναφθείσας
σύμβασης παράκλησης (κατά τις διατάξεις του β.ρ. δικαίου) και, ακολούθως, βάσει σύμβασης
χρησιδανείου.
Ισχυριζόμενος, τέλος, ότι η εναγομένη αμφισβήτησε το δικαίωμα κυριότητας του στο επίδικο
ακίνητο, που απέκτησε με τα προσόντα της τακτικής, άλλως της έκτακτης χρησικτησίας,
ενεργώντας, με καλή πίστη, όλες τις προσιδιάζουσες στη φύση και τον προορισμό του
πράξεις νομής, από το 1827 μέχρι την άσκηση της αγωγής, δηλώνοντας αυτό στο Κτηματολόγιο
και προβαίνοντας στην κατ' άρθρο 62 του ν. 590/1977 μονομερή, συμβολαιογραφική δήλωση
κυριότητας (γεγονός που ο ενάγων πληροφορήθηκε την 21-5-2003) και αντιποιήθηκε τη νομή
του, συνεχίζοντας να το χρησιμοποιεί όχι δυνάμει της ενεργούς σύμβασης χρησιδανείου αλλά
ως κυρία αυτού, ζητεί: α) να αναγνωριστεί η κυριότητα του στο επίδικο ακίνητο (οικόπεδο
με διώροφη οικοδομή), που ήδη έχει καταγραφεί στο οικείο Κτηματολογικό Γραφείο
Ερμούπολης Σύρου με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0, β) να υποχρεωθεί η εναγομένη και κάθε τρίτος,
που έλκει ή εξαρτά δικαιώματα από αυτήν, να του αποδώσει το επίδικο ακίνητο,
διατασσόμενης της βίαιης αποβολής της, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της, γ) να διαταχτεί
η διόρθωση της αρχικής κτηματολογικής εγγραφής, έτσι ώστε κύριος αυτού να φέρεται ο
ενάγων και δ) επικουρικά, στην περίπτωση που δεν είναι δυνατή η διόρθωση της εγγραφής
στο Κτηματολόγιο και η απόδοση της νομής του επίδικου, να υποχρεωθεί η εναγόμενη να του
καταβάλει, με το νόμιμο τόκο από την επίδοσης της αγωγής, το ποσό των 1.200.000 ευρώ,
λόγω της παράνομης και αντισυμβατικής παραπάνω εκτεθείσας συμπεριφοράς της.
Με αυτό το περιεχόμενο και αιτήματα, η υπό κρίση αγωγή αρμόδια και παραδεκτά εισάγεται
για να συζητηθεί ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου (άρθρα 6 παρ. 2 εδ. α' του ν. 2664/1998,
9, 10, 11 αρ. 1, 18 παρ. 2 και 29 ΚΠολΔ), κατά την τακτική διαδικασία, καθόσον: α)
ασκήθηκε εμπρόθεσμα, κατ' άρθρα 6 παρ. 1 σε συνδ. με 1 παρ. 3 του ν. 2664/1998, όπως
ισχύει μετά την τροποποίηση του από τους ν. 3127/2003 και 3559/2007 (καθότι με την
339/16-11-2005 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΚΧΕ, ΦΕΚ Β' της 24-11-2005,
ορίστηκε ημερομηνία έναρξης του κτηματολογίου στην περιοχή η 24-11-2005), β)
καταχωρήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, κατ' άρθρο 220 ΚΠολΔ σε συνδ. με άρθρα 12 παρ. 1
περ. ιβ και παρ. 5 και 13 παρ. 2 εδ. 4 του ν. 2664/1998, όπως ισχύει μετά την
τροποποίηση του από τους ν. 3127/2003 και 3559/2007, στο οικείο κτηματολογικό φύλλο
(σχετ. το 67/15-1-2008 πιστοποιητικό καταχώρησης του Κτηματολογικού Γραφείου Σύρου -
Ερμουπόλεως), γ) αντίγραφο αυτής κοινοποιήθηκε στον Προϊστάμενο του Κτηματολογικού
Γραφείου Ερμούπολης Σύρου, κατ' άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 2664/1998, όπως ισχύει μετά την
τροποποίηση του από τους ν. 3127/2003 και 3559/2007 (σχετ. η 11.508/15-1-2008 έκθεση
επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Πρωτοδικείου Σύρου Ειρήνης
Ανυσίου), και δ) προσκομίζονται, κατ' άρθρο 214Α παρ. 1, 2, 7 και 8 ΚΠολΔ, οι από 20-6-
2008, 26-6-2008 και 11-7-2008 κοινές δηλώσεις (πρακτικά) διαπίστωσης της αποτυχίας
απόπειρας συμβιβασμού, που υπογράφονται από τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων.
Είναι δε νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις που αναφέρονται στις εκτεθείσες νομικές
σκέψεις, καθώς και σε αυτές των άρθρων 947, 948, 1045, 1110 ΑΚ, ν. 19 παρ. 2 Πανδ.
43.26, ν. 2 παρ 2 Πανδ. 43.25 του β.ρ. δικαίου (ως προς τη "σύμβαση παράκλησης" του β.ρ.
δικαίου και το δικαίωμα ελεύθερης ανάκλησης της, σχετ. ΑΠ 460/1977 ΝοΒ 26.45, Τούση,
Εμπράγματον Δίκαιον, παρ. 56) και 191 αρ. 2 σε συνδ. με 176 εδ. α' ΚΠολΔ, πλην των
παρακάτω αιτημάτων, τα οποία είναι μη νόμιμα και, συνεπώς, απορριπτέα: α) της
αναγνώρισης της κυριότητας του ενάγοντος (και απόδοσης του επίδικου πράγματος), κατά το
μέρος που ζητείται κατά τις διατάξεις περί τακτικής χρησικτησίας, καθόσον, όπως
ιστορείται στην ένδικη αγωγή, ο ενάγων Δήμος ουδέποτε απέκτησε νόμιμο ή νομιζόμενο τίτλο
του επίδικου ακινήτου (δηλαδή νόμιμα μεταγραμμένο συμβολαιογραφικό τίτλο, μετά την ισχύ
του νόμου περί μεταγραφής και ίδρυσης του υποθηκοφυλακείου της Ερμούπολης το 1857), όπως
απαιτείται κατά τις διατάξεις των άρθρων 1 και 4 ν. Τ/1856 του προϊσχύσαντος β.ρ.
δικαίου και άρθρων 1033 σε συνδ. με 1041 και 1043 του ισχύοντος ΑΚ, κατά τα αναφερόμενα
στην παραπάνω μείζονα σκέψη, β) του παρεπόμενου αιτήματος περί βίαιης αποβολής και
εγκατάστασης του ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο, στην περίπτωση μη συμμόρφωσης της
εναγομένης στο διατακτικό της απόφασης, καθόσον η (άμεση) αναγκαστική εκτέλεση της
(τελεσίδικης και εκτελεστής) απόφασης, που διατάσσει την απόδοση ακινήτου, συντελείται
ευθέως, κατ' άρθρο 943 παρ. 1 ΚΠολΔ, με την αποβολή του καθού από το ακίνητο και την
εγκατάσταση σ' αυτό του υπέρ ου η εκτέλεση από τον αρμόδιο δικαστικό επιμελητή (ο οποίος
έχει τις εξουσίες του άρθρου 929 ΚΠολΔ), κατόπιν εντολής του πληρεξούσιου δικηγόρου του
υπέρ ου η εκτέλεση, συντασσόμενης σχετικής έκθεσης, χωρίς να απαιτείται διαταγή του
δικαστηρίου και γ) του επικουρικού αιτήματος περί χρηματικής αποζημίωσης του ενάγοντος
στην περίπτωση που δεν είναι δυνατή η διόρθωση της πρώτης εγγραφής στο κτηματολόγιο και
η απόδοση του επίδικου ακινήτου, καθόσον κανένα σχετικό λόγο δεν επικαλείται ο ενάγων,
που να στηρίζει κατά το νόμο το παραπάνω αίτημα του (αναφέρει: "... στην περίπτωση που
ήθελε κριθεί ότι η διόρθωση της εγγραφής στο κτηματολόγιο και η απόδοση της νομής του
επίδικου ακινήτου δεν είναι για κάποιο λόγο δυνατή ...", σελ. 41 αγωγής), ούτε και
υφίσταται τέτοιος λόγος, με βάση τα ιστορούμενα πραγματικά γεγονότα (όπως αυτά
εντάσσονται στους παραπάνω εφαρμοζόμενους κανόνες δικαίου), τα οποία, αν αποδειχτούν
βάσιμα, οδηγούν στην παραδοχή των ένδικων αιτημάτων και στην πλήρη προστασία της
κυριότητας του ενάγοντος, που παρέχει κάθε δικαστική απόφαση, που εκτελείται στο όνομα
του Ελληνικού Λαού.
Πρέπει, συνεπώς, να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν, κατά το μέρος της που κρίθηκε
νόμιμη, χωρίς να απαιτείται η καταβολή τέλους δικαστικού ενσήμου (άρθρο 276 παρ. 1 του
ν. 3463/2006).
Από την εκτίμηση των ένορκων καταθέσεων: α) του μάρτυρα, που εξετάστηκε ενώπιον του
Δικαστηρίου τούτου κατά πρόταση του ενάγοντος και καταχωρήθηκε στα ταυτάριθμα με την
παρούσα πρακτικά, και β) των μαρτύρων ............................ του ............,
............................. του ....... και ......................... του
..................., που εξετάστηκαν, με τη φροντίδα του ενάγοντος, ενώπιον της
συμβολαιογράφου Ερμούπολης Μαρίας Τσάντα -Χρηστίδη, κατόπιν νομότυπης κλήτευσης της
εναγομένης (σχετ. οι 4562 από 5-10-2009 και 4587 από 20-10-2009 εκθέσεις επίδοσης της
δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Σύρου Μαρίας Ανυσίου) και καταχωρήθηκαν στις
5.768/12-10-2009, 5.769/12-10-2009 και 5.780/23-10-2009 πράξεις ένορκης βεβαίωσης της
παραπάνω συμβολαιογράφου καθώς και όλων των εγγράφων που προσκομίζει και επικαλείται
νομότυπα ο ενάγων, αποδεικνύονται τα εξής: Το 1827, η Δημογεροντία του τότε νεοσύστατου
οικισμού της Ερμούπολης Σύρου, αποκαλούμενη έκτοτε "Δημογεροντία Σύρας" (σχετ. Ανδρέα
Δρακάκη, "Ιστορία του Δήμου Ερμουπόλεως (Σύρας), έκδ. 1983, τ. β', σελ. 126), έλαβε,
κατόπιν άτυπης και μη μεταγραμμένης (ούτε μετά την έναρξη ισχύος του νόμου περί
υποθηκοφυλακείων και μεταγραφών και την ίδρυση του Υποθηκοφυλακείου Ερμούπολης το 1857)
αγοραπωλησίας, με χρήματα των Δημογερόντων της Σύρου, στη νομή της ένα ακίνητο -
οικόπεδο εμβαδού 550 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "Μεταμόρφωση" της Ερμούπολης Σύρου,
της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Ερμούπολης και επί της οδού ........... (όπου
βρίσκεται ήδη και η είσοδος του ακινήτου) και έχει σχήμα ακανόνιστου, επιμήκους
τραπεζίου, όπως απεικονίζεται στο ενσωματωμένο στο δικόγραφο της αγωγής (σελ. 4β') από
7-1-2008 τοπογραφικό διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού
............................................, που συντάχτηκε στη βάση κτηματολογικού
διαγράμματος συντεταγμένων του Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε.Γ.Σ.Α. '87 και φέρει την από 10-1-2008
θεώρηση του αρχιτέκτονα μηχανικού και διευθυντή των τεχνικών υπηρεσιών του Δ.
Ερμούπολης, ............................................, με τους αριθμούς και τα
κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα "1-Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-1" και συνορεύει
περιμετρικά, σύμφωνα με το παραπάνω τοπογραφικό διάγραμμα, ως ακολούθως: βορειοδυτικά
ξεκινά από το σημείο "18" και συνεχίζει βορειοανατολικά, σε ευθεία γραμμή, στα σημεία
"18-17-16-15-14" συνολικού μήκους 25,80 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος της, με τη
δημοτική κλιμακωτή οδό .......... (όπου η είσοδος του), νοτιοδυτικά ξεκινά από το σημείο
"14" και συνεχίζει σε νοτιοανατολική κατεύθυνση, σε ευθεία γραμμή, στα σημεία "14-13",
συνολικού μήκους 3 μέτρων, συνορεύοντας κατά το μήκος της με την ίδια παραπάνω δημοτική
οδό (Ομήρου), νοτιοανατολικά ξεκινά από το σημείο "13" και συνεχίζει σε βορειοανατολική
κατεύθυνση, σε ελαφρά τεθλασμένη γραμμή, στα σημεία "13-Δ-Γ-Β-Α-1", συνολικού μήκους
45,90 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος της αυτό, με ακάλυπτο χώρο και, μετά από
αυτόν, με τον προαύλιο χώρο του Ι.Ν. της Μεταμορφώσεως και βορειοανατολικά ξεκινά από το
σημείο "1" και συνεχίζει σε βορειοδυτική - δυτική κατεύθυνση, σε ελαφρά τεθλασμένη
γραμμή, στα σημεία "1-22-21-20", συνολικού μήκους 11 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος
αυτό, εν μέρει με ιδιοκτησία .......................... και εν μέρει με ιδιοκτησία
άγνωστων προσώπων. Το ίδιο έτος (1827), η Δημογεροντία Σύρας ανήγειρε στο επίδικο
οικόπεδο μια οικία, με έξοδα των δημογερόντων της Σύρου, την οποία, κατά τα έτη 1868-
1874, κατεδάφισε πλήρως ο ενάγων Δήμος, διάδοχος, από το 1833, της Δημογεροντίας (μετά
την κατάργηση του θεσμού των δημογερόντων δυνάμει του από 27-12-1833 δ/τος της τότε
αντιβασιλείας, σχετ. Ανδρέα Φραγκίδη, Ιστορία της νήσου Σύρου, έκδ. 1975, σελ. 456) και,
στη θέση "-' της, ανήγειρε νέα, διώροφη οικοδομή, που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του
επίδικου οικοπέδου, και υφίσταται, στη μορφή της αυτή, μέχρι την άσκηση της αγωγής.
Συγκεκριμένα, ο τότε .............................., ως νόμιμος εκπρόσωπος του
ενάγοντος, έδωσε εντολή για την οικοδόμηση της νέας διώροφης κατοικίας, με δαπάνες του
ενάγοντος και στη βάση προϋπολογισμού που είχε συντάξει ο δημοτικός αρχιτέκτονας
........, και, αφού διενεργήθηκε μειοδοτικός διαγωνισμός από τον ενάγοντα, κατακυρώθηκε
το έργο στον αρχιτέκτονα - εργολάβο ..................και στον ασβεστοποιό
............... συνταγέντος του 2.527 από 13-7-1873 συμβολαιογραφικού συμφωνητικού του
συμβολαιογράφου Ερμούπολης Ιωάννη Αθανασίου.
Τα παραπάνω αποδεικνύονται εναργώς από τα εξής (μεταξύ άλλων προσκομιζόμενων) έγγραφα:
α) το 2.527/1873 συμβολαιογραφικό συμφωνητικό, που αφορά στην εκτέλεση του έργου της
ανοικοδόμησης της παραπάνω οικίας, β) το από 10-1-1869 έγγραφο του Δημαρχεύοντος
Παρέδρου του Δήμου Ερμουπόλεως προς το μηχανικό του Δήμου για την εποπτεία σύνταξης
προϋπολογισμού του έργου, το 1900 από 7-2-1869 έγγραφο του Νομάρχη Κυκλάδων προς το
Δήμαρχο Ερμούπολης, που αφορά στην έγκριση της διενεργηθείσας μειοδοτικής δημοπρασίας,
όπου αναφέρει "... να φροντίσετε περί της εξασφαλίσεως των δημοτικών συμφερόντων... και
της εκτελέσεως του έργου...", γ) τον από 13-2-1869 προϋπολογισμό του έργου, που
συντάχτηκε από το μηχανικό του Δήμου, δ) το 56 από 13-2-1869, με αριθμό διεκπεραίωσης
779/15-2-1869, έγγραφο του μηχανικού του Δήμου ................προς τον τότε Δήμαρχο,
αναφορικά με τον προϋπολογισμό του έργου, ε) το από 15-2-1869 έγγραφο του παραπάνω
μηχανικού, με το οποίο ορίζονται οι όροι εκτέλεσης του έργου, στ) την από 18-2-1869
προσθήκη στον προϋπολογισμό του έργου, που συντάχτηκε από τον παραπάνω μηχανικό, ζ) την
931 από 20-2-1869 διακήρυξη του τότε Δημάρχου, με την οποία εκτέθηκε σε μειοδοτικό
διαγωνισμό το έργο της επισκευής του προαυλίου, η) την από 20-2-1869 δημοσίευση της
παραπάνω δημαρχιακής διακήρυξης στον οικείο πίνακα του Δήμου, θ) τα από 21, 22 και 23-2-
1869 πρακτικά μειοδοτικής δημοπρασίας για την επισκευή του προαυλίου του επίδικου
ακινήτου, που διενεργήθηκε ενώπιον του Δημάρχου ......................., ι) το 931 από
25-2-1869 και αριθμό διεκπεραίωσης 340 έγγραφο του τότε Δημάρχου προς τη Νομαρχία
Κυκλάδων, που αφορά στην έγκριση των πρακτικών της γενόμενης δημοπρασίας, ία) το 1034
από 8-3-1869 έγγραφο του τότε Δημάρχου προς το μηχανικό του έργου, με το οποίο του
αποστέλλει τα πρακτικά και αντίγραφο της εγκριτικής διαταγής του Νομάρχη, ιβ) το 67 από
2-4-1869 έγγραφο του τότε μηχανικού του Δήμου προς τον τότε Δήμαρχο Ερμούπολης, με το
οποίο απευθύνεται συνημμένα συμπληρωματικός προϋπολογισμός για τις δαπάνες του έργου,
ιγ) τον από 2-4-1869 προϋπολογισμό της απαιτούμενης δαπάνης για τα κριθέντα ως αναγκαία
έργα που αφορούν στην επίδικη οικία, ιδ) το από 7-4-1869 έγγραφο του τότε Δημάρχου προς
τη Νομαρχία Κυκλάδων, όπου αναφέρονται όλες οι γενόμενες αλλαγές στον προϋπολογισμό του
έργου, ιε) το 3.345 από 8-4-1869 έγγραφο του τότε Νομάρχη προς το Δήμαρχο Ερμούπολης,
όπου αναφέρεται ότι το Υπουργείο Εσωτερικών ενέκρινε το απαιτούμενο ποσό επιχορήγησης
του Δήμου Ερμούπολης προς επισκευή των δημοτικών καταστημάτων και ζητά την επίσπευση του
έργου της κατασκευής της επίδικης οικίας, ιστ) το 74 από 20-4-1869 έγγραφο του μηχανικού
του Δήμου, με το οποίο ανατίθενται στον έτερο δημοτικό μηχανικό
.......................................τα έργα επισκευής της οικίας, ιζ) το από 7-4-1873
έγγραφο του Δημάρχου Ερμούπολης προς το Δημοτικό Συμβούλιο, με το οποίο το ενημερώνει
για την ανάγκη ολοκληρωτικής ανακαίνισης της οικίας, ιη) την 1903 από 9-6-1873 διακήρυξη
του Δημάρχου Ερμούπολης, με την οποία, κατόπιν της 3.603 από 5-6-1873 διαταγής της
Νομαρχίας Κυκλάδων, τέθηκε σε δημοπρασία η ανέγερση της επίδικης νέας οικίας, ιθ) το από
3-7-1873 έγγραφο του εργολάβου .........., με το οποίο αποδέχτηκε τη διενέργεια του
επίδικου έργου της ανοικοδόμησης της οικίας, έναντι του ποσού των 26.428 δρχ., που
κατατέθηκε στο Δήμο και ιη) το από 4-7-1873, με αριθμό διεκπεραίωσης 2.233/5-7-1873,
έγγραφο του Νομάρχη Κυκλάδων προς τον τότε Δήμαρχο, που αναφέρεται στη διενεργηθείσα
κατά τα παραπάνω δημοπρασία και στον προϋπολογισμό της απαιτούμενης δαπάνης του έργου.
Το οίκημα αυτό ο ενάγων παραχώρησε, ήδη από την αρχική κατασκευή του, κατά χρήση στην
εναγομένη, κατόπιν παράκλησης της και σύμφωνα με τη βούληση των δημοτών της Ερμούπολης,
προκειμένου να χρησιμοποιείται ως κατοικία του εκάστοτε αρχιεπισκόπου Σύρου και Τήνου,
συναφθείσας, έτσι, άτυπης παρακλητικής σύμβασης του ισχύοντος (προ της εισαγωγής του ΑΚ)
βυζαντινορωμαϊκού δικαίου, η οποία έδινε τη δυνατότητα στην εναγομένη αποκλειστικής
χρήσης του επίδικου ακινήτου (σύμφωνα με το σκοπό της παραχώρησης, δηλαδή ως κατοικία
του εκάστοτε αρχιεπισκόπου), παραμένοντας ο ενάγων κύριος αυτού (σχετ. ΑΠ 460/1977 ΝοΒ
26.45, όπου η παρακλητική σχέση δε μεταβιβάζεται στους κληρονόμους του λαβόντος, Αντ..
Κιτσικόπουλος, Νομή και οιονεί νομή κατά τον Αστικόν Κώδικα και το προϊσχύσαν δίκαιον
και προσωρινά μέτρα επό νομής, εκδ. Δ. Πετσάλη (τυπογρ), Αθήνα, 1948, σελ. 255-256).
Η εν λόγω συμβατική σχέση των διαδίκων παρέμεινε, με την άτυπα δηλωμένη βούληση των
διαδίκων, μέχρι την άσκηση της αγωγής και μετασχηματίστηκε σε σύμβαση χρησιδανείου (μετά
την κατάργηση από την εισαγωγή του ΑΚ των σχετικών διατάξεων του β.ρ. δικαίου),
διεπόμενη, εφεξής, από τις διατάξεις των άρθρων 810 επ. ΑΚ, ενώ το επίδικο ακίνητο έγινε
γνωστό ως "μητροπολιτική" ή "επισκοπική" κατοικία.
Καθόλο το χρονικό διάστημα από το 1827 και μέχρι την άσκηση της αγωγής, ο ενάγων, με
πλήρη πεποίθηση ότι το επίδικο ανήκει στην κυριότητα του, προέβαινε, συνεχώς, σε όλες
τις πράξεις νομής, που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του ως αστικού ακινήτου
ενώ, εξάλλου, η εναγομένη, σε πλείστες ευκαιρίες, απευθυνόταν ευθέως στον ενάγοντα με
την ιδιότητα του ως ιδιοκτήτη του ακινήτου, όπως τούτο προκύπτει τόσο από τις καταθέσεις
των μαρτύρων όσο και από το πλήθος των εγγράφων, που προσκομίζει ο ενάγων.
Συγκεκριμένα, με το 266 από 6-11-1868 έγγραφό του ο τότε Αρχιεπίσκοπος Σύρου και Τήνου,
απευθυνόμενος στον τότε Δήμαρχο αναφορικά με την εκτέλεση του έργου της κατασκευής της
επίδικης κατοικίας αναφέρει ότι "... Το έργον τούτο, Κύριε Δήμαρχε, αφορών τον ωραϊσμόν
της Αρχιεπισκοπής ούσης δημοτικής ιδιοκτησίας, πεποίθαμεν ότι θέλετε επιδιώξει
δραστηρίως, το μεν διότι κατά τον Δημοτικόν Νόμον ο ωραϊσμός της πόλεως και των
δημοτικών καταστημάτων θεωρείται εκ των ουσιωδών του Δήμου καθηκόντων ... Το τοιούτον
θεωρούμεν αναρμόζον ουχί τόσον δι' ημάς, όσον δια την ημετέραν πόλιν και την του Δήμου
αξιοπρέπειαν" ενώ με το 112 από 19-3-1869 έγγραφο του προς το Νομάρχη Κυκλάδων, ζητεί να
εγκριθεί, επειγόντως, και νέα δαπάνη από το δημόσιο προϋπολογισμό για την εκτέλεση του
εν λόγω έργου.
Από τα παραπάνω έγγραφα προκύπτει ότι, ήδη κατά την εκτέλεση του έργου της ανοικοδόμησης
της επίδικης κατοικίας, ο τότε Αρχιεπίσκοπος Σύρου συνομολογούσε την ιδιοκτησία του
Δήμου, γνωρίζοντας ότι η εκτέλεση του έργου αυτού γινόταν από τον προϋπολογισμό του
Δημοσίου, ενώ οι δαπάνες προϋπολογίζονταν σε βάρος του ενάγοντος και εγκρίνονταν στο
όνομα του, ο οποίος, ως κύριος του επιδίκου, έφερε και τη δαπάνη εκτέλεσης του έργου.
Εξάλλου, ο ενάγων, καθόλο το παραπάνω αναφερόμενο χρονικό διάστημα από το 1827 και μέχρι
την άσκηση της αγωγής, προέβαινε σε συνεχείς πράξεις νομής σε αυτό και, συγκεκριμένα: α)
ασφάλιζε το ακίνητο σε διάφορες ασφαλιστικές εταιρείες για τον κίνδυνο πυρκαγιάς κ.λ.π.,
κατά το χρονικό διάστημα από το Μάιο του έτους 1930 μέχρι την 1-1-1975, οπότε το
Δημοτικό Συμβούλιο έκρινε ότι δεν έπρεπε να ανανεώσει την εν λόγω ασφάλεια, εξαιτίας της
οικονομικής δυσπραγίας του Δήμου, αποφασίζοντας, πλέον, να ασφαλίζει μόνο τα δημοτικά
ακίνητα που χρησιμοποιούσαν οι υπηρεσίες του Δήμου και όχι τα δημοτικά ακίνητα που είχαν
μισθωθεί ή χρησιδανειστεί σε τρίτους (σχετ. τα με επίκληση προσκομιζόμενα ψηφίσματα, οι
αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου και τα αποσπάσματα του Βιβλίου Ασφαλειών του Δήμου
των παραπάνω ετών), β) χρηματοδοτούσε από δικά του κονδύλια τα έργα επισκευής του
οικήματος (πλην των συνηθισμένων δαπανών για τη συντήρηση του πράγματος, που βαρύνουν
την εναγομένη κατ' άρθρο 813 εδ. α ΑΚ), γ) το έτος 1972 παραχώρησε το δικαίωμα εγγραφής
υποθήκης στο επίδικο ακίνητο, προς εξασφάλιση τοκοχρεωλυτικού δανείου ποσού 3.000.000
δρχ., που είχε λάβει από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για την κατασκευή
εσωτερικού δικτύου ύδρευσης του Δήμου, κατόπιν της 4 από 14-1-1972 απόφασης του
Δημοτικού Συμβουλίου, χωρίς, τελικά, να εγγραφεί υποθήκη, καθόσον το παραπάνω πιστωτικό
ίδρυμα αρκέστηκε στην ενεχύραση των τακτικών και έκτακτων εσόδων του Δήμου, δ)
περιλάμβανε σε σχετικά εκδοθέντα ψηφίσματα του Δημοτικού Συμβουλίου το επίδικο ακίνητο
ως δημοτικό (σχετ. ενδ. Ψηφίσματα των συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου 34/2-12-
1955, 33/14-12-1956, 32/9-12-1957, 30/17-12-1958, 12/17-12-1959, 23/15-12-1960, 20/4-12-
1961, 18/30-11-1962, 22/9-12-1963, 10/4-12-1964, 25/5-12-1966, 9/4-12-1967, 34/20-12-
1968, 33/1-12-1969, 36/4-12-1970, 32/17-12-1971, 1/14-1-1974, 34/14-1-1972 και αποφάσεις
του Δημοτικού Συμβουλίου 37Α/14-2-1977, 84/15-6-1978, 11/11-1-1980, 25/16-2-1981, 8/20-
1-1982), ε) καταχώρησε το επίδικο ακίνητο: (ι) στο τηρούμενο από το έτος 1959 και μέχρι
την άσκηση της αγωγής "Βιβλίο Κτηματικής Περιουσίας του Δήμου Ερμουπόλεως",
Θεωρημένο με ημερομηνία 14-9-1959, κατόπιν της 26.959/153/13-11-1958 εγκύκλιας διαταγής
της Νομαρχίας Κυκλάδων, από την αρμόδια δικαστική Αρχή (Ειρηνοδίκη Ερμουπόλεως), με την
επισημείωση "Μητροπολιτικό Μέγαρο .... χρησιμοποιείται ως κατοικία Μητροπολίτου, έχει
παραχωρηθεί δωρεάν η χρήσις του", (ιι) στον "Πίνακα των ακινήτων του Δήμου Ερμουπόλεως",
με την ίδια παραπάνω επισημείωση (αντίγραφο του οποίου βρίσκεται στο Ιστορικό Αρχείο Δ.
Ερμουπόλεως, (ιιι) στο βιβλίο "Δημοτικής Περιουσίας" και στο "Βιβλίον της ακινήτου
περιουσίας του Δήμου Ερμουπόλεως" της Νομικής Υπηρεσίας του ενάγοντος, με την ίδια
παραπάνω επισημείωση, ενώ, επίσης, ήταν καταγραμμένη, ως δημοτική ιδιοκτησία, στον
"Οδηγό Δημοτικού Αρχείου Ερμούπολης 1821-1949" των ............... και
....................., έκδοσης της "Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού", έτους 1987
(σχετ. σελ. 66, όπου αναφέρεται το επίδικο ακίνητο ως δημοτικό με αναφορά "Επισκοπικός
Οίκος") και στ) με σειρά αποφάσεων του και, τελευταίο, το 7(374/1/1965 Ψήφισμα του
Δημοτικού Συμβουλίου Ερμουπόλεως, που λήφθηκαν κατόπιν του 44.798/1964 εγγράφου του
Νομάρχη Κυκλάδων, προς εφαρμογή των σχετικών διατάξεων περί χρησιδανείων και μισθώσεων
του Δημοτικού Κώδικα, και λόγω οικονομικής δυσπραγίας του, αποφάσισε και κήρυξε λήξασα,
από ΙΙ-1965, την προς την εναγομένη δωρεάν παραχώρηση της χρήσης του επίδικου δημοτικού
μεγάρου - "μητροπολιτικής κατοικίας", επιτρέποντας, εφεξής, τη χρήση του με την καταβολή
μισθώματος, που ορίστηκε στο ποσό των 3.000 δρχ., χωρίς, ωστόσο, να εφαρμοστεί η απόφαση
αυτή, αλλά, κατόπιν διαβουλεύσεων των διαδίκων, συνεχίστηκε το προηγούμενο μεταξύ τους
συμβατικό καθεστώς (χρησιδάνειο) και, γενικά, έπραττε, ως προς το επίδικο ακίνητο, ό,τι
έπραττε και για τα υπόλοιπα ακίνητα ιδιοκτησίας του, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης
τακτικής διαχείρισης αυτών.
Το 2003, ο πληρεξούσιος δικηγόρος του ενάγοντος, κατά τη διάρκεια έρευνας της ακίνητης
περιουσίας του τελευταίου, για να προβεί στις αναγκαίες πράξεις καταχώρησης της στο
Κτηματολόγιο, ανακάλυψε, ότι το επίδικο ακίνητο, ως τμήμα μείζονος έκτασης ακινήτου
εμβαδού 744
τ.μ., είχε δηλωθεί, κατά τη διαδικασία του Εθνικού Κτηματολογίου, από την εναγομένη ως
ακίνητο κυριότητας της, που είχε περιέλθει στην τελευταία με αιτία τη χρησικτησία,
λαμβάνοντας ΚΑΕΚ 290451718001/0/0 (σχετ. το από 14-1-2008 απόσπασμα κτηματολογικού
διαγράμματος του ακινήτου, κατά ΕΓΣΑ'87 και από 14-1-2008 αντίγραφο βιβλίων του
Κτηματολογικού Γραφείου Σύρου των αρχικών εγγραφών και η Ε20004 από 26-3-2003 δήλωση του
ν. 2308/1995 του ενάγοντος προς το Εθνικό Κτηματολόγιο, που προσκομίζει και επικαλείται
ο ενάγων).
Κατά τη διάρκεια της περαιτέρω διερεύνησης της υπόθεσης διαπιστώθηκε, από τον ενάγοντα,
ότι ο Μητροπολίτης ..................., ............., προέβη, με την ιδιότητα του αυτή,
στις 9-3-1979, ενώπιον του συμβολαιογράφου Ερμούπολης Μάξιμου Ταλασλή, σε μονομερή
δήλωση κυριότητας στο επίδικο ακίνητο και συντάχτηκε σχετικά η, ήδη μεταγραμμένη από 28-
3-1979 (στον τόμο 540, με αριθμό 94, του βιβλίου μεταγραφών του Δ. Ερμουπόλεως),
3.858/9-3-1979 πράξη (που φέρει τον τίτλο "ΔΗΛΩΣΙΣ") του παραπάνω συμβολαιογράφου, στην
οποία αναφέρονται τα εξής: "Ο Σεβασμιώτατος ..........................κ.
........................................ και ητήσατο ούτος, υπό την άνω ιδιότητα του, ως
....................................., εκπροσωπών εν προκειμένω την Ιεράν
.................................κ.λπ (Νομικόν Πρόσωπον Ιδιωτικού Δικαίου) την σύνταξιν
της παρούσης δηλώσεως και εξέθηκεν τα ακόλουθα:
Οτι η Ιερά Μητρόπολις ............................. είναι απόλυτος κυρία νομεύς και
κάτοχος ενός αστικού ακινήτου κτήματος - Μεγάρου -κειμένου εν τη πόλει και τω Δήμω
Ερμουπόλεως και άνωθεν του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού της .........................,
εκτισμένου επί οικοπέδου ανήκοντος πρότερον, ήτοι προ του έτους 1874 εις τον Δήμον
Ερμουπόλεως και παραχωρηθέντος εν έτει 1874 προκειμένου να αναγερθή επ' αυτού (του
οικοπέδου) το σήμερον υφιστάμενον Μητροπολιτικόν Μέγαρον, προορισθέν έκτοτε και
χρησιμοποιούμενον μέχρι και σήμερον, ως Εκκλησιαστικόν Κτίριον, δια την κατοικίαν των
εκάστοτε Μητροπολιτών της Ιεράς ................... κ.λπ. εκτάσεως του όλου οικοπέδου
μέτρων τετραγωνικών οκτακοσίων είκοσι επτά και δέκα εκατοστών (827,10 μ.τ.) ως τούτο
εμφαίνηται σήμερον εις το από μηνός Μαρτίου 1976 τοπογραφικόν διάγραμμα του πολιτικού
μηχανικού ................. .... Επί του άνω λεπτομερώς καθοριζομένου οικοπέδου, εν έτει
1874, δι' εισφορών των τεσσάρων (4) Ορθοδόξων Ιερών Ναών της πόλεως της Ερμουπόλεως,
ήτοι του Ιερού Ναού της
................................................................... και εισφορών
θεοσεβών πολιτών, ανηγέρθη το Μητροπολιτικόν Μέγαρον, συγκείμενον εκ δύο ορόφων μεθ'
υπογείου ... μετά του παρακειμένου και συνεχόμενου τω Μεγάρω κτίσματος της παλαιάς
Μητροπόλεως ... Του προπεριγραφέντος αστικού ακινήτου κτήματος η Ιερά Μητρόπολις
...................... ... κατέστη κυρία, νομεύς και κάτοχος ως κατέχουσα και νεμόμενη
τούτο συνεχώς και αδιακόπως από του έτους 1874 μέχρι σήμερον καλοπίστως και με την
πεποίθησιν κυρίου, εν συνδυασμώ και με την παράγραφαν Ι του άρθρου 62 του Νόμου 590/21-
5-1977 "Περί του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος".
Ο δε εμφανισθείς Μητροπολίτης ... ποιείται την την παρούσαν δήλωσιν, συμφώνως προς την
διαληφθείσαν διάταξιν του άρθρου 62 του Νόμου 590/1977 υπό την άνω ιδιότητα του, ως
διαποιμαίνοντος την Ιεράν Μητρόπολη/ ... (Νομικόν Πρόσωπον Ιδιωτικού Δικαίου). ... Η
παρούσα δήλωσις συντάσσεται ατελώς, κατά το άρθρον 62 του Ν. 590/1977. ...". Πλην, όμως,
η παραπάνω μονομερής δήλωση του εκπροσώπου της εναγομένης δεν μπορεί να παράξει έννομες
συνέπειες και, συγκεκριμένα, να οδηγήσει στη σύσταση ή τη μετάθεση της κυριότητας στο
επίδικο ακίνητο, καθόσον δεν εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 62 παρ. 1 του ν. 590/1977,
διότι αυτή αντίκειται (κατά τα κριθέντα εδάφια της), σύμφωνα με όσα αναφέρονται στις
νομικές σκέψεις της απόφασης, στις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 17 παρ. 2
του Συντάγματος και στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης
για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των
θεμελιωδών ελευθεριών.
Εξάλλου, σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη διάταξη δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής,
καθόσον η προβλεπόμενη μονομερής δήλωση δεν μπορεί να συνταχτεί -ούτε να γίνει επίκληση
αυτής, εφόσον συνταχτεί σε βάρος του ενάγοντος, ΟΤΑ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη
διάταξη του άρθρου 4 του ν.δ. της 28.11/2.12.1968, που ίσχυε τόσο κατά το χρόνο σύνταξης
της παραπάνω δήλωσης (1979) όσο και κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, κατά την οποία
αναγνωρίζονται στους ΟΤΑ όλα τα προνόμια που αναγνωρίζονται στο Δημόσιο και στα οποία
περιλαμβάνεται και η ρητή εξαίρεση του άρθρου 62 του ν. 590/1977.
Τέλος, η διάταξη αυτή δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής, δοθέντος ότι, με βάση τα πλήρως
παραπάνω αποδειχθέντα, η επίδικη κατοικία κτίστηκε σε οικόπεδο ιδιοκτησίας του
ενάγοντος (δηλαδή των πολιτών του Δ. Ερμουπόλεως) με δαπάνες που προϋπολογίστηκαν σε
βάρος του, και όχι από εισοδήματα της εναγομένης. .
Συνακόλουθα, καθόσον από τα παραπάνω αποδεικτικά μέσα προέκυψε εναργώς η κυριότητα του
ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο, την οποία απέκτησε με πρωτότυπο τρόπο και συγκεκριμένα
δυνάμει έκτακτης χρησικτησίας, αφού το νεμόταν με διάνοια κυρίου για χρονικό διάστημα
περίπου 180 ετών (δηλαδή από το έτος 1827 έως το έτος 2008, οπότε ασκήθηκε η αγωγή, έτσι
ώστε μέχρι την άσκηση της αγωγής να έχει
συμπληρώσει επτά φορές τον εκάστοτε προβλεπόμενο χρόνο έκτακτης χρησικτησίας), πρέπει η
κρινόμενη αγωγή να γίνει δεκτή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, κατά το μέρος της που ήδη κρίθηκε
νόμιμη, να αναγνωριστεί η κυριότητα του ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο και να διαταχτεί η
απόδοση αυτού από την εναγομένη, που αντιποιήθηκε τη νομή του, στον ενάγοντα.
Επίσης, πρέπει να διαταχτεί: α) η διόρθωση της αρχικής κτηματολογικής εγγραφής του
Κτηματολογικού Γραφείου Σύρου - Ερμούπολης, κατά την οποία φέρεται η εναγομένη ως κυρία
του επίδικου ακινήτου, εμβαδού 550 τ.μ. όπως ειδικά περιγράφεται παραπάνω,
περιλαμβάνοντας αυτό σε μεγαλύτερης έκτασης ιδιοκτησία της, συνολικού εμβαδού 744 τ.μ.,
με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0 και β) η αποκοπή από το μεγαλύτερο ακίνητο με ΚΑΕΚ
290451718001/0/0, του επίδικου τμήματος έκτασης 550 τ.μ., όπως ειδικά περιγράφεται
παραπάνω και απεικονίζεται στο ενσωματωμένο στο δικόγραφο της αγωγής (σελ. 4β') από 7-1-
2008 τοπογραφικό διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού ..............................., που
συντάχτηκε στη βάση κτηματολογικού διαγράμματος συντεταγμένων του Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε.Γ.Σ.Α.
'87 και φέρει την από 10-1-2008 θεώρηση του αρχιτέκτονος μηχανικού και διευθυντή των
τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου Ερμούπολης,............................., υπό τους αριθμούς
και τα κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα "1-Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-21 -22-1", που
φέρεται ως κυριότητας της εναγομένης, ώστε αυτό (το επίδικο) να λάβει νέο ΚΑΕΚ, όπου θα
φέρεται ως κύριος ο ενάγων Δήμος, με αιτία τη χρησικτησία.
Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί η εναγομένη στην καταβολή μέρους των δικαστικών εξόδων του
ενάγοντος, που αντιστοιχεί στο ποσοστό της ήττας της (άρθρα 178 παρ. 1 και 191 αρ. 2
ΚΠολΔ, σχετ. ως προς την επιβολή δικαστικής δαπάνης σε βάρος ηττώμενου ΝΠΔΔ, του οποίου
η νομική υπηρεσία δε διεξάγεται μέσω του Ν.Σ.Κ. σύμφωνα με άρ. 28 παρ. 4 του ν.
2579/1998, βλ. ΑΠ 1617/1999 ΕλλΔνη 41.368 και ΕΛαμ 212/2009 δημ. στη ΝΟΜΟΣ) και να
οριστεί το παράβολο, που πρέπει να προκαταβληθεί από την εναγομένη, για την περίπτωση
άσκησης ανακοπής ερημοδικίας (άρθρο 505 παρ. 2 ΚΠολΔ), σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο
διατακτικό της απόφασης.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει ερήμην της εναγομένης.
Ορίζει το παράβολο, για την περίπτωση άσκησης ανακοπής ερημοδικίας από την εναγομένη,
στο ποσό των διακοσίων (200) ευρώ.
Δέχεται, εν μέρει, την αγωγή.
Αναγνωρίζει ότι ο ενάγων είναι κύριος ενός ακινήτου - οικοπέδου, εμβαδού πεντακοσίων
πενήντα (550) τ.μ., με την υπάρχουσα σε αυτό διώροφη κατοικία (μητροπολιτική ή
επισκοπική κατοικία), που βρίσκεται στη θέση "Μεταμόρφωση" της Ερμούπολης Σύρου, της
κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Ερμούπολης και επί της οδού ........... (όπου βρίσκεται
ήδη και η είσοδος του ακινήτου) και έχει σχήμα ακανόνιστου, επιμήκους τραπεζίου, όπως
απεικονίζεται από 7-1-2008 τοπογραφικό διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού
.............., που συντάχτηκε στη βάση κτηματολογικού διαγράμματος συντεταγμένων του
Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε. Γ.Σ.Α. '87 και φέρει την από 10-1-2008 θεώρηση του αρχιτέκτονα
μηχανικού και διευθυντή των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου Ερμούπολης, ..................,
με τους αριθμούς και τα κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα "1-Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-
21-22-1" και Η συνορεύει περιμετρικά, σύμφωνα με το παραπάνω τοπογραφικό διάγραμμα, ως
ακολούθως: βορειοδυτικά ξεκινά από το σημείο "18" και ) συνεχίζει βορειοανατολικά, σε
ευθεία γραμμή, στα σημεία "18-17-16-15-14" συνολικού μήκους 25,80 μέτρων, συνορεύοντας,
κατά το μήκος της, με τη δημοτική κλιμακωτή οδό Ομήρου (όπου η είσοδος του), νοτιοδυτικά
ξεκινά από το σημείο "14" και συνεχίζει σε νοτιοανατολική κατεύθυνση, σε ευθεία γραμμή,
στα σημεία "14-13", συνολικού μήκους 3 μέτρων, συνορεύοντας κατά το μήκος της με την
ίδια παραπάνω δημοτική οδό (.......................), νοτιοανατολικά ξεκινά από το
σημείο "13" και συνεχίζει σε βορειοανατολική κατεύθυνση, σε ελαφρώς τεθλασμένη γραμμή,
στα σημεία "13-Δ-Γ-Β-Α-1", συνολικού μήκους 45,90 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος
της αυτό, με ακάλυπτο χώρο και, μετά από αυτόν, με τον προαύλιο χώρο του Ι.Ν. της
Μεταμορφώσεως και βορειοανατολικά ξεκινά από το σημείο "1" και συνεχίζει σε βορειοδυτική
- δυτική κατεύθυνση, σε ελαφρώς τεθλασμένη γραμμή, στα σημεία "1-22-21-20", συνολικού
μήκους 11 μέτρων, συνορεύοντας, κατά το μήκος αυτό, εν μέρει με ιδιοκτησία
.................... και εν μέρει με ιδιοκτησία άγνωστων προσώπων.
Υποχρεώνει την εναγομένη να αποδώσει το παραπάνω περιγραφόμενο ακίνητο - οικόπεδο,
εμβαδού πεντακοσίων πενήντα (550) τ.μ., με την υπάρχουσα σε αυτό διώροφη κατοικία, που
βρίσκεται στη θέση "Μεταμόρφωση" της Ερμούπολης Σύρου, της κτηματικής περιφέρειας του
Δήμου Ερμούπολης, στον ενάγοντα.
Διατάσσει τη διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής στο κτηματολογικό βιβλίο του
Κτηματολογικού Γραφείου Ερμούπολης Σύρου, κατά την οποία φέρεται η εναγομένη ως κυρία
του επίδικου ακινήτου, εμβαδού 550 τ.μ., όπως ειδικά περιγράφεται παραπάνω, με αιτία τη
χρησικτησία, περιλαμβάνοντας αυτό σε μεγαλύτερης έκτασης ιδιοκτησία της, συνολικού
εμβαδού 744 τ.μ., με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0, και την αποκοπή από το μεγαλύτερο ακίνητο
(εμβαδού 744 τ.μ.) με ΚΑΕΚ 290451718001/0/0, του επίδικου τμήματος έκτασης 550 τ.μ.,
όπως ειδικά αυτό περιγράφεται παραπάνω και απεικονίζεται στο από 7-1-2008 τοπογραφικό
διάγραμμα της τεχνολόγου μηχανικού ..................................., που συντάχτηκε
στη βάση κτηματολογικού διαγράμματος συντεταγμένων του Ο.Κ.Χ.Ε. κατά Ε.Γ.Σ.Α. '87 και
φέρει την από 10-1-2008 θεώρηση του αρχιτέκτονα μηχανικού και διευθυντή των τεχνικών
υπηρεσιών του Δήμου
Ερμούπολης, .............. , υπό τους αριθμούς και τα κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα β 1 -
Α-Β-Γ-Δ-13-14-15-16-17-18-19-20-21 -22-1", ώστε αυτό (το επίδικο) να λάβει νέο ΚΑΕΚ,
όπου θα φέρεται ως κύριος ο ενάγων Δήμος, με αιτία τη χρησικτησία.
Καταδικάζει την εναγομένη στην καταβολή μέρους των δικαστικών εξόδων του ενάγοντος, το
οποίο ορίζει στο ποσό των χιλίων (1000) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίστηκε σε μυστική διάσκεψη στη Σύρο στις 30 Απριλίου 2010 και
δημοσιεύτηκε σε έκτακτη, δημόσια, συνεδρίαση στο ακροατήριο του στις 3 Μαΐου 2010.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Ν.Σ.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)